teri sili

PDF 19 стр. 1,5 МБ Бесплатная загрузка

19 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 1,5 МБ

Тип файла PDF

Страницы 19

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 19

dokument1 10 – tema s.m. 🫠 mikobakteriyalar qo‘zg‘atadigan teri kasalliklari teri sili teri sili organizmdagi umumiy sil infeksiyasining bir ko‘rinishi bo‘lib, aksariyat ikkilamchi sil ko‘rinishida vujudga keladi. surunkali qaytalab turuvchi xili o‘ziga xos xarakterga ega. teri sili hozirgi kunda juda kam uchraydigan teri kasalliklaridan biri hisoblanadi (39-rasm). 39- rasm teri sili e t i o l o g i ya s i. kasallikni sil tayoqchasi qo‘zg‘atadi. sil tayoqchasini birinchi marta kox (1882) kashf qilganligi uchun uni kox tayoqchasi ham deyiladi. sil tayoqchasining uch turi bor: odam, qoramol va parranda turi. silni asosan odam turidagi tayoqcha qo‘zg‘atadi. uning uzunligi 2,5-3,5 mk, u turli shaklda bo‘lishi mumkin. sil tayoqchasi 100° s issiqda va quyosh nurida tezda nobud bo‘ladi. sil tayoqchasining boshqa bakteriyalardan farqi shundaki, u kislota, ishqor va spirtga juda chidamli bo‘ladi. tabiiy sharoitda sil kasalligiga odatda odam, sut emizuvchi hayvonlar (sigir, ot, echki va boshqalar) va parrandalar chalinadi. sil qo‘zg‘atuvchilarining ba’zi …

2 / 19

mlar kasallanadi. bunda sil bilan og‘rigan qoramolni so‘yganda yoki go‘shtini nimtalaganda kishining badan terisiga shikast yetsa, terining shu joylariga sil mikobakteriyalari tushib qolib, teri sili kelib chiqishi mumkin. ilmiy adabiyotlarda murdani yorish jarayonida patologik anatomlarga sil tayoqchalarining yuqib qolganligi va keyinchalik ularda so‘galsimon teri sili paydo bo‘lganligi haqida yozishgan. teri silining ekzogen yo‘l bilan yuqishi endogen xiliga nisbatan ancha kam uchraydi. terining sildan zararlanishi aksariyat birlamchi o‘choqdan mikobakteriyalarning tushishi oqibatida (bakeriemiya) vujudga keladi. teri silining odam organizmida rivojlanish mexanizmi to‘liq o‘rganilmagan. sog‘lom odam terisiga tushgan mikobakteriyalar hamma vaqt ham kasallik keltirib chiqaravermaydi. bu turli-tuman omillar natijasida organizmning himoya kuchi va immunologik jarayonning pasayib ketishi, gormonal disfunksiyalar, moddalar almashinuvining buzilishi, tomirlar sistemasidagi o‘zgarishlar (tomirlar devori o‘tkazuvchanligining buzilishi), noqulay mehnat va turmush sharoitlari, sanitariya-gigiena qonun-qoidalariga rioya qilmaslik, yolchitib ovqatlanmaslik tufayli yuzaga kelishi mumkin. odam organizmi a‘zolari funksiyasining kompleks ravishda buzilishi, immunitet hamda reaktivligining haddan ziyod pasayib ketishi sil qo‘zg‘atuvchisining virulentligi va allergik …

3 / 19

yoki keksalar orasida ham uchrab turadi. kasallik tez-tez qaytalab turishi, davo qilinsa ham tezda tuzalavermasligi bilan ifodalanadi. kasallik o‘chog‘ining yuzda bo‘lishi samarali davo vositalari bo‘lmagan vaqtlarda bemorning yuzini xunuk, guyo bo‘ri g‘ajigandek qilib qo‘yganligi sababli kasallik «volchanka», ya’ni «bo‘ri temiratkisi» deb atalgan. kasallik gematogen yoki limfogen yo‘l orqali yuqadi. tekshiruv natijalaridan sil yugurugiga chalinganlarning 5-10% o‘pka sili, 5- 20% esa suyak va bo‘g‘imlar sili bilan avval og‘riganligi aniqlangan. ba’zan teridagi turli jarohat va yara- chaqalar kasallikning avj olishiga sabab bo‘ladi. teri sili o‘choqlari aksariyat (80%) bemorning yuzi, burni, yuqori lablari, lunji va quloq supralari sohasida joylashadi. ko‘pincha zararlangan o‘choqlarga terining shilliq qismi ham qo‘shilib ketadi. sil yugurugining birlamchi morfologik elementi do‘mboqcha yoki lyupomadir, u yarimsharsimon, chegarasi aniq, kattaligi igna uchiday va undan kattaroq, sarg‘ish-qizil rangli, yumshoq bo‘ladi, og‘rimaydi. yuzasi silliq yaltiroq kulrangda tovlanib turadi, keyinchalik xuddi shu joylar po‘st tashlaydi. po‘st tashlash, ayniqsa, yassi sil yugurugida ko‘zga yaqqol ko‘rinadi. do‘mboqchalar …

4 / 19

hiqadi va qattiq og‘riq paydo bo‘ladi. do‘mboqchaning o‘ziga xos yumshoqligi undagi kollagen va elastik tolalarning parchalanib, sonining kamayib ketishiga bog‘liq. umuman sil yugurugida do‘mboqchalarning parchalanib yassilanishi ikki xilda kechadi. ya’ni birinchisi quruq, bitish yo‘li bilan boshlanib, chandiqli atrofiya bilan yakunlanadi. ikkinchi xilida esa yaralar vujudga keladi. quruq bitganda chandiqli atrofiya yuzasi xuddi papiros qog‘ozidek yupqa bo‘lib, yaltirab turadi. yaralanganida esa chandiqlar deformatsiyalangan va chuqur bo‘ladi. ayniqsa, bemorning yuzida joylashgan do‘mboqchalar yuqorida aytilgan o‘zgarishlardan keyin uni juda badbashara qilib qo‘yadi. sil yugurugida terining anchagina qismi zararlanishi oqibatida, aksariyat u ikkilamchi piokokk infeksiyasi bilan asoratlanadi, ya’ni limfangit, limfadenit, tez-tez qaytalab turadigan saramas yuzaga keladi. ayniqsa, saramasning hadeb qaytalayverishi bemorning tinkasini quritadi, filoyoqlik, ba’zan atrofik chandiqlar o‘rnida xavfli teri o‘smalari vujudga keladi. t a sh x i s i. sil yugurugining klinik ko‘rinishi xilma-xilligi tufayli unga tashxis qo‘yish ancha mushkul. teri sili quyidagi kasalliklar bilan taqqoslanadi: do‘mboqchali zaxm, diskoid qizil yuguruk, moxov hamda …

5 / 19

i yong‘oqdek keladigan, harakatchan tugun paydo bo‘ladi. keyinchalik tugun asta-sekin kattalashib, atrofidagi teri bilan qo‘shilib ketadi va ko‘kimtir- binafsha rangga kiradi. bora-bora tugun markazi yumshab terisi yupqalashadi (colliquatio – yumshoq demakdir), qizarib yallig‘lanadi, bir yoki bir nechta joydan uch berib, yoriladi, bunda teshikli yaralar paydo bo‘ladi (fistula). yaralarning qirralari notekis bo‘lib, ichidan qon aralash yiring ajralib turadi. zararlangan o‘choqlardagi yaralarning rivojlanishi turlicha, ya’ni biri endi boshlanayotgan bo‘lsa, ikkinchisi bitib, chandiqlanib turadi. teshik yaralar, aksari bo‘shliqlar orqali bir-biri bilan tutashib turadi. yara teshiklariga metall zond kiritib, o‘sha bo‘shliqlarni topish mumkin. yaralar o‘z-o‘zidan har xil shakldagi o‘siqlari bor notekis chandiqlar hosil qiladi. eng ko‘p bo‘yin, pastki jag‘ va quloq orqasi, to‘sh, o‘mrov osti va o‘mrov usti sohalari zararlanadi. skrofulodermada bemorning umumiy ahvoli deyarli o‘zgarmaydi, ammo uning tashqi ko‘rinishi o‘zgaradi, ya’ni rangi o‘chib, yuzi kerkib turadi, limfa tugunlari kattalashadi. bunday bemorlar zimdan tekshirilganda aksariyat hollarda ularda aktiv o‘pka sili borligi aniqlanadi. s o‘ …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 19 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "teri sili"

dokument1 10 – tema s.m. 🫠 mikobakteriyalar qo‘zg‘atadigan teri kasalliklari teri sili teri sili organizmdagi umumiy sil infeksiyasining bir ko‘rinishi bo‘lib, aksariyat ikkilamchi sil ko‘rinishida vujudga keladi. surunkali qaytalab turuvchi xili o‘ziga xos xarakterga ega. teri sili hozirgi kunda juda kam uchraydigan teri kasalliklaridan biri hisoblanadi (39-rasm). 39- rasm teri sili e t i o l o g i ya s i. kasallikni sil tayoqchasi qo‘zg‘atadi. sil tayoqchasini birinchi marta kox (1882) kashf qilganligi uchun uni kox tayoqchasi ham deyiladi. sil tayoqchasining uch turi bor: odam, qoramol va parranda turi. silni asosan odam turidagi tayoqcha qo‘zg‘atadi. uning uzunligi 2,5-3,5 mk, u turli shaklda bo‘lishi mumkin. sil tayoqchasi 100° s issiqda va quyosh nurida tezda nobud bo‘ladi. sil tayoq...

Этот файл содержит 19 стр. в формате PDF (1,5 МБ). Чтобы скачать "teri sili", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: teri sili PDF 19 стр. Бесплатная загрузка Telegram