to‘lov balansi

DOC 13 pages 86.5 KB Free download

13 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 86.5 KB

File type DOC

Pages 13

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 13

4-bob. to‘lov balansi 4.1. to‘lov balansi tushunchasi va uningtuzilishi. to‘lov balansi – ma’lum davr mobaynida mamlakat rezidentlari va tashqi dunyo o‘rtasida bo‘ladigan bitimlar statistik qayd qilingan hujjatdir. u mamlakatning iqtisodiy aloqalarini aniq, lo‘nda ifodalab pul-kredit, valyuta, budjet-soliq, xalqaro savdo siyosatining hamda davlat qarzini boshqarish yo‘nalishlarini tanlash uchun indikator vazifasinibajaradi. mamlakatning ma’lum vaqtdagi barcha xalqaro iqtisodiy faoliyati, shu jumladan, tashqi savdo, kapital va ishchi kuchi migratsiyasi ham to‘lov balansida o‘z aksini topadi. har qanday tashqi iqtisodiy bitim valyuta ayirboshlash va valyuta operatsiyalari orqali amalga oshiriladi. demak, mamlakatning jahon bozoridagi faoliyati natijalari pirovardida xorijiy valyuta tushumlari va xarajatlarida ifodalanadi. shuning uchun ham to‘lov balansini bir tomondan, chetdan keladigan barcha tushum- lar, ikkinchi tomondan esa, chetga chiqariladigan barcha to‘lovlar ko‘rsatilgan hujjatdir deb qarash mumkin. tushum faqat eksport yordamida ta’minlanishi mumkin. aksincha, xorijiy tovarlarni va xizmatlarni sotib olish (import) uchun to‘lovlar va xorijiy valyuta xarajatlari bilan bog‘liq bo‘ladi. bunda tovar deganda ayirbosh- lanadigan har …

2 / 13

akatdanvalyuta chiqib ketishiga olib keladi. bu esa o‘z navbatida mamlakat valyuta zaxirasini kamaytiradi. 4.1-jadval mamlakat to‘lov balansining taxminiy ko‘rinishi (raqamlar shartli) moddalar nomi kredit (+) yoki eksportdan tushumlar debet (-) yoki import uchun xarajatlar sof kredit yoki sof debet joriy operitsiyalar hisobi tovarlar +185 -260 -75 tashqi savdo balansining qoldig‘i -75 xizmatlar +85 -97 -12 investitsiyalardan daromadlar (foizlar va divedentlar) +28 -20 +8 transfert ko‘rinishidagi pul o‘tkazmalari +10 -18 -8 joriy operatsiyalar bo‘yicha balansning qoldig‘i -87 kapital harakatning hisobi investitsiyalar va boshqa o‘rta va uzoq muddatli kapital +150 -87 +63 kapital harakati balansining qoldig‘i +63 joriy operatsiyalar va kapital harakati bo‘yicha balansning qoldig‘i -24 rasmiy zaxiralar (oltin, xfvdagi zaxiralar) +24 +24 4.1. joriy operatsiyalar hisobibalansi joriy operatsiyalarning asosiy moddasi tovarlar eksporti va im- porti hisoblanadi, ularning farqi tashqi savdo balansining qoldig‘i deb yuritiladi. misolimizda bu balans salbiydir, ya’ni, mamlakat tovarlarni chetga olib chiqishdan ko‘ra ko‘proq olib keladi (-75). joriy operatsiyalarning …

3 / 13

o‘yicha tushumlar mamlakat iqtisodiyotiga jalb etilgan xorijiy kapital uchun to‘lanadigan to‘lovlar miqdoridan ko‘p bo‘lsa, unda sof daromad musbat bo‘ladi (+8). transfert ko‘rinishida pul o‘tkazishlar shu mamlakatlarning xorijda yashayotgan fuqarolariga to‘lanidagan nafaqalarni, muxojir- larning xorijdagi o‘z qarindoshlariga pul o‘tkazmalari, turli ko‘rinish- dagi hukumat yordamlarini o‘z ichiga oladi. jadvaldan ko‘rinib turibdiki, xorijga jo‘natilayotgan pul o‘tkazishlar miqdori olinayot- ganiga nisbatan yuqori, ya’ni, operatsiyalar mamlakatdagi xorijiy valyuta zaxiralarini kamaytiradi(-8). joriy hisoblar bo‘yicha barcha operatsiyalar yig‘indisi joriy operatsiyalar balansini tashkil etadi. bizning misolda u salbiy (-87). bu esa mamlakatda import operatsiyalari natijasida xorijiy valyutaga bo‘lgan talab uning eksport operatsiyalari ta’minlaydigan taklifdan ortiq bo‘lishini anglatadi. boshqacha aytganda, ushbu holda mamlakat to‘lov balansi joriy operatsiyalar bo‘yicha kamomadga ega. makroiqtisodiy modellarda joriy operatsiyalar balansi qoldig‘i quyidagicha beriladi: x – m = xn = y-(s+i+g); bu yerda: x - eksport; m - import; xn - sof eksport; s + i + g -yaimning bir qismi (absorbtsiya) joriy operatsiyalar balansida …

4 / 13

$sotib olish yoki boshqa mamlakatlarga qarzga berishga yo‘naltirilishi mumkin bo‘lgan ortiqcha xorijiy valyuta yuzaga keladi. 4.2. kapital harakati hisobi balansi. investitsiyalash va kreditlash bilan bog‘liq operatsiyalar to‘lov balansining keyingi bo‘limida, ya’ni, kapitallar harakati hisobida aks ettiriladi. mamlakatda ma’lum bir vaqtda moddiy va moliyaviy aktivlarini sotib olish va sotish bilan bog‘liq operatsiyalariga kapital harakati hisobi deyiladi. kapital harakati hisobi balansida korxonalar, yer, uy- hyperlink "https://fayllar.org/7-sinf-jahon-tarixi-fanidan-mavzulashtirilgan.html" \h joylar, qimmatbaho qog‘ozlar, aksiyalar, xazina majburiyatlari va boshqa aktivlarni olish-sotish bilan bog‘liq kapitallar oqimi aks ettiriladi. bu aktivlar sotilsa yoki eksport qilinsa, xorijiy valyuta mamlakatga kiritiladi, ya’ni valyuta tushumi ko‘payadi (+150). biroq kapitalni olib kelish bilan bir vaqtda uni olib chiqish bilan bog‘liq operatsiyalar ham amalga oshiriladi. bunda mamlakatning tadbir- korlari xorijdan aksiyalar sotib oladi, xorijliklarga kreditlar beradi va shu asosda ular xorijiy valyuta zaxiralarini sarflaydi. bu operatsiyalar debet ko‘rinishida aks ettiriladi (-87). kapital harakati balansining qoldig‘i – bu, uni olib kelish va olib chiqish …$

5 / 13

solda birinchisining taqchilligi (-87) katta qismi (+63) kapitalning sof oqib kelishi hisobiga moliyalashtiriladi va aksincha, agar to‘lov balansi joriy operatsiyalar bo‘yicha musbat qoldiqqa ega bo‘lsa, kapital harakati hisobi balans bo‘yicha manfiy qoldiqqa yo‘l qo‘yilgan bo‘ladi. shunday qilib, balansning bu ikki bo‘limi bir-biri bilan tenglashib boradi. to‘lov balansi qoldig‘i= joriy operatsiyalar + kapital harakati balansi biroq, amalda to‘lov balansining bu qismida ham ko‘pincha kamomad yoki ortiqchalik yuzaga keladi. barcha mamlakatlarning markaziy banklari rasmiy zaxiralar deb ataluvchi xorijiy valyuta zaxi- ralariga ega bo‘lib, bu zaxiralar joriy operatsiyalar bo‘yicha balans va kapital harakati bo‘yicha balans nomutanosibligini bartaraf etishda qo‘llaniladi. bizning misolda bu nomutanosiblik yoki qoldiq (-24)ni tashkil etadi va rasmiy zaxiralardan tushumlar hisobiga tartibga soli- nadi. rasmiy zaxiralarning qisqarishi (+) kamomad miqdorini ifoda- laydi, rasmiy zaxiralarning o‘sishi (-) esa to‘lov balansining musbat qoldig‘i miqdorini ko‘rsatadi. natijada uning barcha uch bo‘limi summasi «0»ni tashkil etishi lozim. bu esa xorijiy valyuta taklifini va unga mamlakatda …

Want to read more?

Download all 13 pages for free via Telegram.

Download full file

About "to‘lov balansi"

4-bob. to‘lov balansi 4.1. to‘lov balansi tushunchasi va uningtuzilishi. to‘lov balansi – ma’lum davr mobaynida mamlakat rezidentlari va tashqi dunyo o‘rtasida bo‘ladigan bitimlar statistik qayd qilingan hujjatdir. u mamlakatning iqtisodiy aloqalarini aniq, lo‘nda ifodalab pul-kredit, valyuta, budjet-soliq, xalqaro savdo siyosatining hamda davlat qarzini boshqarish yo‘nalishlarini tanlash uchun indikator vazifasinibajaradi. mamlakatning ma’lum vaqtdagi barcha xalqaro iqtisodiy faoliyati, shu jumladan, tashqi savdo, kapital va ishchi kuchi migratsiyasi ham to‘lov balansida o‘z aksini topadi. har qanday tashqi iqtisodiy bitim valyuta ayirboshlash va valyuta operatsiyalari orqali amalga oshiriladi. demak, mamlakatning jahon bozoridagi faoliyati natijalari pirovardida xorijiy valyuta tushumlar...

This file contains 13 pages in DOC format (86.5 KB). To download "to‘lov balansi", click the Telegram button on the left.

Tags: to‘lov balansi DOC 13 pages Free download Telegram