axborot xavfsizligi

DOCX 9 pages 99.0 KB Free download

9 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 99.0 KB

File type DOCX

Pages 9

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 9

17-mavzu: tarmoqdan foydalanishda axborot xavsizligi. reja: 1. axborot xavfsizligi tushunchasi. 2. axborot xavfsizligi tushunchasi va axborotni himoyalash muammolari 3. axborot-kommunikatsion tizimlar va tarmoqlarda taxdidlar va zaifliklar axborotning muximlik darajasi qadim zamonlardan ma’lum. shuning uchun xam qadimda axborotni himoyalash uchun turli xil usullar qo’llanilgan. ulardan biri – sirli yozuvdir. undagi xabarni xabar yuborilgan manzil egasidan boshqa shaxs o’qiy olmagan. asrlar davomida bu san’at – sirli yozuv jamiyatning yuqori tabaqalari, davlatning elchixona rezidentsiyalari va razvedka missiyalaridan tashqariga chiqmagan. faqat bir necha o’n yil oldin hamma narsa tubdan o’zgardi, ya’ni axborot o’z qiymatiga ega bo’ldi va keng tarqaladigan mahsulotga aylandi. uni endilikda ishlab chiqaradilar, saqlaydilar, uzatishadi, sotadilar va sotib oladilar. bulardan tashqari uni o’g’irlaydilar, buzib talqin etadilar va soxtalashtiradilar. shunday qilib, axborotni himoyalash zaruriyati tug’iladi. axborotni qayta ishlash sanoatining paydo bo’lishi axborotni himoyalash sanoatining paydo bo’lishiga olib keladi. xavfsizlikning asosiy yo’nalishlari axborot xavfsizligi. axborot xavfsizligining dolzarblashib borishi, axborotning strategik resursga aylanib borishi bilan …

2 / 9

i shakllantirish va uning asosida jahon yagona axborot maydoniga kirib borish natijasida milliy iqtisodimizga turli xildagi zararlar keltirish xavfi paydo bo’lmoqda. mudofaa xavfsizligi. mudofaa sohasida xavfsizlikning asosiy ob’ektlaridan bo’lib, mamlakatning mudofaa potentsialining axborot tarkibi va axborot resurslari hisoblanmoqda. xozirgi kunda barcha zamonaviy qurollar va harbiy texnikalar juda ham kompyuterlashtirilib yuborildi. shuning uchun xam ularga axborot qurollarini qo’llash ehtimoli katta. ijtimoiy xavfsizlik. zamonaviy axborot – kommunikatsiyalar texnologiyalarining milliy iqtisod barcha tarmoqlarida keng qo’llanishi inson psixologiyasi va jamoa ongiga «yashirin» ta’sir ko’rsatish vositalarining samaradorligini yuksaltirib yubordi. ekologik xavfsizlik. ekologik xavfsizlik – global masshtabdagi muammodir. «ekologik toza», energiya va resurs tejaydigan, chiqindisiz texnologiyalarga o’tish faqat milliy iqtisodni axborotlashtirish hisobiga qayta qurish asosidagina yo’lga qo’yish mumkin. avtomatlashtiriltan axborot tizimlarida axborotlar o’zining hayotiy davriga ega bo’ladi. bu davr uni yaratish, undan foydalanish va kerak bo’lmaganda yo’qotishdan iboratdir (2-rasm ). axborotlar xayotiy davrining xar bir bosqichida ularning himoyalanganlik darajasi turlicha baholanadi. maxfiy va qimmatbaho axborotlarga ruxsatsiz …

3 / 9

urish eski axborotlarni yo’kotish 2-rasm axborot xavfsizligi deb, ma’lumotlarni yo’qotish va o’zgartirishga yo’naltirilgan tabiiy yoki sun’iy xossali tasodifiy va qasddan ta’sirlardan xar qanday tashuvchilarda axborotning himoyalanganligiga aytiladi. ilgarigi xavf faqatgina konfidentsial (maxfiy) xabarlar va xujjatlarni o’g’irlash yoki nusxa olishdan iborat bo’lsa, hozirgi paytdagi xavf esa kompyuter ma’lumotlari to’plami, elektron ma’lumotlar, elektron massivlardan ularning egasidan ruxsat so’ramasdan foydalanishdir. bulardan tashqari, bu xarakatlardan moddiy foyda olishga intilish ham rivojlandi. axborotning himoyasi deb, boshqarish va ishlab chiqarish faoliyatining axborot xavfsizligini ta’minlovchi va tashkilot axborot zaxiralarining yaxlitliligi, ishonchliligi, foydalanish osonligi va maxfiyligini ta’minlovchi qatiy reglamentlangan dinamik texnologik jarayonga aytiladi. axborotning egasiga, foydalanuvchisiga va boshka shaxsga zarar yetkazmokchi bo’lgan nohuquqiy muomaladan xar qanday xujjatlashtirilgan, ya’ni identifikatsiya qilish imkonini beruvchi rekvizitlari qo’yilgan xolda moddiy jismda qayd etilgan axborot ximoyalanishi kerak. axborot xavfsizligi nuktai nazaridan axborotni quyidagicha turkumlash mumkin: • maxfiylik — aniq bir axborotga fakat tegishli shaxslar doirasigina kirishi mumkinligi, ya’ni foydalanilishi qonuniy xujjatlarga muvofik cheklab …

4 / 9

ishlik — yetarlicha murakkab kategoriya, lekin elektron biznesda keng qo’llaniladi. kerak bo’lganda xabarning muallifi kimligini isbotlash mumkinligi kafolati. yukoridagidek, axborot tizimiga nisbatan quyidagicha tasnifni keltirish mumkin: • ishonchlilik — tizim meyoriy va g’ayri tabiiy xollarda rejalashtirilganidek o’zini tutishlik kafolati; • aniqlilik — xamma buyruqlarni aniq va to’liq bajarish kafolati; • tizimga kirishni nazorat qilish — turli shaxs guruxlari axborot manbalariga xar xil kirishga egaligi va bunday kirishga cheklashlar doim bajarilishlik kafolati; • nazorat qilinishi — istalgan paytda dastur majmuasining xoxlagan kismini tulik tekshirish mumkinligi kafolati; • identifikatsiyalashni nazorat qilish — xozir tizimga ulangan mijoz aniq o’zini kim deb atagan bulsa, aniq o’sha ekanligining kafolati; • qasddan buzilishlarga to’sqinlik — oldindan kelishilgan me’yorlar chegarasida qasddan xato kiritilgan ma’lumotlarga nisbatan tizimning oldindan kelishilgan xolda o’zini tutishi. axborotni ximoyalashning maqsadlari kuyidagilardan iborat: - axborotning kelishuvsiz chikib ketishi, ugirlanishi, yo’qotilishi, o’zgartirilishi, soxtalashtirilishlarning oldini olish; - shaxs, jamiyat, davlat xavfsizliligiga bulgan xavf – xatarning oldini …

5 / 9

xborot-kommunikatsion tizimlar va tarmoqlarda taxdidlar va zaifliklar tarmoq texnologiyalari rivojining boshlang’ich bosqichida viruslar va kompyuter xujumlarining boshqa turlari ta’siridagi zarar kam edi, chunki u davrda dunyo iqtisodining axborot texnologiyalariga bog’liqligi katta emas edi. hozirda, xujumlar sonining doimo o’sishi hamda biznesning axborotdan foydalanish va almashishning elektron vositalariga bog’liqligi sharoitida mashina vaqtining yo’qolishiga olib keluvchi hatto ozgina xujumdan kelgan zarar juda katta raqamlar orqali hisoblanadi. misol tariqasida keltirish mumkinki, faqat 2003 yilning birinchi choragida dunyo miqyosidagi yo’qotishlar 2002 yildagi barcha yo’qotishlar yig’indisining 50%ini tashkil etgan, yoki bo’lmasa 2006 yilning o’zida rossiya federeatsiyasida 14 mingdan ortiq kompyuter jinoyatchiligi holatlari qayd etilgan. korporativ tarmoqlarda ishlanadigan axborot, ayniqsa, zaif bo’ladi. hozirda ruxsatsiz foydalanishga yoki axborotni modifikatsiyalashga, yolg’on axborotning muomalaga kirishi imkonining jiddiy oshishiga quyidagilar sabab bo’ladi: · kompyuterda ishlanadigan, uzatiladigan va saqlanadigan axborot hajmining oshishi; · ma’lumotlar bazasida muhimlik va mahfiylik darajasi turli bo’lgan axborotlarning to’planishi; · ma’lumotlar bazasida saqlanayotgan axborotdan va hisoblash tarmoq resurlaridan …

Want to read more?

Download all 9 pages for free via Telegram.

Download full file

About "axborot xavfsizligi"

17-mavzu: tarmoqdan foydalanishda axborot xavsizligi. reja: 1. axborot xavfsizligi tushunchasi. 2. axborot xavfsizligi tushunchasi va axborotni himoyalash muammolari 3. axborot-kommunikatsion tizimlar va tarmoqlarda taxdidlar va zaifliklar axborotning muximlik darajasi qadim zamonlardan ma’lum. shuning uchun xam qadimda axborotni himoyalash uchun turli xil usullar qo’llanilgan. ulardan biri – sirli yozuvdir. undagi xabarni xabar yuborilgan manzil egasidan boshqa shaxs o’qiy olmagan. asrlar davomida bu san’at – sirli yozuv jamiyatning yuqori tabaqalari, davlatning elchixona rezidentsiyalari va razvedka missiyalaridan tashqariga chiqmagan. faqat bir necha o’n yil oldin hamma narsa tubdan o’zgardi, ya’ni axborot o’z qiymatiga ega bo’ldi va keng tarqaladigan mahsulotga aylandi. uni endilikda i...

This file contains 9 pages in DOCX format (99.0 KB). To download "axborot xavfsizligi", click the Telegram button on the left.

Tags: axborot xavfsizligi DOCX 9 pages Free download Telegram