din psixologiyasi

DOC 6 pages 43.0 KB Free download

6 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 43.0 KB

File type DOC

Pages 6

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 6

1-мавзу. дин психологиясининг предмети ва ривожланиш тарихи. dinshunoslik - dinlar tarixi, ular bilan bog'liq jarayonlar, dinning inson hayotining turli jabhalari bilan o‘zaro ta’sirlashuvini o‘rganuvchi fan. dinshunoslik barcha ijtimoiy fanlar qatori ham o‘zining o‘rganish obyektiga ega. u dinning paydo bo‘lishi, ijtimoiy mohiyati va jamiyatdagi rolini tadqiq qilish bilan birga diniy e’tiqodlarning paydo bo‘lishi va rivojlanishi, ularning jamiyat taraqqiyotidagi evolyutsiyasini ilmiy jihatdan o‘rganadi. dinlarni o‘rganish uzoq tarixga ega. har bir inson yon-atrofidagilarning e’tiqodi, qaysi dinga mansubligiga qiziqadi, ular haqida bilishni istaydi. bu boradagi ilk ma’lumotlarni qadimgi gretsiya va rim yozuvchilari asarlarida ko‘rishimiz mumkin. ulardan eng mashhuri “tarix otasi” nomini olga ngerodot (mil. avv. v asr) o‘zi tadqiq qilgan xalqlarning dinlari haqida ma’lumotlar keltirgan. bu qiziqish o‘rta asr yevropasida ham mavjud bo‘lgan. lekin boshqa dinlar haqida fikr bildiruvchilar, xristianlarning e’tiborini jalb qilmaslik va ularni boshqa dinlarga kirib ketmasliklarini ta’minlash maqsadida, u dinlarga nisbatan salbiy fikr bildirish, ularni yomonlash orqali ularga yondashishni ma’qul deb …

2 / 6

i yozganlar. shuningdek beruniyning (973-1048) “tahqiqun ma lilhind min maqulatin, maqbulatin fil aqli av marzulatin” (aqlga maqbul yoki noma’qul bo‘lgan hindistonga oid izlanishlardan) nomli kitobi ham shular sirasiga kiradi. “al-firaq” (firqalar) yo'nalishida yozilgan kitoblarga abu mansur abdulqodir al-bag'dodiyning (vaf. 1038) “al-farqbaynal-firaq” (firqalar orasidagi farq) asari hamda abul-maoliy muhammad ibn ubaydullohning (vaf. 1092) “baynal-adyon” (dinlarorasida) asarlarini kiritish mumkin. “al-milal” yo‘nalishida qozi abu bakr baqilloniyning (vaf. 1012) “al-milal van-nihal” (dinlarvaxalqlar), abu muhammad ali ibn hazmning (vaf. 1064) “kitobul-fasl fil-milalval-ahvoi van-nihal” (dinlar, havo va xalqlar haqida ajraluvchi kitob), abul-fath muhammad ibn abdulkarim ash-shahristoniyning (vaf. 1183) “al-milal van-nihal” asarlarini sanash mumkin. “ar-radd” (raddiya) yo‘nalishida ham ko‘plab asarlar dunyo yuzini ko‘rgan. ularga imom gʻazzoliyning (vaf. 1111) “ar-raddul jamil” (go‘zalraddiya), ibn kalbiyning (vaf. 819-821) “kitobul-asnam” (butlar kitobi) nomli asarlarini alohida qayd etish lozim. islom olamida qiyosiy dinshunoslik sohasida ham salmoqli ishlar qilingan. ulardan abu rayhon beruniyning “al-osorul boqiya” (boqiyasarlar), ibn nadimning (vaf. 990) “al-fihrist” (mundarija), muhammad …

3 / 6

dinlarni tadqiq qilishga yo‘l ochgan va kattagina e’tibor qozongan. u angliyadagi mashhur oksford universitetida dinlar tarixidan ma’ruzalar o‘qigan. o'zining “sharqning muqaddas kitoblari tarjima silsilasi” asarida u ilk bora "religious studies" (dinshunoslik) so‘zini qo‘llagan. myuller va uning zamondoshlari dinlarni ilmiy tadqiq qilishda filologiyani muhim deb bilishgan va dinning asl mohiyatiga faqatgina til orqali qilingan izlanishlar bilangina yetishish mumkin, degan fikrni olg‘a surgan. biroz keyingi davrlarda gollandiyada s.r.tileva shantepi de la sosse bu borada izchil faoliyat olib borganlar. shunday qilib davrlar o‘tishi bilan parij, bryusselva rim kabi markazlarda dinshunoslik universitetlar ta’lim dasturlaridan joy olgan. xix asrning ikkinchi yarmidan boshlab dinshunoslik sohasida olib borilgan izlanishlar shakllangan. bu davrda turli mintaqalarda zikr qilingan sohada bir qancha mutaxassislar yetishib chiqqan. ulardan r.pettazoni, m.eliade, van der lyu, r.otto, g.menshing, j.vax, f.xeiler, g.dumezil, e.g.parrinder, s.g.f.brandon, erik f.sharp, ninian smart, m.kitagava, r.s.zeyxner, ugo biyenchi, v.kantvell smit, ake v.strom, xansj.shoyps va mixayel paylar nomini zikr qilishimiz mumkin[1]. дин психологияси …

4 / 6

и босқичда қизғин ҳис-ҳаяжон ўрнини хотиржамлик, ўз феъл-атворидан қониқиш руҳи егаллаб, ички дунё зиддияти ўрнини диний иймонга асосланган уйғунлик егаллайди[1]. ушбу фан ижтимоий ва индивидуал психологияда диний ҳодисаларнинг пайдо бўлиши, ривожланиши ва фаолиятининг турли психологик механизмлари ва қонуниятларини, уларнинг мазмуни, тузилиши, йўналиши ва динамикасини, диний мажмуадаги ўрни ва ролини, шунингдек, ушбу ҳодисаларнинг таъсирини ўрганади. жамият, гуруҳлар ва шахс психологиясининг диний бўлмаган жиҳатлари. ушбу фан ижтимоий ва индивидуал психологияда диний ҳодисаларнинг пайдо бўлиши, ривожланиши ва фаолиятининг турли хил психологик механизмлари ва қонуниятларини, уларнинг мазмуни, тузилиши, йўналиши ва динамикасини, диний мажмуадаги ўрни ва ролини, шунингдек ушбу ҳодисаларнинг жамият психологиясининг диний бўлмаган жиҳатларига таъсирини ўрганади, гуруҳлар ва шахслар. қуйидаги мақолада дин психологиясини фан сифатида шакилланиш тарихи қисқача ёритилган бўлиб, унда асосий урғу ақш дин психологияси мактабларига қаратилган. шунингдек, дин псиологиясини фан сифатида ривожланиб бориш босқичларидаги предметнинг аҳамияти хам ўзгариб борган, бунинг асосий сабаби шахсни тадқиқ этишнинг янгича усуллари ва ёндашувлари юзага кела бошлаганида …

5 / 6

лганини илмий жиҳатдан аниқлашнинг иложи йўқлигидадир. баъзи мутахасислар дин психологиясининг фан сифатида шаклланиши хих асрнинг бошларида деб кўрсатадилар. бошқа бир гуруҳ мутахасислар уни кишилик жамиятининг ибтидосидан излаш кераклигини уқтирадилар. “дин психологияси шаклланиш тарихий санасини кўрсатиш мураккабдир”, деб ёзган америкалик психолог-диншунос у. кларк унинг фикрича барча илоҳий диний манбаларда инсон руҳиятига оид билимлар мужассам, улар асосида диний эътиқодни шакилланишини ҳар томонлама таҳлил этса бўлади. дин психологияси билан шуғулланган кўпгина олимлар унинг тарихини динлар тарихи билан боғлаб ўрганишни тавсия этади. яъни, дастлаб юзага келган динлардан токи шу кунгача сақланиб келаётган динларнинг илдизи дин психологиясининг асоси бўлади, деб таъкидлайдилар. уларнинг қарашларича табиатнинг турли тўсиқларига дуч келган ибтидоий давр одамлари яшаш учун курашда авваламбор ўз кучига суянган бўлса, кучдан қолиб қариш давомида қандайдир бир ғайритабий кучлардан қувват излай бошлаган. шу тариқа аста секин дастлабки диний эътиқод вужудга кела бошлаган. бу эса маълум даражада қўрқув ва хавотирликдан ҳалос бўлишга интилишдан юзага келган эътиқод бўлиб уни …

Want to read more?

Download all 6 pages for free via Telegram.

Download full file

About "din psixologiyasi"

1-мавзу. дин психологиясининг предмети ва ривожланиш тарихи. dinshunoslik - dinlar tarixi, ular bilan bog'liq jarayonlar, dinning inson hayotining turli jabhalari bilan o‘zaro ta’sirlashuvini o‘rganuvchi fan. dinshunoslik barcha ijtimoiy fanlar qatori ham o‘zining o‘rganish obyektiga ega. u dinning paydo bo‘lishi, ijtimoiy mohiyati va jamiyatdagi rolini tadqiq qilish bilan birga diniy e’tiqodlarning paydo bo‘lishi va rivojlanishi, ularning jamiyat taraqqiyotidagi evolyutsiyasini ilmiy jihatdan o‘rganadi. dinlarni o‘rganish uzoq tarixga ega. har bir inson yon-atrofidagilarning e’tiqodi, qaysi dinga mansubligiga qiziqadi, ular haqida bilishni istaydi. bu boradagi ilk ma’lumotlarni qadimgi gretsiya va rim yozuvchilari asarlarida ko‘rishimiz mumkin. ulardan eng mashhuri “tarix otasi” nomini ol...

This file contains 6 pages in DOC format (43.0 KB). To download "din psixologiyasi", click the Telegram button on the left.

Tags: din psixologiyasi DOC 6 pages Free download Telegram