maktabgacha yoshdagi bolalarda tabiat haqidagi tassavur va tushunchalarni shakillantirish va rivojlantirish

PDF 9 pages 232.7 KB Free download

9 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 232.7 KB

File type PDF

Pages 9

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 9

mashg‘ulot turi: ma’ruza (ma’lumotli ma’ruza) mavzu:maktabgacha yoshdagi bolalarda tabiat haqidagi tassavur va tushunchalarni shakillantirish va rivojlantirish. mavzu rejasi: 1.tabiat haqida yakka va umumiy tushunchalar 2.tabiat haqida taqqoslash tahlil va sintez. tayanch tushunchalar: tabiatshunoslik tasavvurlari; tabiatshunoslik tushunchalari; tasavvurning tushunchadan farqi; tabiatshunoslik tushunchalari hosil bo’lishining boshlang’ich davri; tushunchalarning turlari; yakka tartibdagi va umumiy tushunchalar; tahlil-sintezlash-tafakkur operatsiyasi; tushunchalarning rivojlanishida metodik sharoitlar; tushunchalarni amaliyot bilan bog’lanishi. tasavvur- sezgi organlar faoliyatining, hotiraning yoki tasavvur qilish mahsulidir. tushuncha – tafakkur mahsuloti hisoblanadi. tushunchalar qabul qilinadigan va tasavvur etiladigan narsalar ustida fikr yuritish natijasida vujudga keladi. tushuncha butun narsalar sinfiga taaluqli umumlashgan mazmunni aks ettiradi. maktabda o‘qishning birinchi yilida bolalar atrof olam bilan tanishish o‘quv kitobidan ertak va hikoyalarni o‘qish, tabiatdagi kuzatishlar asosida o‘simlik va hayvon organizmlari to‘g‘risida umumiy oddiy tabiatshunoslik tushunchalarini oladilar. kelgusi sinflarda ular tajribalar o‘tkazishda, kuzatishlar, ekskursiyalar, amaliy ishlar vaqtida tabiat to‘g‘risidagi konkret tushunchalarga ega bo‘ladilar. umumiy tushunchalarni shakllantirishda o‘qituvchi:  obyektlarni maqsadga yo‘nalgan …

2 / 9

tahlil, taqqoslash, mavxumlashtirish, konktetlashtirish, umumlashtirishdan foydalanishga alohida ahamiyat berilish kerak. yakka tushunchalar – bu yoki boshqa narsalarga, xodisalariga xos bo‘lgan yakka belgilardir. agar umumiy tushunchalar atamalar bilan mustaxkamlansa, yakka tushuncha nomlar yoki shaxsiy ism bilan ifodalanadi, chunki uning nomida boshqa obyekt bo‘lmaydi. yakka tushunchalarini shakllantira borib, umumiy tushunchani ochishga alohida e’tibor berish lozim. tabiatshunoslik darslarida yakka tushunchalardan tashqari yig‘ma tushunchalar ham shakllanadi. ular umumiy belgilarga ega bo‘lgan yakka tushunchalardat tarkib topadi. yig‘ma tushunchalarga kiradigan har bir yakka tushuncha o‘zining individual hususiyatini saqlaydi. tabiatga doir bilimlarni o’rganishda tafakkur asosiy o’rinda turadi. atrofimizdagi borliqni bilishning 2 turi farqlanadi. sezish orqali va mantiqiy bilish. tabiatshunoslik dasturining maqsadi o’quvchilarning tevarak-atrofdagi borliqni kuzatishlari asosida ular haqida to’g’ri tasavvur va tushunchalarni shakllantirishdan iborat. olingan tasavvurlar asosida real borliq bilan ongli ravishda munosabat o’rnatishlari lozim. tabiatshunoslik dasturi biologik, geografik, fizik, kimyoviy jarayonlarga oid elementar tushunchalarning o’zlashtirishini ko’zda tutadi. ta‘lim jarayonida eng muhim tabiatshunoslik tushunchalarini ajratib yetkazilishi talab …

3 / 9

smning shakli va hajmini sezish orqali bilib oladi, ya‘ni uning ongida aks etadi. masalan, meva, tarvuz yoki qushni ko’rishi bilan ularning tasviri bola ongida aks etadi. meva va sabzavotlarning shakli, rangi, mazasini aniqlagach bolada yaxlit tushuncha hosil bo’ladi, bu esa idrokni boshlanishi bilan belgilanadi. bu tasvirlar xotirada ushlanaib qoladi. olamni idrok etish jonli mushohada, psixologik tomondan his etish va qabul qilinishni ta‘minlaydi, ular borliq qiyofasini miyaga yetkazadi. tabiat sirlariga chuqur kirib borish uchun olingan axborotga ishlov berish, uni qayta ishlash kerak. tasavvur sezgi organlari faoliyatining, xotiraning mahsuli bo’lsa, tushunchalar esa tafakkur mahsulidir. ular o’rtasida ijodiy bog’lanish mavjud. bu bog’lanish o’y-xayol va tafakkurni yagona fikrlash faoliyati deb hisoblashga imkon beradi. ular orasida ham farqlar bor: o’y-xayol - bu ilgari qabul qilinganlar orasida yangi qiyofalarni vujudga keltirishdir, tafakkur esa – o’rab olgan olamni umumlashgan holda idrok qilish jarayonidir, ya‘ni tushunchalardir. bu fikrlar nisbiy bo’lib, har qanday xayoliy fikr ham real borliqni aks …

4 / 9

abiat to’g’risida aniq tushunchalarga ega bo’ladilar. umumiy tushunchalarni shakllantirishda o’qituvchi: 1) jismlarni maqsadga yo’nalgan holda qabul qilib olishni tashkil etish; 2) tabiat jismlari to’g’risidagi har bir yangi tushunchani tahlil qilish va barcha jismlardagi muhim belgilarni ajratish. 3) 2-darajali, uncha muhim bo’lmagan barcha belgilarni mavhumlashtirish, muhim belgilarini saqlagan (masalan, lola va binafsha, boychechak va lola) jismlardan foydalanish lozim. kursda tushunchalar umumlashtirish va mavhumlashtirishning darajalari har xildir. ularning ta‘rifi: mazmuni; hajmi; shu tushunchaning boshqa tushuncha bilan bog’lanishi. mazmun tushunchalarning eng muhim belgilari bilan xarakterlanadi. tabiatdagi jism va hodisalarning “belgi” va “eng muhim belgisi” farqlanadi. n.i. kondakov “belgi - bu barcha narsa va hodisalarning ko’rsatgichi, tomonidir, ularga qarab narsa va hodisalarni tanlab olish, aniqlash yoki ta‘riflash mumkin”, - deb belgilaydi, “eng muhim belgi - bu shunday belgiki, unda narsaning tub tabiati ifodalanadi, shu bilan boshqa tur va guruhdagi narsalardan farqlanadi… agar bu belgi mustasno qilinsa, bunda tushuncha parchalanadi, mavjud bo’lmay qoladi. mazmuniga qarab …

5 / 9

unchalari. yakka tushunchalar narsa yoki hodisalarga xos bo’lgan yakka belgilardir. agar umumiy tushunchalar atamalar bilan bog’liq bo’lsa, yakka tushunchalar esa nom yoki shaxsiy ism bilan ifodalanadi. tabiatshunoslik tushunchalarini shakllantirshda umumiy bo’lmagan tushunchalardan umumiy bo’lgan tushunchalarga kelish bo’yicha o’tkaziladigan mashqlar katta ahamiyatga ega. masalan, “bo’ri”, “tulki”, “yo’lbars”, “sher” tushunchalari avlod doirasidagi “yirtqichlar” tushunchasiga kiradi. bu yerda farqiy xususiyatlar - (tur belgilari): - jun rangi, tana tuzilishi, harakatlanish xususiyatlari shu hayvonlar tashqi ko’rinishida namoyondir. ularning avlod doirasidagi belgisi boshqa hayvonning go’shti bilan oziqlanish qobiliyatidir. o’quvchilarga avlod doirasidagi belgilarni farqlash uchun har bir tushuncha aniq ifodalangan va aniq belgilarni o’zida saqlagan bo’lishi kerak. masalan, “na‘matak, siren, ligustrumlar – buta” degan ta‘rif noto’g’ri, chunki unda aniqlik yo’q. buning o’rniga “na‘matak, siren, ligustrum – buta, chunki ularda asosiy poya yo’q, ildizdan esa birdaniga bir nechta novdalar hosil bo’lgan” deyish lozim. yakka tushunchalarni shakllantira borib, umumiy tushunchani ochishga e‘tibor berish kerak. chunonchi, “daryo” umumiy tushunchani shakllantirish …

Want to read more?

Download all 9 pages for free via Telegram.

Download full file

About "maktabgacha yoshdagi bolalarda tabiat haqidagi tassavur va tushunchalarni shakillantirish va rivojlantirish"

mashg‘ulot turi: ma’ruza (ma’lumotli ma’ruza) mavzu:maktabgacha yoshdagi bolalarda tabiat haqidagi tassavur va tushunchalarni shakillantirish va rivojlantirish. mavzu rejasi: 1.tabiat haqida yakka va umumiy tushunchalar 2.tabiat haqida taqqoslash tahlil va sintez. tayanch tushunchalar: tabiatshunoslik tasavvurlari; tabiatshunoslik tushunchalari; tasavvurning tushunchadan farqi; tabiatshunoslik tushunchalari hosil bo’lishining boshlang’ich davri; tushunchalarning turlari; yakka tartibdagi va umumiy tushunchalar; tahlil-sintezlash-tafakkur operatsiyasi; tushunchalarning rivojlanishida metodik sharoitlar; tushunchalarni amaliyot bilan bog’lanishi. tasavvur- sezgi organlar faoliyatining, hotiraning yoki tasavvur qilish mahsulidir. tushuncha – tafakkur mahsuloti hisoblanadi. tushunchalar qabul ...

This file contains 9 pages in PDF format (232.7 KB). To download "maktabgacha yoshdagi bolalarda tabiat haqidagi tassavur va tushunchalarni shakillantirish va rivojlantirish", click the Telegram button on the left.

Tags: maktabgacha yoshdagi bolalarda … PDF 9 pages Free download Telegram