ma’ruza-7. ma’lumotlar bazalari va katta xajmdagi ma’lumotlar bilan ishlash texnologiyalari

DOCX 20 pages 676.6 KB Free download

20 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 676.6 KB

File type DOCX

Pages 20

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 20

ma’ruza-7. ma’lumotlar bazalari va katta xajmdagi ma’lumotlar bilan ishlash texnologiyalari (2 soat) reja: 1. ma’lumotlar bazalari va ularni yaratish modellari. 2. ma’lumotlar bazasini boshqarish tizimlarining asosiy vazifalari va xususiyatlari. 3. katta xajmdagi ma’lumotlar (big data) qayta ishlash texnologiyalari tayanch so’z va iboralar. ma’lumotlar banki, malumotlarni boshqarish tizimlari, so’rovlar, hisobot, oracle, mbbt accesse va h.q. hozirgi paytda informatsiya bazalarini boshqaruv sistemalari (ibbs) turkumiga oid amaliy programmaviy vositalarining quidagi asosiy turlari mavjud. masalan, fox pro, paradox, access dasturlari. ular bir-biridan informatsiya bazalari tuzish imkoniyatlari, ularning kattaligi, talab qilinadigan programmaviy va texnikaviy resurslar, qaaysi rejimda ishlash talab qilinganligi, qanday programmalar va operatsion sistemalar bilan birgalikda ishlashlari, informatsiya massivlariga va ularning to‘zilishiga qo‘yilgan talablar bilan farq qiladilar. ko‘p foydalanuvchilarga mo‘ljallangan, ya'ni kompyuter tarmoqlarida ishlatishga mo‘ljallangan ma'lumot bazalarini yaratish va ularni yuritish tizimlariga oracle, interbase, sybase, microsoft sql server, informix deb ataluvchi dasturlar kiradi. bu dasturlar ishlash tamoyillariga ko‘ra ierarxik, relyatsion va aylana-xalkasimon ma'lumot bazalariga …

2 / 20

qaratishingiz lozim bo‘ladi. biz quyida yuqorida ko‘rsatib o‘tilgan informatsiya bazalarini boshqarish sistemalaridan zamonaviyligi va imkoniyatlari ko‘pligi bilan ajralib turadigan, hamda hozirgi paytdagi ko‘pgina sistemaviy programmaviy ta'minotlar tarkibiga kirib, ko‘pchilik uchun qulay imkoniyatlar yaratayotgan access deb nomlangan ma'lumotlar majmuasini boshqarish sistemasining (mbbs) asoslari bilan qisqacha tanishib chiqamiz. agarda siz ushbu sistema bilan batafsilroq tanishishni xoxlasangiz, u holda qo‘llanmaning oxiridagi adabiyotlar ro‘yxatida keltirilgan maxsus adabiyotlarga murojaat qilishingiz mumkin. access dasturini ham barcha dasturlar kabi ish stolining «pusk» tugmasi yordamida ishga tushirish mumkin. bu jarayon quidagi rasmda ko‘rsatilgan. 1-rasm. ms access ning ishga tushirilishi bu dastur ishga tushganidan so‘ng ekranda hosil bo‘lgan darchada ma'lumot bazasini yaratish yoki mavjud bazani ishga tushirish imkonini tanlash mumkin. 2-rasm. microsoft access ma'lumotlar majmuasining asosiy oynasi tasviri. ko‘rib turganingizdek, ushbu oynadagi ko‘pgina tugmachalar o‘zining ko‘rinishi va moxiyati jixatidan matn muharriri word va jadval hisoblagichi excel ning tugmachalariga juda ham o‘xshab ketadi. xaqiqatdan ham ular xuddi siz o‘ylagandek ishlarni …

3 / 20

tsiya bazalari serverlari ham bo‘la oladi (masalan, microsoft sql server, oracle, sybase), odbs drayverlarini ishlatish sizga ma'lumot bazasiga amaliy programmalardan (masalan word va excel dan) kirish imkoniyatini va access visual basic nomli ma'lumotlar bazasini ishlab chiqishni avtomatlashtiradigan algoritmik tilni qo‘llash imkoniyatini beradi. access informatsiya bazasi bir-biri bog‘liq bir qancha jadvallardan iborat bo‘lib (relyatsion jadvallar), ularda qandaydir turdagi, formatdagi va ko‘rinishdagi ma'lumotlar majmuasi saqlanadi. unda har bir ma'lumot bazasi aloxida faylda saqlanadi. ushbu fayl ma'lumot bazasining hamma ob'ekti va elementlarini o‘z ichiga oladi (masalan, so‘rovlar, xisobotlar, formalar, indeks va kalit maydonlari xaqidagi ma'lumotlar va xokazolar). masalaning bunday qo‘yilishi ob'ektlarni saqlash, nusxalash, yo‘qotish va boshqa operatsiyalarning amalga oshirilishini ancha osonlashtiradi. access informatsiya bazasida quidagi turdagi ma'lumotlarning turlarini ishlatishingiz mumkin: schyotchik(auto number) jadvalga har bir yangi yozuv qo‘shilishi bilan avtomatik ravishda bittaga ko‘payadigan son. bu maydon qiymatini o‘zgartirib bo‘lmaydi. pul birligi (currency) bu maydon pul birliklarini kiritishga mo‘ljallangan. sana/vaqt (data/time) bu maydonga vaqt …

4 / 20

ichiga matnni oladi (xat, sonlar van boshqa simvollar) mantiqiy (logic) ikki xil qiymatdan (yes/no) birinigina qabul qila oladigan mantiqiy qiymatlar. jadvalning har bir maydoni uchun siz mumkin bo‘lgan biror-bir ma'lumot turini tanlab olishingiz kerak. har bir maydonda faqatgina bir xil turdagi ma'lumotlargina shaklanishi mumkin. ushbu jadval konstruktori darchasida ma'lumotlar turini aniqlashdan tashqari quidagilarni ham bajara olasiz: maydonni kalitli yoki indeksli sifatida aniqlash; maydonda kattalikning albatta kiritilishi sharti; maydon formatini aniqlash; maydonga biror bir qo‘shimcha yozuv kiritish (u formada aks etib turadi); boshqa bir qancha imkoniyatlar. access informatsiya bazasidagi hamma operatsiyalar juda oddiy holda sichqoncha turidagi manipulyator orqali osongina bajariladi. sichqoncha bilan biror bir maydonni bossangiz, uning o‘ng chekkasida ro‘yxatni ochishga imkon beradigan tugmacha hosil bo‘ladi. siz uni bosish bilan ro‘yxatdann kerakli imkoniyatni (optsiyani) tanlab olasiz. agarda jadvalni o‘zingiz tuzishga qiynalsangiz, bu ishda sizga master lar yordamga keladi. bular tegishli ishlar ketma ketligini osongina amalga oshirishga yordam beradi. ma'lumot bazasini yaratishning …

5 / 20

ma'lumotlarni chiqarish shakllarini yaratish (otcheti`), ma'lumotlarga bevosita kirish saxifasi (stranitsi), makroslar va modullar yaratish imkoniyati mavjud. biz eng avvalo bazaning asosi bo‘lgan jadvalni yaratishimiz zarur. shuning uchun «tablitsi» imkoniyatini tanlaymiz. bunda jadvalni yaratishning uchta yo‘li taklif etiladi: konstruktor yordami bilan jadval tashkil etish (sozdanie tablitsi v rejime konstruktora), jadval ustasi yordami bilan jadval tashkil etish (sozdanie tablitsi s pomoshch’yu mastera) va nixoyat ma'lumotlarni kiritish yo‘li bilan hosil qilinadigan oddiy jadval tuzish tartibi (sozdanie tablitsi putem vvoda dannix). biz o‘z navbatida qulay bo‘lgan konstruktor tartibini tanlaymiz. bunda ma'lumot bazasining to‘zilishi (strukturasi) juda qulay tarzda yaratiladi. jadvaldagi har bir ustun ma'lum bir ko‘rsatkichni bildiradi va uning tabiatiga xos bo‘lgan ma'lumot turini qabul qiladi. masalan, soliq to‘lovchi jismoniy shaxslar xaqidagi ma'lumotlar bazasi jadvali quidagi ustunlar yoki ko‘rsatkichlardan tashkil topishi va quidagi ma'lumot turlarini qabul qilishi mumkin (qavs ichida tegishli ma'lumot turining qandayligi ko‘rsatilgan): soliq to‘lovchining identifikatsion raqami (raqamli, chislovoy); soliq to‘lovchining ismi (matnli, …

Want to read more?

Download all 20 pages for free via Telegram.

Download full file

About "ma’ruza-7. ma’lumotlar bazalari va katta xajmdagi ma’lumotlar bilan ishlash texnologiyalari"

ma’ruza-7. ma’lumotlar bazalari va katta xajmdagi ma’lumotlar bilan ishlash texnologiyalari (2 soat) reja: 1. ma’lumotlar bazalari va ularni yaratish modellari. 2. ma’lumotlar bazasini boshqarish tizimlarining asosiy vazifalari va xususiyatlari. 3. katta xajmdagi ma’lumotlar (big data) qayta ishlash texnologiyalari tayanch so’z va iboralar. ma’lumotlar banki, malumotlarni boshqarish tizimlari, so’rovlar, hisobot, oracle, mbbt accesse va h.q. hozirgi paytda informatsiya bazalarini boshqaruv sistemalari (ibbs) turkumiga oid amaliy programmaviy vositalarining quidagi asosiy turlari mavjud. masalan, fox pro, paradox, access dasturlari. ular bir-biridan informatsiya bazalari tuzish imkoniyatlari, ularning kattaligi, talab qilinadigan programmaviy va texnikaviy resurslar, qaaysi rejimda ishlash ...

This file contains 20 pages in DOCX format (676.6 KB). To download "ma’ruza-7. ma’lumotlar bazalari va katta xajmdagi ma’lumotlar bilan ishlash texnologiyalari", click the Telegram button on the left.

Tags: ma’ruza-7. ma’lumotlar bazalari… DOCX 20 pages Free download Telegram