o'yinlar nazariyasi

DOCX 21 pages 509.8 KB Free download

21 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 509.8 KB

File type DOCX

Pages 21

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 21

4 – mavzu. o'yinlar nazariyasi 4.1. o'yinlar nazariyasi modeli haqida tushuncha 4.2. aralash strategiyadagi o'yinning echimi 4.3. matritsali o'yinni chiziqli programmalashtirish masalasiga keltirish 4.1. o'yinlar nazariyasi modeli haqida tushuncha o'yinlar nazariyasining asosiy tushunchalari. matematik modellashtirishda optimal echim va strategiyalar xviii asrda taklif etilgan. emmanuel lasker, ernst tsermelo i emil borel kabi olimlar xx asr boshlarida matematik ziddiyatli maqsadlar nazariyasi g'oyasini ilgari surdilar. so'ngra o'yinlar nazariyasi dj. nesh tomonidan analiz qilinadi, bunda o'yinchilardan biri g'olib bo'lib yutadi, ikkinchi o'yinchining esa yutqazishidan iborat muvozanat turg'unligiga asoslangan optimal strategiya aniqlanadi. bunga ko'ra o'yinchilar o'zlarining optimal strategiyalarida qolishligi talab etiladi, aksincha esa o'yin natijasi o'yinchilar foydasiga hal bo'lmaydi. amaliyotda shunday masalalar bo'ladiki, aniqmaslik sharoitida qaror qabul qilishga to'g'ri keladi, ya'ni ziddiyatli vaziyatlar sodir bo'ladi, ya'ni ikki (undan ham ko'p bo'lishi mumkin) tomonning qiziqishlari har xil bo'lib, ular har birining ziddiyatli vaziyatdagi harakati, boshqasining harakatiga bog'liq bo'ladi. shunday vaziyatlarda, bir qatnashuvchining harakati samarasi, boshqa qatnashuvchilarning …

2 / 21

arning sotib olgan shu tovarlari miqdoriga ham bog'liq. tashkilot, tovarlar assortimentini tanlashda, boshqa tashkilotlarning qanday assortimentdagi tovarlar ishlab chiqarishlarini hisobga olishi zarur. iqtisodiyotda ziddiyatli vaziyatlar ko'p uchrab, u xilma-xil xarakterda bo'ladi. masalan, ta'minotchi va iste'molchi, bank va mijoz, sotuvchi va xaridor orasidagi munosabatlar. ular har birining, o'z maqsadlari bo'lib, unga erishish uchun, optimal echim qabul qilishadi. bunda ularning har biri, o'z maqsadlari bilan birga, o'z sheriklarining maqsadga erishish uchun qabul qilayotgan qarorlarini ham hisobga olishlari kerak. o'yinlar nazariyasining masalasi, o'yinchilarning har biri uchun aniq optimal strategiya ishlab chiqishdan iborat. o'yinchining strategiyasi deb, shunday mumkin bo'lgan harakatlar sistemasiga aytiladiki, o'yinning har bir etapida alternativ variantlardan shunday yurish tanlanadiki, bu boshqa o'yinchilarning harakatiga qarshi bo'lgan bir qiymatli aniqlangan eng yaxshi yurish hisoblanadi. optimal strategiya, o'yin ko'p marta qaytarilganda, o'yinchini maksimal o'rtacha yutuq bilan ta'minlaydi (yoki qarshi tomonni minimal o'rtacha yutqazish bilan ta'minlaydi). ziddiyatli vaziyat, antagonistik (nol yig'indili) deyiladi, agar bir tomon yutug'ining …

3 / 21

lagan harakatidir (masalan, o'yin soqqasini otish). biz faqat shaxsiy yurishlarni ko'rib chiqamiz. o'yinchi yurishni, o'yinning har bir bosqichidagi konkret vaziyatga bog'liq ravishda tanlaydi. o'yinchi ma'lum bir strategiyani, oldindan tanlagan bo'lishi ham mumkin. o'yin chekli deyiladi, agar har bir o'yinchining chekli sondagi strategiyalari mavjud bo'lsa, va aksincha bo'lsa, cheksiz deyiladi. o'yin juft deyiladi, agar unda ikkita o'yinchi qatnashsa. ko'pchilik bilan o'yin bo'ladi, agar unda ikkitadan ortiq o'yinchi qatnashsa. biz faqat juft o'yinlarni ko'rib chiqamiz. o'yinchilarni va bilan belgilaymiz. antagonistik o'yinning echimi, bu har bir o'yinchi uchun optimal strategiyalarni aniqlashdan iborat. bunga ko'ra, o'yinchi qanday strategiyani tanlashidan qat'iy nazar, o'yinchi kafolatlangan maksimal yutuqni olishi kerak, ikkinchi holda esa, o'yinchi qanday strategiyani tanlashidan qat'iy nazar, o'yinchi o'zining minimal yutqizishiga erishishi zarur. optimal strategiyalar, turg'unligi bilan xarakterlanadi, ya'ni bunda har bir o'yinchining optimal strategiyalaridan chetlanishi, ular uchun zararli oqibatlarga olib keladi. to'lov matritsasi. sof strategiyalar. juft chekli o'yinni ko'rib chiqamiz. o'yinchi, ta strategiyaga ega …

4 / 21

hilarning har biri, bir biriga bog'liq bo'lmagan holda 1,2, 3 raqamlarini yozadi. agar raqamlarning ayirmasi musbat bo'lsa, u holda a o'yinchi ayirmaga teng bo'lgan yutuqqa erishadi. agar ayirma noldan kichik bo'lsa, u holda v o'yinchi yutadi. agar ayirma nolga teng bo'lsa, durang bo'ladi. o'yinchining uchta strategiyasi bor: a1= 1, a2= 2, a3= 3, o'yinchining ham uchta strategiyasi bor: v1= 1, v2= 2, v3= 3. b a b1= 1 b2= 2 b3= 3 a1 = 1 0 -1 -2 a2= 2 1 0 -1 a3= 3 2 1 0 o'yinchining maqsadi - o'zining yutug'ini maksimallashtirishdan, o'yinchining maqsadi esa - o'zining yutqazishini minimallashtirishdan iborat. bu nol summali juft o'yin hisoblanadi. masalan, – o'yinchining yutug'i, – o'yinchining yutug'i. bu matritsali o'yin bo'lib, uning to'lov matritsasi ushbu ko'rinishdan iborat. . o'yinning yuqori va quyi chegaralari. o'lchovi , bo'lgan, matritsali o'yindan, strategiyalardan eng yaxshisini aniqlaymiz. o'yinchi strategiyalardan birini tanlashi bilan, o'yinchi ham, o'yinchining yutuqlari minimal …

5 / 21

giya, minimaksga mos kelsa, bu minimaks strategiya deyiladi. agar o'yinchilarga ehtiyot chora sifatida minimaks va maksimin strategiyalardan birini tanlash zarur bo'lsa, bu minimaks printsipi deyiladi. o'yin narxi, quyidagi tengsizlikni qanoatlantiradi: . iqtisodiy masalalarni echishda, o'yinlar nazariyasini qo'llash. iste'molchilar bozorining mavsum bo'yicha o'zgarib turishi, kompaniyalar strategiyalarini doimo, qayta ishlab chiqishlariga sabab bo'ladi. bozordagi aniqmasliklardan optimal strategiyalarni aniqlash etarlicha murakkab bo'lsada, matematik usullarni qo'llab va ma'lum bir yo'nalishlarni hisobga olib, maksimal foyda olish mumkin. aniqmaslik sharoitida, bozor strategiyasini to'g'ri qo'llash asosida, tasodifiy faktorlarni kamaytirib, katta ehtimollik bilan foyda olishni prognoz qilish mumkin. iste'molchilar talabi va ko'pgina tovarlarni sotish hajmi mavsumga bog'liqdir. qayd etilganki, bir qancha tovarlarga talabning o'sishi yozga, ba'zilarida bahor-kuz davrlariga, ba'zilarida esa qish mavsumiga mos keladi. shundan kelib chiqib, kompaniyalar, o'tish davrlari uchun optimal strategiyalar ishlab chiqishlari zarur. sof strategiyalar. agar o'yinning quyi va yuqori narxlari mos kelsa, bu narxlarning umumiy qiymati o'yinning sof strategiyasi, yoki o'yin narxi deyiladi. o'yin …

Want to read more?

Download all 21 pages for free via Telegram.

Download full file

About "o'yinlar nazariyasi"

4 – mavzu. o'yinlar nazariyasi 4.1. o'yinlar nazariyasi modeli haqida tushuncha 4.2. aralash strategiyadagi o'yinning echimi 4.3. matritsali o'yinni chiziqli programmalashtirish masalasiga keltirish 4.1. o'yinlar nazariyasi modeli haqida tushuncha o'yinlar nazariyasining asosiy tushunchalari. matematik modellashtirishda optimal echim va strategiyalar xviii asrda taklif etilgan. emmanuel lasker, ernst tsermelo i emil borel kabi olimlar xx asr boshlarida matematik ziddiyatli maqsadlar nazariyasi g'oyasini ilgari surdilar. so'ngra o'yinlar nazariyasi dj. nesh tomonidan analiz qilinadi, bunda o'yinchilardan biri g'olib bo'lib yutadi, ikkinchi o'yinchining esa yutqazishidan iborat muvozanat turg'unligiga asoslangan optimal strategiya aniqlanadi. bunga ko'ra o'yinchilar o'zlarining optimal strat...

This file contains 21 pages in DOCX format (509.8 KB). To download "o'yinlar nazariyasi", click the Telegram button on the left.

Tags: o'yinlar nazariyasi DOCX 21 pages Free download Telegram