Back

sosoniylar imperiyasi

DOC 16 pages 675.8 KB Free download

Page preview (6 pages)

Scroll down 👇
1 / 16
5 eronda feodal munosabatlarning vujudga kelishi va rivojlanishi. eron davlatining ilk o’rta asrlar davri tarixi mamlakatni 224-651-yillarda boshqargan sosoniylar sulolasining hukmronligi bilan bog’liq. sosoniylar davlati iii asrning boshida o’z davrining eng qudratli mamlakati sanalgan parfiya impermiyasining parchalanishi natijasida tashkil topdi. sosoniylar davlatining tarkibiga eronning barcha xududlari, mesopotamiya, hindiston, sharqiy yassi tog’li hududlari kirardi. fakat parsda qarindosh kabilalar bir elat bo’lib birlashgan edi. sosoniylar imperiyasining asosiy aholisi sun’iy sug’orishga asoslangan dehqonchilik bilan mashg’ul edi. shuningdek mamlakatning tog’li tumanlaridagi aholi chorvachilik bilan shug’ullanardi. tog’li hududlarda kuchmanchi chorvadorlar yashardi. davlatda mavjud bo’lgan shaharlarning asosiy qismi mamlakatning g’arbiy qismidaâ joylashgan edi. ularning eng kattasi poytaxt ktesifon shahri edi. sosoniylar davlatida mavjud bo’lgan shaharlar o’z davrining yirik hunarmandchilik markazlari sanalgan. shu boisdan ham ushbu shaharlarda yaratilgan hunarmandchilik mahsulotlari dunyoga mashhur edi. ayniqsa, ajoyib gazlama va qurollarâ yuqori sifati bilan nom qozongan edi. iii asr boshida eron parfiya qo’l ostida nomigagina birlashtirilgan edi. o’zaro ichki kurashlar …
2 / 16
egallab oladilar. ardasher i parfiya podshosi artabon v (209 — 224) ning vassali darabgird hokimi saroyida xizmat qilgan. milodiy 200-yillarga kelib ushbu qal’a hokimi bo’lgan; tez orada butun fors, kirmon va geyni o’ziga tobe etgan hamda zodagonlar va ruhoniylar yordamiga tayanib artabon v ga qarshi chiqqan. 224-yilning 28-aprel kuni ardasher ormizdagon tekisligida parfiyaliklarga qaqshatqich zarba berdi va artabon v ni mag’lub etdi. ikki yil o’tgandan so’ng tantanali tarzda toj kiydi va shaxonshox unvoniga ega bo’ldi. u o’zining bosqinchilik siyosatida ruhoniylar va urug’ zodogonlarining qo’llab-quvvatlashidan keng foydalangan. o’zining bosqinchilik yurishlarini davom ettirib, mediya, azarbayjon, siyeston, xuroson, marv vohasini o’ziga buysundirdi. uning mamlakatining chegaralari shimolda kaspiybo’yi viloyatiga, janubda fors ko’rfaziga, sharqda qobul daryosi vodiysiga borib yetdi. frot daryosi bo’yini egallashi bilan rim bilan ham qo’shni bo’lib qoldi. yangi davlatning poytaxti dajla daryosining ikki qirg’og’i bo’ylab joylashgan, salavkiylarning ikkinchi yirik shahri – ktesifon bo’ldi. poytaxt istaxr shahridan ktesifonga ko`chirildi. ktesifonda ardasher i sosoniy …
3 / 16
amoyon bo’ldi. sosoniylar davlati tashkil topgan kundanoq faol tashqi siyosat olib bordi. eronning rim bilan va uning vorisi vizantiya bilan qarama-qarshilikka borishiga iqtisodiy sabablar bor edi. sharq bilan g’arbni bog’lagan savdo yo’llari ustidan hukmronlikka inilish uchun ikki tomon ham kavkaz orti mamlakatlarini egallashga harakat qildi. armaniston va gruziya (g’arbiy gruziya – lozika, sharqiy - kartli) ni egallanishi eronni qora dengizga olib chiqdi. ikki daryo oralig’i va armaniston uchun rim bilan urushni ardasher boshlab berdi, uning o’g’ili shopur i (241-272) davom ettirdi. forslar bir necha katta g’alabalardan so’ng kichik osiyoga kirib keldi. 256-yilda antioxiya egallandi. 260-yilda rim qo’shini mag’lubiyatga uchratildi. naqshi rustam bitiklarida jangda imperator valerian asir tushgani yozib qoldirilgan. shopur i ning tashqi siyosatdagi faoliyati bu bilan cheklanib qolmadi. uning qo’shinlari 262-263-yillar davomida suriya, armaniston, shimoliy mesopotamiya hududlarini bo’ysundirishga muvaffaq bo’ldi. shopur i sosoniy hukmdorlar orasida birinchilardan bo’lib turon hududiga ham bosqinchilik yurishlarini uyushtirdi. ushbu davrda sharqda hukmronlik qilayotgan kushon …
4 / 16
lub bo’ldi. o’rtada imzolangan nisibin tinchlik shartnomasiga ko’ra armaniston va mesopotamiyaning shimoliy qismidagi beshta provinsiyasi rimga berildi. ikki davlat o’rtasida 40 yilga tinchlikka kelishib olindi. rim-eron urushlaridagi yangi bosqich shopur ii (309-379) davrida boshlandi. shopur ii sosoniylar davlatini eng uzoq vaqt idora qilgan hukmdor sifatida tarixda qolgan. u hokimiyatni 309-yilda egallagan bo’lib, 70 yil davomida mamlaktni idora qildi. uning hukmronlik davri qaysidir jihatdan tinimsiz urushlar bilan o’tdi. u g’arbda rim imperiyasiga qarshi kurash olib bordi. uning mustaqil tarzda davlatni boshqarishininig dastlabki yillari zodogonlarga qarshi kurashish, keyingi yillari esa davlatni kengaytirish va chegaralarni mustahkamlash bilan o’tdi. shu maqsadad fors ko’rfazidagi urushqoq arab qabilalariga qarshi urush olib bordi va baxrayinni egalladi. eron bilan rimning aloqalari xristianlikninig tarqalishi bilan bog’liq holda kechdi. iv asrning boshiga kelib bir qancha davlatlar (301-303-yillarda armaniston, keyinroq gruziya va albaniya (shimoliy azarbayjon), 30-yillarda rim) xristian dini bilan tanishdi va rasmiy dini sifatida qabul qildi. armanistonda xristian dinini tarqalishi …
5 / 16
ko’ra armaniston va gruziya ikki hududga bo’lindi. armanistonning g’arbiy qismi imperator boshqaruviga, sharqiy (persarmeniya) qismi eronga mustamlaka qilib berildi. lazika rim imperatori boshqaruvi ostiga, kartli eron ixtiyoriga o’tdi. ikki davlat o’rtasidagi tinchlik aloqalari ikkita qisqa urushni e’tiborga olmaganda butun v asr davomida saqlanib qoldi. shimoldan kirib kelgan ko’chmanchi xalqlarning (xunlar) tazyiqi ostida ikki mamlakat ularga qarshi birlashishga majbur bo’ldi. ular o’rtasida birgalikda kavkaz yo’lini himoya qilish kelishib olindi. unga ko’ra eron kavkaz va alan darvozasini mustahkamladi. vizantiya qal’a qo’shinlari sonini oshirib, mudofaani kuchaytirdi. shopur ii ning o’limidan so’ng 20 yil davomida toju taxt koxinlar va zodogonlarning xoxishiga ko’ra bir necha shaxslar tomonidan boshqarildi. 399-yilda saroydagi o’zaro urushlarga chek qo’ygan yazdigard i taxtni egalladi. u sosoniy hukmdor shopur iii ning o’g’li bo’lib, baxrom iv ning vafotidan so’ng hokimiyatga keldi. yazdigard i davrida siyosiy vaziyat dastlabki davrda diniy masala bilan bog’liq bo’ldi. aynan uning davridan boshlab o’rta osiyoda keng tarqalgan zardushtiylik dini …
6 / 16
n va uning o’g’li munzir tarbiyasida o’sgan. yazdigard zulmidan bezor bo’lgan xalq u vafot etgandan so’ng, ardasher nasliga mansub xusravni mamlakat taxtiga ko’taradi. bu voqeadan xabar topgan baxrom lashkar tortib eronga keladi. u otasining xatolarini takrorlamaslik va mamlakatda adolat, tinchlik o’rnatishga o’z a’yonlari va xalq oldida qasamyod qiladi. an’anaviy shartga muvofiq ikkita sherni o’ldirib, ular o’rtasidagi tojni oladi va podshohlik taxtiga o’tiradi. aynan uning davrida eronda juda ko’p dehqonlarning ish hayvonlari, qurollari, urug’lari yo’q edi.â xonavayronâ bo’lganâ jamoa a’zolari yerlarni tashlab ketib,â xazarâ qilinadiganâ hunarmandchilikâ va boshqa kasblar bilan mashg’ul bo’lganlar, ko’pincha daydilargaâ aylanganlar. viloyatlar hukmdorlari baxromga juda ko’p arznomalar bilan murojaat qildi, qishloqlar huvillagan, hayvonlar egasiz sang’ib yurgan, dalalarni o’t-o’lanlar bosib ketgan. dehqon xo’jaligining bir qismi xonavayron bo’lishi oqibatida mamlakat iqtisodiyoti zaiflashdi. uning sevgan mashg’uloti go’r (qulon) ovi bo’lganligi uchun ham u tarixda go’r laqabini olgan. uning davrida eronda zardushtiylik dinini mustahkamlash va keng yoyish maqsadida yangi-yangi otashkadalar qurildi. …

Want to read more?

Download all 16 pages for free via Telegram.

Download full file

About "sosoniylar imperiyasi"

5 eronda feodal munosabatlarning vujudga kelishi va rivojlanishi. eron davlatining ilk o’rta asrlar davri tarixi mamlakatni 224-651-yillarda boshqargan sosoniylar sulolasining hukmronligi bilan bog’liq. sosoniylar davlati iii asrning boshida o’z davrining eng qudratli mamlakati sanalgan parfiya impermiyasining parchalanishi natijasida tashkil topdi. sosoniylar davlatining tarkibiga eronning barcha xududlari, mesopotamiya, hindiston, sharqiy yassi tog’li hududlari kirardi. fakat parsda qarindosh kabilalar bir elat bo’lib birlashgan edi. sosoniylar imperiyasining asosiy aholisi sun’iy sug’orishga asoslangan dehqonchilik bilan mashg’ul edi. shuningdek mamlakatning tog’li tumanlaridagi aholi chorvachilik bilan shug’ullanardi. tog’li hududlarda kuchmanchi chorvadorlar yash...

This file contains 16 pages in DOC format (675.8 KB). To download "sosoniylar imperiyasi", click the Telegram button on the left.

Tags: sosoniylar imperiyasi DOC 16 pages Free download Telegram

Similar files

You might also like these

Show all
sosoniylar imperiyasi va uning tarixidagi orni — PPTX PPTX
sosoniylar imperiyasi va uning tarixidagi orni
15 pages 1.3 MB
sosoniylar davlati — PPTX PPTX
sosoniylar davlati
— 1.5 MB
sosoniylar davlati madaniyati — PPTX PPTX
sosoniylar davlati madaniyati
5 pages 599.7 KB
kushon imperiyasi — PPTX PPTX
kushon imperiyasi
6 pages 760.9 KB
rossiya imperiyasi — PPTX PPTX
rossiya imperiyasi
16 pages 1.5 MB
temuriylar imperiyasi — PPTX PPTX
temuriylar imperiyasi
20 pages 2.2 MB
chingizxon imperiyasi — PDF PDF
chingizxon imperiyasi
17 pages 6.1 MB
mo'g'ullar imperiyasi — DOCX DOCX
mo'g'ullar imperiyasi
10 pages 46.0 KB
vizantiya imperiyasi — PPTX PPTX
vizantiya imperiyasi
13 pages 36.3 MB
mu'g'illar imperiyasi — PPTX PPTX
mu'g'illar imperiyasi
13 pages 9.0 MB
usmoniylar imperiyasi — PPTX PPTX
usmoniylar imperiyasi
17 pages 483.9 KB
rossiya imperiyasi — PPTX PPTX
rossiya imperiyasi
10 pages 1.4 MB