ovqat hazm qilish tiziminin umumiy anatomiyasi

DOC 25 стр. 4,4 МБ Бесплатная загрузка

25 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 4,4 МБ

Тип файла DOC

Страницы 25

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 25

ma’ruza № 8 mavzu: «ovqat hazm qilish tizimining umumiy anatomiyasi nafas olish a’zolari». ma’ruza rejasi: 1. ichki a’zolar haqida ta’limot - splanxnologiya. ovqat hazm qilish a’zolarining umumiy prinsiplari. 2. og‘iz bo‘shlig‘i va uning devorlari. halqum, qizilungach va me’daning tuzilishi va joylashishi. 3. ingichka ichakning tuzilishi va joylashishi. yo‘g‘on ichakning tuzilishi va joylashishi. yo‘g‘on ichakning tuzilishi va joylashishi. 4. jigar, uning topografiyasi, tuzilishi va kon bilan ta’minlanish xususiyatlari. me’da osti bezi, uning topografiyasi, tuzilishi va funksiyasi. 5. nafas a’zolarining tuzilishi va vazifasi. burun bo‘shlig‘i va uning togaylari. 6. xiqildoq va uning tog‘aylari, bo‘g‘imlari, muskullari. kekirdak joylashishi va tuzilishi. 7. bronxlar tuzilishi va joylashishi. o‘pka tuzilishi va joylashishi. o‘pkada qon bilan ta’minlanishi va gaz almashinuvi. tayanch iboralar: ichki a’zolar, og‘iz bo‘shlig‘i, moddalar almashinuvi, qizilo‘ngach, me’da, ingichka ichak, yo‘g‘on ichak, to‘g‘ri ichak, jigar, o‘t pufagi, o‘t subqligi, oshqozon osti bezi, fermentlar, mexanik xazmlanish, kimyoviy xazmlanish, so‘rilish jarayoni, vorsinkalar, ekskret, nafas olish, burun bo‘shlig‘i, …

2 / 25

olari orqali chiqariladi. jinsiy tizimi generativ va endokrin funksiyalarni bajaradi. bu ikki xil asosiy funksiyalari bir-biri bilan bog’liq bo’lib jinsiy xujayralarni va organizm uchun muxim bo’lgan jinsiy gormonlar ishlab chiqaradi. organizm regulyasiyasida ishtirok etadigan, biologik aktiv moddalarni – gormonlarni ishlab chiqadigan a’zolar endokrin yoki ichki sekretsiya bezlari deiladi. gormonlar qon tarkibida bo’lib, butun organizmga tarqaladi va a’zolarning ishiga yoki jarayonlariga kuzgatuvchi yoki tormozlovchi muayyan ta’sirot ko’rsatadi. ovqat xazm qilinishining moxiyati. ovqat xazm tizimiga mansub a’zolar zimmasiga bir necha muxim funksiyalarni bajarish yuklatilgan. ularning asosiysi - ovqat xazm qilishdir. ovqat xazm qilishning moxiyatini tashki muxitdan qabul qilinadigan ozuqa moddalarning mexanik va kimyoviy yo’l bilan parchalanishi va ichki muxitga surilishi tashkil qiladi. xazm qilish jarayonida ozuqa moddalarning ichak shillik qavati orqali ichki muxitga surilishining eng asosiy sharti - yuqori molekulali oqsillar aminokislotalargacha, yog’larning glitserin va yog’ kislotalarigacha, uglevodlarning monosaxaridlargacha parchalanishidir. shu darajagacha parchalanmay qolgan oqsil qoldiqlari, yog’lar yoki uglevodlar ichki muxitga surilmaydi …

3 / 25

mmun javobni amalga oshirishdan iboratdir. xazm a’zolarining shilliq qavati immun xujayralarga boy bo’lib, antigenlarga qarshi immun javobni to’liq amalga oshirishga qodirdir. shilliq qavatlarning immunologik faoliyati organizm umumiy immun tizimi faoliyatining muxim tarkibiy qismi xisoblanadi. xazm a’zolari ajratuv funksiyasini xam bajaradilar. ichki muxitdagi moddalar almashinuvining chiqindi xosilalari yoki organizm uchun zararli moddalarni buyraklar va ter bezlari qoniqarli ravishda tashqi muxitga chiqara olmagan taqdirda, ular qisman xazm organlari shilliq qavatlari orqali chiqarilash imkoniyati bor. ammo, moddalar almashinuvining ba’zi xosilalari ichki muxitdan faqat xazm a’zolari orqali chiqariladi. masalan, taloqda nobud bo’lgan eritrotsitlardagi gemoglobinning parchalanishi tufayli paydo bo’ladigan xosilalari (bilirubin) asosan jigar orqali ut suyukligi tarkibida tashqi muxitga ajratiladi. shu sababli jigar shikastlanganda ichki muxitda bilirubin miqdori keskin ortib ketib, organizmning zaxarlanishiga va «sariqlik kasalligi» kelib chiqishiga sababchi bo’ladi. ovqatni xazm qilish jarayonini amalga oshirish uchun zarur fermentlar ko’plab maxsus bezlar tomonidan ishlab chiqariladi. fermentlar oqsil tabiatiga ega bo’lgan kimyoviy jixatdan faol moddalar bo’lib, …

4 / 25

nidan to’liq parchalanishi uchun ularga ut suyukligi ta’sir etib, yog’larni emulsiyaga, ya’ni bir-biriga qayta qo’shilib katta tomchi xosil qila olmaydigan nixoyatda mayda yog’ tomchilariga aylantirib berishi zarur. me’da osti bezining shira tarkibidagi lipazalar ta’siri jixatdan ayniqsa aktiv xisoblanadi. uchinchi gurux fermentlarga karbogidrazalar misol bo’la oladi. karbogidrazalar uglevodlarni parchalaydi. ularni soni juda ko’p bo’lib, ularning xar biri aynan uglevodlarga ta’sir etishi bilan, yoki parchalanish jarayoniga ketma-ket va ma’lum yo’nalishda ta’sir etishi bilan ta’riflanadi. ovqat xazm qilish traktining endoskopik ko‘rinishi masalan, uglevodlarni boshlang’ich parchalanish jarayoni og‘iz bo‘shlig‘ida sulak tarkibidagi amilaza va maltaza ta’sirida boshlanadi. uglevodlarning to’liq parchalanishi esa ichaklarda me’da osti bezining shirasi tarkibidagi amilaza maltoza, laktaza fermentlari ta’sirida amalga oshiriladi. ovqat xazm tizimi xazm nayi va parenximotoz a’zolardan tarkib topgan. xazm nayini og‘iz bo‘shlig‘i, xalkum, qizilungach, me’da, ingichka va yo’g’on ichaklar tashkil qiladi. parenximatoz a’zolarga sulak bezlari, me’da osti bezi va jigar kiradi. xazm naychasining uzunligi 7-8m.ga teng bo’lib, 3 bo’limdan …

5 / 25

, xalqum, tanglay va xiqildoq murtaklari tafovut qilinadi. bu murtaklarning ja’mi pirogov limfoepitelial xalqasi deyiladi. xalqa tarkibidagi limfoid to’qima xujayralari ovqat bilan og‘izga tushgan mikroorganizmlar va antigenlarni fagotsitoz qilish xususiyatiga ega bo’lib, organizmga kirib kelayotgan antigenlar xaqidagi axborotni immun tizimga etkazadigan birinchi bosqichni tashkil etadilar. og‘iz bo‘shlig‘idan ovqat xalqumga utadi. xalqum nafas va ovqat yullari o’zaro kesishadigan a’zodir. xalqumning davomi qizilungach bo’lib, kukrak qafasida kuks oralig’ining orqasidan utadi, diafragma uzra o’tib me’daga ulanadi. qorin bo‘shlig‘ida xazm naychasi kengayadi va me’dani xosil qiladi. me’dadan sung ingichka ichakning bo’limlari - un ikki barmoqli ichak, och va yonbosh ichak ketma-ket davom etadi. me’da, ingichka ichak, jigar va me’da osti bezlari xazm tizimining o’rta bo’limini tashkil qiladi. xazm tizimining o’rta bo’limida ovqat xazm qilish va ichki muxitga surilish jarayoni to’liq amalga oshiriladi. parchalangan oqsillar aminokislotalar xolida, uglevodlar - oddiy qandlar asosan glyukoza xolida qon tomir kapillyarlariga, parchalangan yog’lar - glitserin va yog’ kislotalar xolida …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 25 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "ovqat hazm qilish tiziminin umumiy anatomiyasi"

ma’ruza № 8 mavzu: «ovqat hazm qilish tizimining umumiy anatomiyasi nafas olish a’zolari». ma’ruza rejasi: 1. ichki a’zolar haqida ta’limot - splanxnologiya. ovqat hazm qilish a’zolarining umumiy prinsiplari. 2. og‘iz bo‘shlig‘i va uning devorlari. halqum, qizilungach va me’daning tuzilishi va joylashishi. 3. ingichka ichakning tuzilishi va joylashishi. yo‘g‘on ichakning tuzilishi va joylashishi. yo‘g‘on ichakning tuzilishi va joylashishi. 4. jigar, uning topografiyasi, tuzilishi va kon bilan ta’minlanish xususiyatlari. me’da osti bezi, uning topografiyasi, tuzilishi va funksiyasi. 5. nafas a’zolarining tuzilishi va vazifasi. burun bo‘shlig‘i va uning togaylari. 6. xiqildoq va uning tog‘aylari, bo‘g‘imlari, muskullari. kekirdak joylashishi va tuzilishi. 7. bronxlar tuzilishi va joylashishi...

Этот файл содержит 25 стр. в формате DOC (4,4 МБ). Чтобы скачать "ovqat hazm qilish tiziminin umumiy anatomiyasi", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: ovqat hazm qilish tiziminin umu… DOC 25 стр. Бесплатная загрузка Telegram