tanbur va dutor cholg’ulari haqida

PPTX 14 sahifa 339,5 KB Bepul yuklash

14 sahifa

FaylHub.uz

Telegram orqali yuklab olish

Hajm 339,5 KB

Fayl turi PPTX

Sahifalar 14

Yangilangan Dek 2025

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1 / 14

tanbur va dutor cholg’ulari haqida mavzu: “tanbur va dutor cholg’ulari haqida” xalq cholg’ularida o’qitish uslubiyoti 1 reja 1.tanbur cholg’usining kelib chiqish tarixi 2. dutor cholg’usi haqida 3. tanbur va dutor cholg’usining o’zbek musiqiy san’atidagi o’rni kirish prezident shavkat mirziyoyev “madaniyat va san’at sohasida davlat-xususiy sheriklikni rivojlantirish uchun shart-sharoitlar yaratish chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi qarorni imzoladi. qaror matni o‘zada e’lon qilindi. so‘nggi yillarda madaniyat va san’at sohasini tubdan isloh qilish va takomillashtirish, madaniyat va san’at muassasalarini davlat tomonidan qo‘llab-quvvatlashning samarali tizimini yaratish maqsadida tizimli ishlar olib borilmoqda. shu bilan birga, o‘tkazilgan tahlillar shuni ko‘rsatmoqdaki, madaniyat va san’at muassasalari binolarini qurish va ta’mirlash, ularning moddiy-texnik bazasini mustahkamlash, hududlarini obodonlashtirish, aholining madaniy ehtiyojlarini qondirish borasidagi ishlar talab darajasida emas. ushbu muammolarni o’z vaqtida bartaraf etish uchun ko’plab sayi – harakatlar qilinmoqda. 1.tanbur cholg’usining kelib chiqish tarixi tanbur — torli musiqa asbobi. oʻzbek milliy cholgʻularidan biri hisoblanadi. oʻzbek mumtoz maqomlari aynan tanbur cholgʻusida ijro etilgan. tanbur …

2 / 14

t tut yogʻochidan yasaladi. tanburning umumiy uzunligi 110-130 sm. kosasining qopqogʻi, koʻpincha, yupqa yogʻoch taxtachadan qilinadi, unda rezonator teshikchalari bor. dastasiga ichakdan qilingan pardalar bogʻlanadi. tanburning pay ip bilan bogʻlangan 16-19 pardasi boʻlib, oltinchisi, odatda, ijro etiladigan asarning ladtonallik xususiyatiga koʻra yuqori yoki pastga surib qoʻyiladi. tanburning 3 ta toridan birinchisi (yuqoridan) asosiy, 2 tasi yordamchidir; birinchisi va uchinchisi unisonga, ikkinchisi ularga nisbatan kvarta, baʼzan kvinta yoki sekunda past sozlanadi. asbobning diapazoni ikki yarim oktavaga yaqin. tanbur qoʻlning koʻrsatkich barmogʻiga kiyiladigan noxun bilan turli uslubda (torlarni yuqoridan va pastdan urib) chalinadi. tanbur oʻzbekistonda boshqa torli chertma sozlardan farqli oʻlaroq, diatonik tovushqatorga ega. tanburning torlari uzun va ingichka, pardalari yoʻgʻon (diametri 3 mm gacha) boʻlganligidan torni turlicha kuch bilan bosib, tovush balandligini yarim tongacha oʻzgartirish mumkin. mazkur yoʻl bilan tanburda kuylarga oʻziga xos tebratma sayqal, nolalar beriladi. tanburning oʻziga xos nozik va taʼsirchan ovozi, keng diapazoni tufayli buxoro shashmaqomi ijrosida asosiy …

3 / 14

izning milliy cholgularimizning eng asosiysi hisoblanadi. chunki qadimda bizning maqomlarimiz aynan tanbur cholgusida ijro etilgan. tanbur pardalarining joylashuvi maqom asarlarimizning asosi ya'ni tovush qatorini mezoni hisoblanib uning ijro imkoniyati esa ohanglarimiz talqinida betakror o`rin egallaydi. 2. dutor cholg’usi haqida dutor (forscha: دوتار) – oʻrta osiyo, eron va janubiy osiyoda tarqalgan anʼanaviy ikki torli musiqa asbobidir. nomi fors tilidan „ikki tor“ (< دو du — „ikki“, تار tār — „tor“) deb tarjima qilinadi, biroq hirot dutori oʻn torʼtta torli boʻladi. dutor xv asr atroflarida paydo boʻlgan deya tahminlar mavjud. o‘zbek, tojik, uyg‘ur, turkman, qoraqalpoq xalqlari orasida keng tarqalgan. o‘zbek dutori muloyim, nafis va shirali ovozi bilan boshqa cholg‘ulardan ajralib turadi. dutorning dutor-alt turi ham mavjud, dutor-kontrabas, dutor-bas kabi zamonaviy turlari ham mavjud. dutor-alt – anʼanaviy dutorni 1930-yillarda qayta ishlash natijasida paydo boʻlgan turi. torlari kapron (yoki boshqa polimer iplari)dan ishlanadi. dastasiga xromatik tartibda joylashgan yogʻoch yoki suyak pardalari yelimlab yopishtiriladi. dutor …

4 / 14

ardir. ularni cholg’ular otasi desak ham mubolag’a bo’lmaydi. dunyoga kelibmizki har birimiz bolalik chog’larimizdan boshlab ota – bobolarimiz bilan birga o’zbek maqomlarini eshitamiz. o’sha vaqtdan buyon bizda tanbur hamda dutor cholg’usi haqida tushuncha bor. bizning deyarli barcha maqomlarimiz tanbur hamda dutor cholg’ulari yordamida ijro etiladi. tanbur an’anaviy cholg’u sirasiga kirganligi uchun ham uni asosan maqomchi xofizlar ustoz shogird an’anasi yordamida o’rganishadi. elimizning to’ylari ko’pligi uchun ham ko’plab maqomchi xofizlar nahorgi el oshlarida tanbur yordamida o’zlarining san’atlari bilan xalqimizning ko’nglini xushnud etadi. dutor cholg’usi esa ham an’anaviy ham akademik cholg’ular sirasiga kiradi. shu tufayli uni ushbu ikki yo’nalishda ham o’rganish mumkun. shuningdek hozirda dutorchilar ansambllari ham tashkil topgan, ushbu yillarda ular ham xorijiy mamlakatlarga borib o’zbekning dutor chalish san’atni ko’rsatib yurtimiz ravnaqining ko’tarilishida o’zining katta hissalarini qo’shmoqdalar. dutor - o‘zbek an’anaviy chertim cholg‘u sozlaridan biri. uzoq o‘tmishdan xalq ijrochilik amaliyotidan munosib o‘rin egallab kelayotgan dutor, ayni paytga kelib an’anaviy ijro uslubiga …

5 / 14

rdalari o‘n bitta bo‘lgan dutor cholg‘u asbobi ta’riflanadi. tanbur - musiqiy cholg‘ular orasida qadimiysi va eng zabardasti hisoblanadi. tarixiy manbalarda ham qadim zamonlardan xalqlar orasida tanbur, tempura nomli cholg‘ular keng ommalashganligi xususida ko‘p ma’lumotlar bayon etilgan. forobiy, ibn sino, darvish ali changiy, fitrat risolalarida tanburning turli (tarixiy, shakliy, tarkibiy namunalari va ijrochilik) xususiyatlari ifodalangan. tanbur o‘tmishdan xalq ijrochilik amaliyotida keng qo‘llanilib kelinganligi sababli uning turlari ham bo‘lgan. o‘rta asrlarda kasbiy musiqaning shakllanishiga tanbur ham o‘zining hissasini qo‘shganligi munosabati bilan amaliyotda yetakchi sozlar qatoriga kira boshlagan. o‘zbek maqom san’atining shakllanishida ham tanbur asos va yetakchi cholg‘u sifatida e’tirof etiladi . “e’tiboringiz uchun rahmat” image1.png image3.jpg image4.jpg /docprops/thumbnail.jpeg

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Barcha 14 sahifani Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"tanbur va dutor cholg’ulari haqida" haqida

tanbur va dutor cholg’ulari haqida mavzu: “tanbur va dutor cholg’ulari haqida” xalq cholg’ularida o’qitish uslubiyoti 1 reja 1.tanbur cholg’usining kelib chiqish tarixi 2. dutor cholg’usi haqida 3. tanbur va dutor cholg’usining o’zbek musiqiy san’atidagi o’rni kirish prezident shavkat mirziyoyev “madaniyat va san’at sohasida davlat-xususiy sheriklikni rivojlantirish uchun shart-sharoitlar yaratish chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi qarorni imzoladi. qaror matni o‘zada e’lon qilindi. so‘nggi yillarda madaniyat va san’at sohasini tubdan isloh qilish va takomillashtirish, madaniyat va san’at muassasalarini davlat tomonidan qo‘llab-quvvatlashning samarali tizimini yaratish maqsadida tizimli ishlar olib borilmoqda. shu bilan birga, o‘tkazilgan tahlillar shuni ko‘rsatmoqdaki, madaniyat va san’at mu...

Bu fayl PPTX formatida 14 sahifadan iborat (339,5 KB). "tanbur va dutor cholg’ulari haqida"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: tanbur va dutor cholg’ulari haq… PPTX 14 sahifa Bepul yuklash Telegram