uslubiy xoslangan va uslubiy betaraf so‘zlar

DOCX 15 pages 115.1 KB Free download

15 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 115.1 KB

File type DOCX

Pages 15

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 15

mavzu: uslubiy xoslangan va uslubiy betaraf so‘zlar. so‘zlashuv uslubi va uning xususiyatlari. reja: 1. nutq uslublari haqida umumiy tushuncha. 2. so‘zlashuv uslubi haqida ma’lumot. 3. badiiy uslubning o‘ziga xos xususiyatlari. uslubiyat tilshunoslik fanining bir bo’limi bo’lib, nutq jarayonida til hodisalarining maqsadga, sharoitga va muhitga mos ravishda foydalanish qonuniyatlari bilan tanishtiradi. uslubiyatda uslublar, til vositalarining nutqda qo’llanish yo’llari, fonetik, lug’aviy, frazeologik va grammatik birliklarning qo’llanish xususiyatlari o’rganiladi. kishilar har qanday sharoitda va faoliyatning barcha sohalarida aloqa qilish jarayonida tildagi leksik, frazeologik, grammatik va fonetik vositalarni tanlash va ishlatishda bir-birlaridan ma’lum darajada farq qiladilar. umumxalq tili doirasida til vositalarining bunday tanlab olinishi nutqda xilma xil ko`rinishlarning paydo bo`lishiga olib keladi. bunday xilma-xil nutq ko`rinishlari nutq uslublari deb yuritiladi. nutq uslublari ifoda vositalari tizimining muayyan aloqa doirasida maqsadga muvofiq tanlash natijasida tarixan tashkil topgan nutq ko`rinishlaridir. nutq uslublari tilning vazifasi – funktsiyasi bilan bevosita bog`liq bo`ladi. shuning uchun ham ular funktsional uslublar deb …

2 / 15

ha uslubiy (modal) mazmun ham ifodalanadi. masalan: ol, jiyan, yo`l yurib kelgansan. bu jumlada so`zlovchi suhbatdoshga qarindoshligini bildirishi bilan birga, unga o`z mehribonligini ham ko`rsatmoqchi. uslubshunoslik uslub, sinonimiya, so`z, so`z birikmasi va gapning ana shu qo`shimcha (modal) ma’nosini o`rganadi. gapda uslubiy (modal) mazmun maxsus so`z va iboralar (undalma, kirish so`z, sinonimlar, frazeologik birlik va gaplar, sheva, biror kasbga oid so`zlar va h.k.) orqali ifodalanadi. nutqning ijtimoiy vazifasiga qarab uslub turlari har xil bo`ladi: har bir ijtimoiy qatlam, toifaning o`z nutq uslubi bo`ladi. shunga ko`ra, uslub, avvalo, so`zlashuv va yozma nutq uslublariga bo`linadi. so`zlashuv uslubi. oilada, ko`cha-ko`yda kishilarning fikr almashish jarayonida qo`llanadigan nutq uslubi so ` zlashuv uslubi sanaladi. so`zlashuv uslubi adabiy va oddiy so`zlashuv uslublarini o`z ichiga oladi. so`zlashuv uslubining har ikki turi ko`pincha dialog shaklida ro`yobga chiqadi. ikki shaxsning o`zaro so`zlashuvi dialogik nutq sanaladi. so`zlashuv uslubida so`zlar ko`pincha kinoya, piching, qochirmalarga boy bo`ladi. bu uslubning yana bir o`ziga xos …

3 / 15

foydalaniladi. jonli so`zlashuv nutqida «xom» ibora va gaplar, behayo so`zlar ham uchraydi. ba’zan bunday qatlamlar badiiy asarlardan ham o`rin oladi: hoy xotin, tavba qildim, endi ichsam, birovdan pul olsam, go`rimda to`ng`iz qo`pay. har holda hamma toifa kishilarning suhbati, so`z va gaplari tushunarli bo`ladi. chunki umumiste’moldagi so`z, ibora va jumlalardan foydalaniladi. badiiy uslub. badiiy uslubning o`ziga xos xususiyati shundaki, adabiy tilning barcha imkoniyatlarini o`z ichiga olish bilan birga, unda o`zbek shevalariga, kasb-hunarga doir leksik birliklar, bugungi kunda iste’moldan chiqib ketgan tarixiy so`zlar ham personajlar nutqi orqali ishlatila beradi. badiiy uslub o`quvchiga estetik zavq bag`ishlaydi. badiiy uslub - badiiy adabiyot, ya’ni badiiy asarlarga xos bo`lib, unda badiiylik, ifodaviylik, ta’sirchanlik kuchlidir. obrazlilik va estetik ta’sir etish badiiy uslubning muhim belgisidir. publitsistik uslub. davrning eng muhim, dolzarb masalalarini o`quvchilarga, tinglovchilarga, tomoshabinlarga gazeta-jurnal, radio, televideniye orqali yetkazish, ommani jonlantirish, kishilarning ongiga atrofda sodir bo`layotgan voqealarni singdirish, ularning ijtimoiy qarashlarini shakllantirish uchun xizmat qiladi. ommaviy axborot …

4 / 15

uchun ham rasmiy xabarlarda «muxbirimizning xabar berishicha, elchixona xodimining so`ziga ko`ra,muxbirimiz voqea ro`y bergan joydan xabar beradi ...» va hokazo iboralar qo`llanadi. har bir xabarga ta’sirli, xabarning asosiy mohiyatini ifodalovchi sarlavhalar qo`yiladiki, bu hol o`quvchining diqqatini jalb qiladi. («qonun barchaga publitsistika – lotincha so`z bo`lib, «xalq, omma» ma’nolarini anglatadi. publitsistik uslubning o`ziga xos xususiyati - muayyan ijtimoiy masalalarga faol munosabatda bo`lish, hozirjavoblik, ta’sirchanlik belgilariga ega. bunday nutq uslubida ijtimoiy-siyosiy tushunchalarni ifodalovchi so`zlar ko`proq qo`llaniladi, «kafolat va‘da emas», «chetlatilgan mutaxassis», «tuya ko`rdingmi – yo`q»,«chumchuq so`ysa ham qassob so‘ysin»). ayrim hollarda vaqtli matbuotda felyeton, kichik hikoyalar, romandan parchalar ham beriladi. bu holda ommabop uslub badiiy uslub bilan qo`shilib ketadi. ommabop uslub kundalik ijtimoiy hayot ko`zgusidir. ommabop uslubni shakllantiruvchi vositalar ijtimoiysiyosiy atama va birikmalardan iborat bo`ladi: fuqarolik burchi, iqtisodiy tejamkorlik, siyosiy vaziyat, siyosiy va ijtimoiy kuchlar, iqtisodiy vaziyat, hukumat tangligi va b. publitsistik uslub ommaviy axborot vositalari uslubidir. bu uslubning muhim xususiyati axborot …

5 / 15

ba, askiya uchun keng imkoniyat mavjud bo`ladi. og`zaki nutq rasmiy – ish yuritish va ilmiy uslubda qo`llanilmaydi. og`zaki so`zlashuv uslubi ikkiga ajratiladi: 1. adabiy so`zlashuv uslubi 2. oddiy so`zlashuv uslubi. adabiy so`zlashuv uslubi tilning adabiy me’yorlariga mos, tartibga solingan va ishlangan bo`lishi bilan xarakterlanadi. oddiy so`zlashuv uslubida esa betakalluflik bilan erkin muomala – aloqa qilish xarakterli xususiyatdir. so`zlashuv uslubning quyidagi xususiyatlari bor: 1. fonetik xususiyatlar. 2. leksik-frazeologik xususiyatlar 3. grammatik xususiyatlar so’zlashuv uslubidagi nutq ko’pincha dialogik shaklda bo’ladi. ikki yoki undan ortiq shaxsning luqmasi dan tuzilgan nutq dialogik nutq deyiladi. so’zlashuv uslubida ko’pincha turli uslubiy bo’yoqli so’zlar, grammatik vositalar, tovushlarning tushib qolishi, orttirilishi mumkin: obbo, hamma ishni do’ndiribsiz-da. mazza qildik. ketaqo-o-ol! so’zlashuv uslubida gapdagi so’zlar tartibi ancha erkin bo’ladi. ko’proq sodda gaplar, to’liqsiz gaplar, undalmali gaplardan foydalaniladi. 2. ilmiy uslub fan-texnikaning turli tarmoqlariga doir ilmiy asarlar, darsliklar ilmiy uslubda yoziladi. ilmiy uslub aniq ma'lumotlar asosida chiqarilgan ilmiy xulosalar (qoidalar, ta'riflar)ga …

Want to read more?

Download all 15 pages for free via Telegram.

Download full file

About "uslubiy xoslangan va uslubiy betaraf so‘zlar"

mavzu: uslubiy xoslangan va uslubiy betaraf so‘zlar. so‘zlashuv uslubi va uning xususiyatlari. reja: 1. nutq uslublari haqida umumiy tushuncha. 2. so‘zlashuv uslubi haqida ma’lumot. 3. badiiy uslubning o‘ziga xos xususiyatlari. uslubiyat tilshunoslik fanining bir bo’limi bo’lib, nutq jarayonida til hodisalarining maqsadga, sharoitga va muhitga mos ravishda foydalanish qonuniyatlari bilan tanishtiradi. uslubiyatda uslublar, til vositalarining nutqda qo’llanish yo’llari, fonetik, lug’aviy, frazeologik va grammatik birliklarning qo’llanish xususiyatlari o’rganiladi. kishilar har qanday sharoitda va faoliyatning barcha sohalarida aloqa qilish jarayonida tildagi leksik, frazeologik, grammatik va fonetik vositalarni tanlash va ishlatishda bir-birlaridan ma’lum darajada farq qiladilar. umumxalq t...

This file contains 15 pages in DOCX format (115.1 KB). To download "uslubiy xoslangan va uslubiy betaraf so‘zlar", click the Telegram button on the left.

Tags: uslubiy xoslangan va uslubiy be… DOCX 15 pages Free download Telegram