rimnotiqliksan’ati

PPTX 44 pages 3.8 MB Free download

44 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 3.8 MB

File type PPTX

Pages 44

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 44

powerpoint presentation rim notiqlik san’ati reja: notiqlik san’ati haqida 1 husayn voiz koshifiy notiq va axloq targ’ibotchisi 2 rim notiqlik san’atiga bir nazar 3 xulosa 4 1 3 rim notiqligi san'atining tarixi va asosiy yo'nalishlari. uning “axloqi muhsiniy”, “risolai hotamiya”, “anvori suhayliy”, “axloqi karim”, “javohirnoma”, “lubbo ul-maʼnaviy fi intixobi masnaviy”, “iskandar oynasi”, “tafsiri husayniy”, “futuvvatnomai sultoniy” kabi asarlari shular jumlasidandir. bu asarlardan xuroson mamlakatida, hirotda va boshqa shaharlardagi madrasalarda talabalar uchun darslik sifatida foydalanilgan. mutafakkir bu asarlarida oʻzining hayotdan olgan saboqlari, tajribalari asosida xalqparvarlik, insonparvarlik, adolat, halollik, sofdillik, poklik, toʻgʻrilik, rostgoʻylik haqidagi fikrlarini qiziqarli hikoyatlar, rivoyatlar yordamida oʻqishli bayon etadi. bu asarlar koshifiy tili bilan aytganda “hikmati amaliy” asosida yozilganligidan bugungi kunda ham ju da katta tarbiyaviy ahamiyatga egadir. «husayn voiz koshifiy insonni dunyodagi eng yuksak, oliyjanob mavjudot deb biladi: rim notiqlik san'ati yunon notiqlik san'atining davomi sifatida yuzaga keldi. rimdagi iqtisodiy va siyosiy o'sishning xarakteri notiqlik san'atining yangi tipini …

2 / 44

rim tomonlarini ishlab chiqibgina qolmay, o'z notiqlik chiqishlari bilan buni tajribada isbot etdi. sitseron nutqining muvaffaqiyatli chiqishi uchun notiq quyidagilarga alohida e'tibor berishi lozimligini ko'rsatadi: 1. notiqning o'ziga ishonchi mustahkam bo'lishi kerak. buning uchun esa notiq o'z nutqida olg'a suriladigan fikrga to'la ishonch hosil qilishi lozim. 2. nutq to'liq isbotli dalillarga ega bo'lishi kerak. 3. materialni to'plash nutqda tayyorgarlikning asosidir. 4. materialni to'g'ri joylashtirish-ekspozitsiyaga alohida e'tibor berish lozim. joylashtirish shunday bo'lsinki, u materialni butunlay o'zlashtirib olishga engillik yaratsin. buning uchun esa nutqni aniq qismlarga bo'lish lozim. 5. har qanday sohada ham nutqning muvaffaqiyatini bilish hal etadi. agar notiq o'z nutqi qaratilgan sohani yaxshi bilmasa, u qanchalik san'atkor bo'lmasin, o'z tinglovchisini jalb etolmaydi. rimlik notiqlardan biri eramizdan ilgari iii - ii asrlarda yashab o'tgan davlat arboblaridan mark partius kato yoki katondir. katon notiq sifatida nutq san'ati nazariyasi va amaliyoti masalalari bilan maxsus shug'ullangan. keyinchalik rimda aka-uka tiberiy va kay grakx, mark …

3 / 44

tilgan. kvintilian rimdagi notiqlik maktabining asoschisi hisoblanadi. ungacha notiqlik bilimini berish xususiy maktablarda amalga oshirilgan. sharqda, jumladan, movarounnahrda badiiy, ilmiy ijod- ning taraqqiyoti bilan, shuningdek, va'zxonlik, “qur'on” ni targ'ib qilish, beruniy, abu nasr forobiy, ibn sino, abu abdulloh al-xorazmiy, mahmud koshg'ariy, abo'lqosim zamaxshariy, abu ya'qub sakkokiy, alisher navoiy kabi buyuk allomalar tilga, lug'atga, grammatika va mantiqshunoslikka bag'ishlangan asarlar yozdilar yoki boshqa sohalarga doir asarlarida bu mavzuga aloqador fikrlar bildirdilar. kirish 5 buyuk qomusiy olim abu rayhon beruniy o'zining “geodeziya” asarining kirish qismida fanlarning paydo bo'lishi va tarmoqlanib ko'payishi haqida so'z yuritib, har bir fanning inson hayotidagi zaruriy ehtiyojlar talabi bilan yuzaga kelishini aytadi. uningcha, grammatika, aro'z va mantiq fanlari ham shu ehtiyojlarning hosilasidir. inson nutqi o'z to'zilishi, materialiga ko'ra, rostni ham, yolg'onni ham ifodalashi mum-kin. bu ko'plab munozaralarga sabab bo'ladi. inson bu munozaralar jarayonida rostni yolg'ondan ajratadigan “mezon”ni yaratadi. bu mantiq fani edi. mantiqning qiyosi (sillogizmi) rostni yolg'ondan ajratish vositasi …

4 / 44

lasiga kelganimizda, bu haq-da bilimlarning eng birinchisi jismlarga (substantsiya – narsalar) va aktsidentsiya (hodisalari)ga ism beruvchi til haqidagi ilmlar deb tasdiqlayman. 7 abu nasr forobiyning bilimlar tasnifi 8 mantiq ilmi gram-matika til ilmi ikkinchi ilm grammatikadir. u jismlarga berilgan ism (nom)larni qanday tartibga solishni hamda substantsiya va aktsidentsiyaning joylashishini va bundan chiqadigan nati-jalarni ifodalovchi hikmatli so'zlarni va nutqni qanday to'zishni o'rgatadi. uchinchi ilm mantiqdir. ma'lum xulosalar keltirib chiqa- rish uchun logik figuralarga binoan qanday qilib darak gaplarni joylashtirishni o'rgatadi. bu xulosalar yordamida biz bilmagan narsalarni bilib olamiz. hamda nima to'g'ri, nima yolg'on ekanligi haqida hukm chiqaramiz”. 9 beruniy bilan zamondosh bo'lgan abu abdulloh al-xorazmiy ham o'zining “mafotih ul-ulum” (“ilmlar kalitlari”) asarida o'sha davr nutq adaniyatining ba'zi bir masalalari, devonxona ish qog'ozlari, ularning shakllari, ishlatiladigan istiloh (termin)lar haqida ma'lumot beradi. qadimgi sharq pedagogikasining durdona asarlaridan biri “qobusnoma”da ham nutq odobi va madaniyati haqida ibratomo'z fikrlar bayon qilingan bo'lib, ular hozir ham …

5 / 44

hqa mamlakatlardagi vaziyat, dushman kirdikorlari, mudofaa masa- lalari va h.k.lar haqida va'z aytganlar. ix asrdan keyin bu vazifalar maxsus kasb egalari – voizlar zimmasiga yuklatilgan. ix asrdan boshlab xalg' oldida nutg' so'zlash maxsus kasb egalari-so'z ustasi bo'lgan voizlar zimmasiga yuklatilgan. markaziy osiyoda voizlik san'ati xazinasiga dastavval bahovuddin valad (xiii asr), jaloliddin rumiy (xiii asr), husayn koshifiy, muin voiz (xv asr) kabi so'z ustalari g'oyat boy hissa qo'shganlar. 12 xii asrdan boshlab voizlik san'ti nazariyasi va amali¸tini talg'in va tavsif etadigan ko'plab ilmiy, tarixiy uslubiy risolalar ¸ezilgan. bo'lar g'atoriga muhammad rafig' voizning “avbob ul-jinon”, voiz shirvoniyning “ahsan ul-ahodis”, muhammad voizning “hidoyat ul-tag'vim”, ªuraysh saidiyning “anis ul-voizin”, voiz samarg'andiyning “ravozat ul-voizin”, ªozi o'shiyning “miftog' ul-najjix”, voiz koshifiyning “dah majlis”,”mahzan ul-insho” kabi asarlari kiradi. shuningdek, tarixchi, shoir, muhaddislarning asarlarida ham voizlik san'atiga alog'ador ba'zi fikrlar bilan etilgan. chunonchi, tarixnavis ali yazdiyning “zafarnoma”sida, navoiyning “majolis un-nafois”, “mantig' ut-tayr”, “mahbub ul- g'ulub”, “xamsa”, “chor devon” …

Want to read more?

Download all 44 pages for free via Telegram.

Download full file

About "rimnotiqliksan’ati"

powerpoint presentation rim notiqlik san’ati reja: notiqlik san’ati haqida 1 husayn voiz koshifiy notiq va axloq targ’ibotchisi 2 rim notiqlik san’atiga bir nazar 3 xulosa 4 1 3 rim notiqligi san'atining tarixi va asosiy yo'nalishlari. uning “axloqi muhsiniy”, “risolai hotamiya”, “anvori suhayliy”, “axloqi karim”, “javohirnoma”, “lubbo ul-maʼnaviy fi intixobi masnaviy”, “iskandar oynasi”, “tafsiri husayniy”, “futuvvatnomai sultoniy” kabi asarlari shular jumlasidandir. bu asarlardan xuroson mamlakatida, hirotda va boshqa shaharlardagi madrasalarda talabalar uchun darslik sifatida foydalanilgan. mutafakkir bu asarlarida oʻzining hayotdan olgan saboqlari, tajribalari asosida xalqparvarlik, insonparvarlik, adolat, halollik, sofdillik, poklik, toʻgʻrilik, rostgoʻylik haqidagi fikrlarini qiziqar...

This file contains 44 pages in PPTX format (3.8 MB). To download "rimnotiqliksan’ati", click the Telegram button on the left.

Tags: rimnotiqliksan’ati PPTX 44 pages Free download Telegram