leksikologiya haqida umumiy ma'lumotlar

PPTX 25 pages 6.1 MB Free download

25 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 6.1 MB

File type PPTX

Pages 25

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 25

1-ma’ruza tilshunoslik nazariyasi fanining maqsadi va vazifalari. tilning ijtimoiy tabiati. tilning shakllanishi va tarixi 9-ma’ruza: leksikologiya haqida umumiy ma’lumot. leksikologiyaning turlari: umumiy, xususiy, qiyosiy, nazariy va amaliy leksikologiya. leksik sath — leksikologiya leksikologiya (yunoncha lexikos — lug‘atga, so‘zga oid + logos — ta’limot) leksikologiya tilning lug‘at tarkibini o‘rganadi. leksikologiyaning obyekti - tilning lug’at boyligidir. bu boylik tilshunoslikda leksika deb ataladi, u muayyan tildagi barcha so’zlarni va shu so’zlar bog’lanishidan tarkib topgan ko’chma ma’noli turg’un birikmalarni (frazemalarni) o’z ichiga oladi. leksika atamasi ba’zan tor ma’nolarda ham qo’llanadi: dialektal leksika, kasb-hunar leksikasi, ilmiy leksika, vulgar leksika, tohir malik asarlari leksikasi kabi. leksikologiyaning predmeti – luіat boyligining strukturaviy va sistemaviy xususiyatlarini, taraqqiyot qonuniyatlarini, tilning boshqa sathlari (fonetik sath, grammatik sath) bilan aloqasini tadqiq qilish. leksikologiyaning vazifalari; a) muayyan til luіat boyligidagi eskirish va yangilanish jarayonlarini, bu jarayonlarda lisoniy va nolisoniy (lingvistik va ekstra- lingvistik) omillarning ishtirokini o’rganish; b) luіaviy birliklarning funktsional-semantik tavsifini berish, …

2 / 25

til va tafakkur munosabatlarining luіat tarkibiga ta’siri, buning luіat tarkibida ma’lum o’zgarishlarga olib kelishi, luіaviy birliklarning zamoniylik, tarixiylik, ekspressiv-stilistik jihatdan qatlamlanishi, ma’lum tematik va leksik-semantik guruhlarga uyushishi kabi jarayonlar barcha tillarga xosdir. 2.xususiy leksikologiyada muayayn bir tilning luіat boyligi o’rganiladi: o’zbek tili leksikologiyasi, rus tili leksikologiyasi, nemis tili leksikologiyasi kabi. xususiy leksikologiya muayyan bir tilning luіat boyligini tadqiq qilishda umumiy leksikologiya tajribalari va xulosalariga tayanadi. u o’z navbatida tavsifiy (sinxron) va tarixiy (diaxron) leksikologiya kabi turlarga bo’linadi: a)tavsifiy leksikologiyada ayrim olingan bir tilning, masalan, o’zbek tilining leksikasi statik holatda – shu til leksikasining avvalgi (o’tmishdagi) taraqqiyot dinamikasiga boіlanmay o’rganiladi, shunga ko’ra u sinxron leksikologiya sanaladi; b)tarixiy leksikologiyada ayrim olingan bir tilning leksikasi dinamik holatda – tarixiy taraqqiyot jarayoni bilan boіlab o’rganiladi, shunga ko’ra u diaxron leksikologiya hisoblanadi. leksikologiya semasiologiya leksikografiya etimologiya frazeologiya onomastika onomasiologiya paremiologiya semasiologiya so‘zning ma’no tomonini o‘rganadi: o‘z ma’no ko‘chma ma’no bir ma’nolilik (monosemiya) ko‘p ma’nolilik (polisemiya) …

3 / 25

iqishi va uning haqiqiy ma’nosini o‘rganadi. o‘zbek tilshunosligida etimologiya sohasi rivojida sh. rahmatullayevning xizmatlari katta. olim bir necha jildlik etimologik lug‘atlar yaratdi. paremiologiya maqol matal hikmatli so‘z (aforizm) barqaror birikmalar barqaror birikmalar (turg‘un birliklar) — tilda leksama kabi yashovchi birliklar. maqol matal hikmatli so‘z (aforizm) tasviriy ifoda (parafraza) ibora frazeologiya iboralarni o‘rganadi. ibora ham barqaror birikma (turg‘un birlik) hisoblanadi. onamastika tilshunoslikning tildagi har qanday (barcha tipdagi) atoqli otlarni tadqiq qiluvchi sohasi. antroponim — kishi nomi toponim — joy nomi zoonim — hayvon nomi gidronim — suv havzasi nomi kosmonim — osmon jismi nomi fitonim — o‘simlik nomi onomasiologiya lug‘aviy birliklarni nomlash va tushuncha anglatish tamoyillari hamda qonuniyatlarini o‘rganuvchi bo‘lim. onomasiologiyada narsa-buyumlar va hodisalarga nom berish jarayoni, onomastikada esa narsa-hodisalarning maxsus nomlari – atoqli otlar o‘rganiladi. leksik (lug‘aviy, atash) ma’no o‘z va ko‘chma ma’no bir ma’nolilik va ko‘p ma’nolilik ma’no ko‘chish turlari, tabu, evfemizm va disfemizm so‘zlarning shakl va ma’no munosabatiga …

4 / 25

leksikologiya haqida umumiy ma'lumotlar - Page 4

5 / 25

leksikologiya haqida umumiy ma'lumotlar - Page 5

Want to read more?

Download all 25 pages for free via Telegram.

Download full file

About "leksikologiya haqida umumiy ma'lumotlar"

1-ma’ruza tilshunoslik nazariyasi fanining maqsadi va vazifalari. tilning ijtimoiy tabiati. tilning shakllanishi va tarixi 9-ma’ruza: leksikologiya haqida umumiy ma’lumot. leksikologiyaning turlari: umumiy, xususiy, qiyosiy, nazariy va amaliy leksikologiya. leksik sath — leksikologiya leksikologiya (yunoncha lexikos — lug‘atga, so‘zga oid + logos — ta’limot) leksikologiya tilning lug‘at tarkibini o‘rganadi. leksikologiyaning obyekti - tilning lug’at boyligidir. bu boylik tilshunoslikda leksika deb ataladi, u muayyan tildagi barcha so’zlarni va shu so’zlar bog’lanishidan tarkib topgan ko’chma ma’noli turg’un birikmalarni (frazemalarni) o’z ichiga oladi. leksika atamasi ba’zan tor ma’nolarda ham qo’llanadi: dialektal leksika, kasb-hunar leksikasi, ilmiy leksika, vulgar leksika, tohir malik a...

This file contains 25 pages in PPTX format (6.1 MB). To download "leksikologiya haqida umumiy ma'lumotlar", click the Telegram button on the left.

Tags: leksikologiya haqida umumiy ma'… PPTX 25 pages Free download Telegram