frazeologiya. o‘zbek tili lug‘atining tarkibi

PPTX 18 pages 88.3 KB Free download

18 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 88.3 KB

File type PPTX

Pages 18

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 18

mavzu: frazeologiya. o‘zbek tili lug‘atining tarkibi. hozirgi o‘zbek tilining lug‘at tarkibi mavzu: frazeologiya. o‘zbek tili lug‘atining tarkibi. hozirgi o‘zbek tilining lug‘at tarkibi. leksikografiya o‘qituvchi: b.suleymanova mavzu rejasi: 1. frazeologiya haqida ma’lumot. 2. frazeologik birikmalar va ularning turlari. 3. frazeologik birikmalarda omonimlik, sinonimlik, antonimlik. 4. o‘zbek tili lug‘atining tarkibi. 5. hozirgi o‘zbek tilining lug‘at tarkibi. 6. leksikografiya haqida ma’lumot. frazeologiya o`zbek tilida tilshunoslikning iboralarni o`rganivchi bo`limiga frazeologiya deyiladi. iborada bir necha so`z birgalikda kelib bitta turg`un birikmani hosil qiladi va bitta so`zga teng keladigan ko`chma ma’noni anglatadi : aravani quruq olib qochmoq – “aldamoq” ma’nosida; qo`li ochiq – “saxiy”. iboralarni o`z ma’nosida qo`llangan erkin so`z birikmalaridan farqlash lozim: kaltak zarbidan boshini shishirdi – o`z ma’nosida qo`llangan. nima qilishini bilmay boshi shishdi – ko`chma ma’noda qo`llangan ibora. barmog`ini tishlamoq, o`z yog`iga qovurilmoq, qulog`iga quymoq, tarvuzi qo`ltig`idan tushmoq birliklarida ham shu holat kuzatiladi. iboralar ham xuddi so`zlar kabi omonim, sinonim, antonim bo`la oladi. …

2 / 18

lning ichki imkoniyatlari negizida umumturkiy va o‘zbekcha so‘zlar yuzaga kelgan. (oq+la, gul+bog‘) 2. boshqa tillardan so‘z oilsh (tashqi manba). o‘zbek xalqi qadim zamonlardan buyon boshqa xalqlar bilan aloqada bo‘lib kelgan. bu tilimizda o‘z ifodasini topgan. o‘zbek tiliga quyidagi tillardan so‘zlar kirgan: arabcha, fors-tojikcha, mo‘g‘ilcha, uyg‘urcha, xitoycha, ruscha, grekcha, nemischa, fransuzcha, inglizcha, italyancha, ispancha. arabcha fors-tojikcha mo‘g‘ilcha uyg‘urcha ruscha maktab barg tuman manti stol abadiy oftob navkar lag‘mon stul ammo daraxt yasovul manpar ruchka lekin farzand samolyot biroq tilla parovoz doim kaptar paroxod a’lo do‘st pulemyot fransuzcha grekcha nemischa inglizcha italyancha palto metall gram-matika galstuk soldat vokzal tramvay opera ariya general teatr buxgalter shtab futbol boks bank hozirgi o‘zbek tilining lug‘at tarkibi hozirgi o‘zbek tilining lug‘at tarkibiga quyidagilar kiradi: 1. umumxalq ishlatadigan (hammaga tushunarli) so‘zlar: ish, o‘qish, qo‘l, men 2. shevalarga xos so‘zlar. bunday so‘zlar ma’lum hududdagina qo‘llanib, shu yerda yashovchi kishilargagina tushunarli bo‘ladi. masalan: chelak (adabiy tilda) – satil (samarqand …

3 / 18

ki turga – tarixiy so‘zlar va arxaik so‘zlarga bo‘linadi. tarixiy so‘zlarda so‘zning o‘zi ham, ma’nosi ham eskirgan bo‘ladi: (mirshab, qozi, botmon, omoch, dodhoh, mo‘ndi, ellikboshi). arxaik so‘zlar hozirda mavjud bo‘lgan narsa-hodisalarning eskirib qolgan atamalaridir; bunda so‘z eskiradi, lekin tushuncha eskirmaydi, u boshqa so‘z bilan ifodalanadigan bo‘lib qoladi: bitik, yanoq, dudoq, ulus va h. 5. yangi so‘zlar: fan, texnika va san’atning rivojlanishi bilan tilda yangi paydo tushunchalarning nomlarini ifodalovchi so‘zlar yangi so‘zlar deb ataladi. masalan: teleminora, kompyuter, disket, sayt, fayl, shou, debat. bunday so‘zlarda yangilik bo‘yog‘i sezilib turadi, ya’ni ular hali xalqimiz tomonidan bir xilda ishlatilmaydi. 6. jargon so‘zlar (fransuzcha jargon- “ buzilgan til “degani) – qiziqishlari, mashg‘ulotlari umumiy bo‘lgan odamlar o‘rtasida ishlatiladigan so‘zlardir: oftobi olam(podshoh), tish (guruch), qaychi (revizor) kabi. 7. argo so‘zlar (fransuzcha argot – “lahja” degani) o‘g‘rilar, bezorilar, qimorbozlar o‘rtasida ishlatiladigan yashirin ma’noli so‘zlardir: loy, yakan, soqqa, mullajiring (hammasi pul ma’nosini bildiradi); bedana (to‘pponcha), zamri (qimirlama) kabi. 8. …

4 / 18

z boshi ko‘kka yetdi xursand leksikografiya haqida ma’lumot tilshunoslikning lug‘at tuzish tamoyillari, lug‘at turlari haqidagi sohasi leksikografiya deyiladi. lug‘at tildagi so‘zlar, iboralar, maqol va matallarning ma’lum bir qismini o‘z ichiga oladi. unda so‘zlar alfavit tartibida va ma’no xususiyatlari asosida izchil joylashtiriladi. masalan: mahmad qoshg‘ariyning xi asrda yaratilgan “devonu lug‘otit-turk”, xvi asrda usmonli turk tilida yaratilgan “abushqa” lug‘atlari tarixdan bizga ma’lum. lug‘atlar ikki guruhga bo‘linadi: 1. qomusiy lug‘atlarda mashhur shaxslar, ilmiy, siyosiy, adabiy hamda ishlab chiqarishga xos tushunchalar, borliqdagi predmetlar, hodisalar haqida ma’lumotlar bo‘ladi. “o‘zbek milliy ensiklopediyasi”, ”salomatlik ensiklopediyasi”, “u kim, bu nima” kabi lug‘atlar shular jumlasidandir. 2. lingvistik (tilshunoslik) lug‘atlar bir tilli va ko‘p tilli bo‘ladi. bir tilli lug‘atlarga imlo lug‘ati (so‘zlarni to‘g‘ri yozishga yordam beradi), chappa (ters) lug‘at (so‘zlar oxirgi harfi bo‘yicha alfavit tartibida joylashtiriladi), orfoepik lug‘at (so‘zlarni to‘g‘ri talaffuz qilishga yordam beradi), morfem lug‘at (so‘zlarni asos va qo‘shimchalarga ajratishga yordam beradi), o‘zlashma so‘zlar lug‘ati (chet tillardan kirgan so‘zlarga …

5 / 18

anish, suq, baxillik) kimsaga xos, unga tegishli narsa, fazilat va shu kabilarni ko‘rolmaslik, xush ko‘rmaslik his-tuyg‘usi. e’tiboringiz uchun rahmat!!! /docprops/thumbnail.jpeg

Want to read more?

Download all 18 pages for free via Telegram.

Download full file

About "frazeologiya. o‘zbek tili lug‘atining tarkibi"

mavzu: frazeologiya. o‘zbek tili lug‘atining tarkibi. hozirgi o‘zbek tilining lug‘at tarkibi mavzu: frazeologiya. o‘zbek tili lug‘atining tarkibi. hozirgi o‘zbek tilining lug‘at tarkibi. leksikografiya o‘qituvchi: b.suleymanova mavzu rejasi: 1. frazeologiya haqida ma’lumot. 2. frazeologik birikmalar va ularning turlari. 3. frazeologik birikmalarda omonimlik, sinonimlik, antonimlik. 4. o‘zbek tili lug‘atining tarkibi. 5. hozirgi o‘zbek tilining lug‘at tarkibi. 6. leksikografiya haqida ma’lumot. frazeologiya o`zbek tilida tilshunoslikning iboralarni o`rganivchi bo`limiga frazeologiya deyiladi. iborada bir necha so`z birgalikda kelib bitta turg`un birikmani hosil qiladi va bitta so`zga teng keladigan ko`chma ma’noni anglatadi : aravani quruq olib qochmoq – “aldamoq” ma’nosida; qo`li ochiq – “...

This file contains 18 pages in PPTX format (88.3 KB). To download "frazeologiya. o‘zbek tili lug‘atining tarkibi", click the Telegram button on the left.

Tags: frazeologiya. o‘zbek tili lug‘a… PPTX 18 pages Free download Telegram

frazeologiya. o‘zbek tili lug‘atining tarkibi

Page preview (5 pages)

Want to read more?

About "frazeologiya. o‘zbek tili lug‘atining tarkibi"

Similar files