yerda hayotning vujudga kelishi

DOCX 16 стр. 1,9 МБ Бесплатная загрузка

16 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 1,9 МБ

Тип файла DOCX

Страницы 16

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 16

yerda hayotning vujudga kelishi reja kirish 1. yerning dastlabki geologik holati 2. hayot paydo bo‘lishiga oid nazariyalar 3. ilmiy tadqiqotlar va tajribalar 4. dastlabki hayot shakllari xulosa foydalanilgan adabiyotlar kirish yerda hayotning vujudga kelishi insoniyat tarixidagi eng muhim va eng qiziqarli savollardan biridir. qadim zamonlardan buyon olimlar, faylasuflar va mutafakkirlar bu masalaga oid turli qarashlarni ilgari surib kelishgan. hayotning qachon, qanday va qaysi sharoitda yuzaga kelgani nafaqat biologiya, balki falsafa, kosmologiya, kimyo va geologiya fanlarida ham muhim mavzulardan biri hisoblanadi.insoniyat dastlab hayotning kelib chiqishini diniy va mifologik rivoyatlar orqali tushuntirgan. turli xalqlarning afsonalari va diniy manbalarida hayotning oliy kuch tomonidan yaratilgani ta’kidlangan. keyinchalik ilm-fan rivojlanishi bilan birga, hayotning tabiiy sharoitlarda, modda va energiya o‘zaro ta’siri natijasida paydo bo‘lgani haqida gipotezalar ilgari surila boshladi.yerning dastlabki geologik tarixini o‘rganish shuni ko‘rsatadiki, hayot darhol yuzaga kelmagan. dastlab yer yuzasi qizigan lava, zich atmosfera va kuchli kimyoviy reaksiyalar hukm surgan davrni boshdan kechirgan. ana …

2 / 16

lanishiga xizmat qildi. shu bilan birga, biogen nazariya ham keng tarqalgan bo‘lib, u hayot faqat mavjud tirik organizmlardan paydo bo‘lishi mumkinligini ta’kidlaydi. yana bir nazariya – panspermiya esa hayot koinotdan yerga kelib tushgan bo‘lishi mumkin degan fikrni ilgari suradi.bugungi kunda zamonaviy biologiya, genetika va astrobiologiya hayotning paydo bo‘lishi sirlarini yanada chuqurroq ochib bermoqda. dnk va rnk tuzilishi, molekulyar biologiya, kosmik izlanishlar va boshqa ilmiy kashfiyotlar bu masalani yangi bosqichga olib chiqmoqda. biroq hayotning haqiqiy kelib chiqish sababi va aniq jarayoni hanuzgacha to‘liq oydinlashtirilmagan. yerning dastlabki geologik holati yer sayyorasi quyosh tizimining bir qismi sifatida taxminan 4,54 milliard yil oldin shakllangan. bu jarayon quyosh nebulasi deb ataladigan gaz va chang bulutidan boshlangan. quyosh nebulasi quyosh va uning atrofidagi sayyoralarning dastlabki moddasi bo'lib, u gravitatsiya ta'sirida zichlashib, markaziy yulduz - quyoshni va uning atrofida aylanadigan sayyoralarni hosil qilgan. yerning vujudga kelishi akkretsiya jarayoni orqali amalga oshirilgan, ya'ni kichik zarralar va planetazimallar bir-biriga …

3 / 16

da bo'lgan yer asta-sekin sovigan, bu jarayon bir necha milliard yil davom etgan. sovish paytida yerning yuzasi qattiqlashib, dastlabki yer qobig'ini hosil qilgan. bu qobiq asosan bazaltik jinslardan iborat bo'lib, u magma okeanidan hosil bo'lgan. magma okeani - yerning butun yuzasini qoplagan erigan jinslar dengizi bo'lib, uning sovishi natijasida dastlabki kontinentlar va okean havzalari shakllangan. sovish jarayonida vulqonik faollik kuchli bo'lgan, bu esa atmosferaga gazlar chiqarilishiga olib kelgan.yerning sovishi radiatsiya, konveksiya va konduksiya orqali amalga oshirilgan. radiatsiya orqali issiqlik kosmosga chiqarilgan, konveksiya mantiyadagi issiq oqimlar orqali, konduksiya esa jinslar orqali issiqlik o'tkazish bilan bog'liq. bu jarayonlar yerning ichki energiyasini kamaytirib, sayyorani barqarorlashtirgan. hadean eonining oxirida yerning yuzasi nisbatan sovigan, ammo hali ham faol vulqonlar va tektonik harakatlar mavjud bo'lgan. yerning vujudga kelishi quyosh tizimining umumiy evolyutsiyasi bilan bog'liq. quyosh nebulasi taxminan 4,6 milliard yil oldin shakllangan bo'lib, u oldingi supernovalar portlashidan qolgan moddalardan iborat. nebulaning markazida quyosh hosil bo'lgan, atrofida …

4 / 16

nida yerning ichki qismi qatlamlarga bo'lingan. yadro ikki qismdan iborat: ichki qattiq yadro va tashqi suyuq yadro. suyuq yadro yerning magnit maydonini hosil qiladi, bu atmosferani quyosh shamolidan himoya qiladi. mantiya konveksiya oqimlari orqali issiqlikni yuzaga chiqaradi, bu tektonik plitalar harakatiga olib keladi. yer qobig'i dastlabki bosqichda ingichka bo'lgan, ammo vaqt o'tishi bilan qalinlashgan.hadean eonida yerning yuzasi doimiy o'zgarishlarga uchragan. katta bombardimon davri (late heavy bombardment) taxminan 4,1-3,8 milliard yil oldin sodir bo'lgan, bu davrda ko'plab asteroidlar va kometalar yer bilan to'qnashgan. bu to'qnashuvlar nafaqat issiqlik hosil qilgan, balki suv va organik moddalarni ham olib kelgan, bu hayot paydo bo'lishi uchun asos bo'lgan. sovish jarayonining natijasi sifatida yerning yuzasi qattiqlashgan va dastlabki okeanlar hosil bo'lgan. bu jarayon taxminan 4,4 milliard yil oldin boshlangan, ammo to'liq sovish hali ham davom etmoqda. hozirgi vaqtda yerning ichki harorati 5000-6000°c ga yetadi, ammo yuzasi nisbatan sovuq.yerning vujudga kelishi va sovishi quyosh tizimining boshqa sayyoralari …

5 / 16

qobig'i - taxminan 4,4 milliard yil oldin hosil bo'lgan. suvning kelib chiqishi ikki nazariyaga asoslanadi: endogen (yer ichidan vulqonlar orqali) va ekzogen (kometalar va asteroidlar orqali). ilmiy dalillar ikkalasini ham qo'llab-quvvatlaydi, ammo ekzogen manba asosiy hisoblanadi.atmosferaning evolyutsiyasi bir necha bosqichdan o'tgan. birinchi atmosfera vodorod va geliy dan iborat bo'lib, u quyosh nebulasidan qolgan, ammo tezda yo'qolgan. ikkinchi atmosfera vulqonik gazlardan hosil bo'lgan, u reduktsion xususiyatga ega bo'lib, hayot paydo bo'lishi uchun zarur. uchinchi atmosfera kislorodning ko'payishi bilan oksidlovchi bo'lgan, bu fotosintez natijasida sodir bo'lgan.gidrosferaning shakllanishi suv bug'ining kondensatsiyasi orqali o'tgan. yer soviganida suv bug'i yomg'ir sifatida yog'ib, okeanlarni hosil qilgan. dastlabki okeanlar issiq va kislotali bo'lgan, ammo vaqt o'tishi bilan neytral bo'lgan.atmosfera va gidrosfera o'zaro bog'liq. atmosferadagi suv bug'i issiqxona effekti hosil qiladi, bu yerning haroratini saqlaydi. gidrosfera esa atmosferaga kislorod va boshqa gazlarni chiqaradi.arxean eonida (4-2,5 milliard yil oldin) atmosfera azot va karbonat angidriddan iborat bo'lgan, kislorod kam bo'lgan. …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 16 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "yerda hayotning vujudga kelishi"

yerda hayotning vujudga kelishi reja kirish 1. yerning dastlabki geologik holati 2. hayot paydo bo‘lishiga oid nazariyalar 3. ilmiy tadqiqotlar va tajribalar 4. dastlabki hayot shakllari xulosa foydalanilgan adabiyotlar kirish yerda hayotning vujudga kelishi insoniyat tarixidagi eng muhim va eng qiziqarli savollardan biridir. qadim zamonlardan buyon olimlar, faylasuflar va mutafakkirlar bu masalaga oid turli qarashlarni ilgari surib kelishgan. hayotning qachon, qanday va qaysi sharoitda yuzaga kelgani nafaqat biologiya, balki falsafa, kosmologiya, kimyo va geologiya fanlarida ham muhim mavzulardan biri hisoblanadi.insoniyat dastlab hayotning kelib chiqishini diniy va mifologik rivoyatlar orqali tushuntirgan. turli xalqlarning afsonalari va diniy manbalarida hayotning oliy kuch tomonidan ya...

Этот файл содержит 16 стр. в формате DOCX (1,9 МБ). Чтобы скачать "yerda hayotning vujudga kelishi", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: yerda hayotning vujudga kelishi DOCX 16 стр. Бесплатная загрузка Telegram