indoneziya tarixi

DOCX 9 pages 35.1 KB Free download

9 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 35.1 KB

File type DOCX

Pages 9

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 9

mavzu: yangi davrda indoneziya 1. indoneziya ilk yangi davrda. 1. ache sultonligi. joxor sultonligi. 1. niderlandlar ost-indiya kompaniyasining faoliyati. indoneziyada gollandlar hukmronligi. 1. indoneziyaga buyuk britaniya va aqsh ning kirib kelishi mustamlakachilikdan oldingi davrning eng yirik, eng qudratli va ijtimoiy-iqtisodiy rivojlangan davlati 1293 yilda yava orolining sharqiy qismida tashkil etilgan majapaxitlar imperiyasi edi. xiv asr oxiriga kelib majapaxit hududi yoki vassal mulki hozirgi indoneziya hududining katta qismini oʻz ichiga olgan[footnoteref:1]. [1: bandilenko i dr., 1992—1993, ch. 1, s. 117—136.] xiii asrdan boshlab malakka yarim oroli va hindistonning sharqiy qirgʻoqlaridan kirib kelgan islom dini keng tarqala boshladi. xvi asrda indoneziya arxipelagidagi orollar aholisi uch million kishiga yaqin bo‘lgan. arxipelagdagi xalqlar taraqqiyotning turli bosqichida edi. borneo, selebes orollarida yashovchi aholi hali matriarxat elementlari mavjud bo‘lgan ibtidoiy darajada bo‘lsa, yava, sumatra kabi boshqa orollarda davlat tuzilmalari mavjud edi. xvi asrdan indoneziyani islomlashtirish boshlandi. yava orolida madjapaxit davlati tarqalib ketgandan keyin uning o‘rnida bir …

2 / 9

mida - molukka va kichik sunda orollarida, sulavesida o'sadigan ziravorlar va ziravorlarga bo'lgan yuqori talab bilan bog'liq edi. portugallar birinchi bo'lib bu yerga joylashdilar: 1512-yilda navigator fransisko serran moluccasdan ziravorlar yetkazib berishni tashkil etishga va ternate orolida jamoaning bir qismi bilan qolishga muvaffaq bo'ldi[footnoteref:4]. [4: ricklefs, 2001, p. 27. ] asta-sekin zond bo‘g‘ozi zonasida yangi davlat birikmalari paydo bo‘lib, 1568 yili ular batnam sultonligiga birlashdilar. xvi asr oxirlarida bu davlatning poytaxti batnam shahri faqat janubi-sharqiy osiyoda emas, balki butun osiyo-afrika dunyosidagi eng yirik savdo markazlaridan biriga aylandi. soliqlardan tushadigan daromadlar evaziga batnam hukmdorlari portugaliyaliklarga bas kela oladigan kuchli armiya tashkil qildilar[footnoteref:5]. [5: ergashov sh. jahon tarixi (yangi davr.1-qism. xvi-xviii asrlar) -t. "o`zbekiston" 2013. b. 417-419 ] asta-sekin zond bo‘g‘ozi zonasida yangi davlat birikmalari paydo bo‘lib, 1568 yili ular batnam sultonligiga birlashdilar. xvi asr oxirlarida bu davlatning poytaxti batnam shahri faqat janubi-sharqiy osiyoda emas, balki butun osiyo-afrika dunyosidagi eng yirik savdo …

3 / 9

at qilish uchun kurashga qo'shildi, ular orasida niderlandiya eng faol edi. bir necha o'n yillar davomida gollandlar arxipelagdan raqiblarini siqib chiqarishga muvaffaq bo'lishdi - portugallar faqat timor orolining sharqiy qismini saqlab qolishga muvaffaq bo'lishdi[footnoteref:7]. [7: bse, 1972. ] 1600-yil portugallar ambon ko'rfazidagi yirik dengiz jangida g'alaba qozonishdi. yil oxirida gollandlar mahalliy hituliklar bilan portugaliyaga qarshi ittifoq tuzdilar, buning evaziga gollandlar hitudan ziravorlar sotib olish huquqiga ega boʻladilar. kompaniya osiyoda ingliz taraqqiyotini boshladi[footnoteref:8]. [8: ricklefs (1991), page 28 ] 1602 yili gollandiyaning ost-indiya kompaniyasi paydo bo‘lib, u ezgu umid burnidan to magellan bo‘g‘ozigacha bo‘lgan hududda dengiz qatnovi va savdo qilishning monopol huquqini qo‘lga kiritdi. gollandlar 1609-yili molukk orolidan o‘z raqiblari-portugallar va ispanlarni siqib chiqardi. 1619-yili yava orolidagi jakarta shahrini bosib olishdi va uni keyinchalik o‘zlarining indoneziya mustamlakalaridagi bosh ma’muriy markaziga aylantirdilar. angliyaning ost-indiya kompaniyasi molukk, sulavesi, yava,sumatra va siam orollarida faktoriyalar qurish bilan cheklandi. 1619 - yili gollandlarning floti siam va …

4 / 9

davlat birikmalari o‘rtasidagi o‘zaro qarama-qarshilikdan gollandlar juda yaxshi foydalanishdi. ular 1667-yili govani bo‘ysundirishdi, uning sultoni hasaniddin gollandlarga katta miqdorda kontributsiya to‘ladi. 1652 -yili gollandiyaning ost-indiya kompaniyasi mataram knyazligi bilan shartnoma tuzdi. unga ko‘ra gollandlarning yava orolidagi yerlarga egalik qilish huquqi tan olindi. 1677-yili mataram hukmdori (susuxunan) mamlakatda boshlangan qo‘zg‘olonni bostirish uchun gollandlardan yordam so‘raydi va evaziga ost-indiya kompaniyasi bilan yangi shartnoma imzolaydi. unga ko‘ra mataram bilan savdoda gollandlarga cheklanmagan huquqlar berildi; bir qator hududlar gollandlarning ixtiyoriga berilib, u yerlarda dengiz portlari qurilishiga ruxsat berildi. ushbu shartnomadan keyin golland qo‘shinlari mataram hududiga kiritildi. gollandlar e’tiborini jalb qilgan keyingi davlat bantam bo‘lib, u yava orolida shu paytgacha inglizlar ta’siri ostida turgan yagona davlat edi. bantamning o‘zida gollandiya tarafdorlari bilan angliya tarafdorlari o‘rtasida kurash borayotgan bo‘lib, bu kurashda gollandiya tomoni g‘olib chiqdi va 1683 yili bantam bilan gollandlarning ost-indiya kompaniyasi o‘rtasida shartnoma imzolandi. shartnomaga ko‘ra bantam hududida savdo qilish uchun gollandlarga katta imtiyozlar …

5 / 9

ha davom etdi. angliya bilan gollandiya o‘rtasidagi raqobat davom etib, xviii asrdan gollandlar asta-sekin o‘z pozitsiyalarini yo‘qota boshladi. 1749 yili mataram knyazligi ikkita mustaqil knyazlikka – surakarta va jokyakarta knyazliklariga bo‘linib ketdi. bu mustaqil knyazliklar gollandlarning ost-indiya kompaniyasiga tobelikni tan oldilar. 1780 –1784 yillardagi to‘rtinchi anglo-ispan urushi davrida inglizlar indoneziyadagi gollandlarga qarashli orollarni zabt eta boshladi. ular sumatraning g‘arbidagi padang davlatini bosib oldilar. 1784 yili tinchlik sulhi imzolangandan so‘ng nechapatam knyazligi yerlari ham inglizlarga o‘tib, ularning kemalari indoneziya arxipelagidan erkin suzib o‘tish huquqini oldilar. natijada gollandlarning ost-indiya kompaniyasi daromadlari keskin kamayib, 1799 yil oxirida kompaniya faoliyatining yakunlanishiga olib keldi. 1802 yili gollandiya fransiyaning protektoratiga aylantarildi, 1810 yili esa butunlay fransiya tarkibiga qo‘shib olindi. 1806 bataviya respublikasi tarqatib yuborildi va gollandiya qirolligi, napoleon bonapart tomonidan tashkil etilgan qo'g'irchoq qirolligi tashkil etildi[footnoteref:10]. 1807 yili napoleon bonapart marshal dandelsni indoneziyaning gubernatori etib tayinladi. unga indoneziyani inglizlar hujumidan himoya qilish vazifasi topshirildi. biroq 1811 …

Want to read more?

Download all 9 pages for free via Telegram.

Download full file

About "indoneziya tarixi"

mavzu: yangi davrda indoneziya 1. indoneziya ilk yangi davrda. 1. ache sultonligi. joxor sultonligi. 1. niderlandlar ost-indiya kompaniyasining faoliyati. indoneziyada gollandlar hukmronligi. 1. indoneziyaga buyuk britaniya va aqsh ning kirib kelishi mustamlakachilikdan oldingi davrning eng yirik, eng qudratli va ijtimoiy-iqtisodiy rivojlangan davlati 1293 yilda yava orolining sharqiy qismida tashkil etilgan majapaxitlar imperiyasi edi. xiv asr oxiriga kelib majapaxit hududi yoki vassal mulki hozirgi indoneziya hududining katta qismini oʻz ichiga olgan[footnoteref:1]. [1: bandilenko i dr., 1992—1993, ch. 1, s. 117—136.] xiii asrdan boshlab malakka yarim oroli va hindistonning sharqiy qirgʻoqlaridan kirib kelgan islom dini keng tarqala boshladi. xvi asrda indoneziya arxipelagidagi orollar a...

This file contains 9 pages in DOCX format (35.1 KB). To download "indoneziya tarixi", click the Telegram button on the left.

Tags: indoneziya tarixi DOCX 9 pages Free download Telegram