sabzavot ekologiyasi

PPTX 10 pages 3.1 MB Free download

10 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 3.1 MB

File type PPTX

Pages 10

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 10

wps presentation mavzu: sabzavot ekinlarga tashqi muhit omillarning ta’siri iqlim (issiqlik, yorug‘lik, namlik va havo tarkibi) tuproq yoki edafik omillar (tuproq fizik holati, tarkibi, undagi nam va elementlar, tuzlar) biotik omillar (o‘simliklar bilan makro, mikroflora va faunalar o‘zaro ta‘sirida vujudga keladigan sharoitlar) antropogen omillar (inson faoliyati natijasi, o‘g‘itlar, zaharli ximikatlar, atrof-muhitning ifloslantirilishi kabilar) tashqi sharoitning o‘simliklarga ta‘sirini baholashda asosan 3 ta ko‘rsatkichdan foydalaniladi: masalan, tarvuz ekinining issiqqa munosabati yuqori talabchan, past haroratga chidamsiz, yuqori haroratga ta‘sirchan ekanligi bilan xarakterlanadi. sabzavot ekinlarining tashqi omillarga reaktsiyasi (munosabati) o‘simlikning turi, yoshi, navi va irsiyatiga bog‘liq. masalan, urug‘ bo‘kish fazasining o‘tishi uchun eng avvalo namlik, nishlash uchun harorat, unib chiqish uchun yorug‘lik zarur. shuning uchun seleksiya, urug‘chilik va agrotexnikaning asosiy vazifasini muayyan sharoitga mos navlar yaratish, ularning chidamligini oshiruvchi qulay usullar ishlab chiqishdan iborat. talabchanlik (muayyan omilga o‘simlikning zarurat darajasi). chidamlilik (omilning minimum va maksimum darajalariga o‘simlikning chiday olish qobiliyati) ta‘sirchanlik (omilning o‘zgarish holatiga …

2 / 10

kni o’sish, rivojlanish va hosil berish davrida issiqlik tartnboti (optimal va suboptimal) yetarli miqdorda ta’sir etadigan ijobiy is-siqlik mikdori o’simlik talabi darajasida bo’lishi bilan anikdanadi; 2) o’simlikni sovuqqa, issiqqa chidamlilik xususiyati uning yana bir ko’rsatkichidir. sabzavot ekinlari issiqqa talabchanligiga qarab quyidagi beshta guruhga bo‘linadi: 1.sovuqqa va qishga eng chidamli ekinlar. bu guruhga ko‘p yillik piyozlar, shovul, rovoch, sparja, xren, lyubistok, estragon kirib, o‘simliklari o‘sishni 1° haroratda boshlaydi. qulay harorat 15-20°. o‘sib turgan o‘simliklari - 8, - 10° sovuqqa chidaydi. 2.sovuqqa chidamli ekinlar. ildizmevalilar, karam, salat, shivit, ismaloq, bosh piyoz, gorox kiradi. bularning urug‘i 3-5° issiq haroratda una boshlaydi. qulay harorat 17-20°. bu guruh o‘simliklari 3-5°, hatto 7-10° gacha sovuqqa chidaydi 3.shartli issiqsevar yoki yarim sovuqqa chidamli ekinlar. faqat kartoshka kiradi. tuganak tugish uchun qulay harorat 15-17°, palagi 0 daraja sovuqdan nobud bo‘ladi. 4.issiqsevar ekinlar. bularga pomidor, bodring, qalampir, baqlajon kirib, urug‘lari 12-15° da unaboshlaydi. qulay harorat 20-30°. harorat 15° dan …

3 / 10

gi zelandiya ismalog’i, pomidor, jo’xori, loviya, semizo’t 1. sovuq-issiq (o’sish harorat doirasi +7+25°s, qulay harorat chegarasi +18°s, qora sovuqlarga nisbatan sezgir) -no’xat, burchoq, gulkaram, karamning barcha turlari, sholyum, petrushka, ukrop, osh lavlagi, barg lavlagi, sabzi, ismalok, pasternak, rovoch, xren, arpabodiyon, selderey, rediska, turp, salat, kartoshka, sarsabil, kress-salat. g. krug sabzavot o’simliklarini haroratga talabchanligi va sovuqqa sezgirligiga ko’ra 4 guruhga ajratadi yorug’likka eng kam talabchan petrushka, selderey, piyoz va sarimsoq kabi sabzavotlar hisoblanadi. bu o’simliklarning barra mahsuloti uchun kun uzunligi 5-6 soat va yorug’lik kuchi 0,5-2 ming lyuks bo’lishi yetarli hisoblanadi. ayrim o’simliklar qorong’ida tez o’sadi, yorug’lik esa ularning o’sishini sekinlashtiradi. masalan, rovoch, tsikoriy va sparja qorong’i joyda yetishtiriladi. pishib yetilmagan bryussel karami va gulkaramlarni qorong’i joyda to’liq yetiltirish mumkin. shampinion va qo’zqorinlar yorug’likka umuman zaruriyat sezmaydi. o’ta yorug’sevar. qovun, tarvuz, qovoq, bamiya, batat, pomidor, qalampir va baqlajonlar eng yorug’sevar o’simliklar hisoblanadi. bular uchun kun uzunligi 9-10 soat bo’lsa, 30-40 ming …

4 / 10

o’plashlariga sarflanuvchi mikdordir. buni transpiratsiya mahsuldorligi (1 l suv sarflashda to’planadigan quruq moddalar mikdori) transpiratsiya koeffitsient (quruq moddalar birligiga sarflanadigan suv miqdori) va sarflanadigan suv koefitsienti (1 t tovar hosil shakllanishiga o’simliklar va tuproq bug’latadigan suv miqdori) iboralari bilan ifoda qilinadi. transpiratsiya mahsuldorligi ko’pchilik sabzavotlarda 2-3ig/l ni, transpiratsion koeffitsient esa kartoshkada 285-575, karamda- 250-600, tarvuzda- 570-600, pomidorda 550-650, bodringda i700g/l dan ortiq. bular o’simliklarni yetishtirishisharoitiga, biomassalari hosiliga, fotosintez mahsuldorligiga bog’liq holda o’zgaradi. o’simliklar barcha a’zolarinitshakllantirishlari uchun o’zidan o’tkazadigan suv miqdoriningifaqat 0,1-0,3 % idan foydalanadi. sabzavot ekinlarining tuproq namiga bo’lgan munosobatlaridan amalda to’g’ri foydalanish maqsadida ular quyidagi to’rt guruhga bo’linadi: 1) juda talabchanlar: karamning barcha turlari, bodring, ko’kat ekinlar, turp, sholg’om; 2) talabchanlar: piyoz, sarimsoq; 3) kamroq talabchanlar: osh lavlagi, sabzi, petrushka, pomidor,qalampir; 4) suvsizlikka bardoshlilar: tarvuz, qovun, qovoq, shirinjo’xori, loviya. g. krug (3) sabzavot o’simliklarini namlikka talabchanligiga ko’ra uch guruhga bo’ladi: 1) yuqori talabchanlar: - kechpishar va o’rtacha kechpishar oddiy, …

5 / 10

rga ega, chunki o‘simliklarning navi va qo‘llaniladigan agrotexnika usullariga qarab ularning suvga talabchanligi keskin darajada o‘zgaradi. sabzavot ekinlarining namga talabi tezpisharligi, tup qalinligi, o‘g‘it normasi, tuproq tipi, urug‘dan yoki ko‘chatdan o‘stirishga bog‘liq. masalan, tarvuz ekinining issiqqa munosabati yuqori talabchan, past haroratga chidamsiz, yuqori haroratga ta’sirchan ekanligi bilan xarakterlanadi. 1.o’ta namga talabchan o’simliklar - karam, bodring, rediska va boshqalar; namga talabchan o’simliklar - pomidor, baqlajon, qalampir, piyoz; namga kam talabchan o‟simliklar - ildizmevalilar, dukkaklilar, makkajo‘xori, qovoq; o’simliklar turlari va navlari tashqi muhit omillariga munosabatiga (chidamlik doiralari) ko’ra: evri - keng miqyosli va stenoform - tor miqyoslilarga bo’linadi. harorat munosabatiga nisbatan bu evri haroratli va steno haroratli, suv munosabatiga ko’ra - evrigidrik va stenogidrik, sho’rlanishiga nisbatan - evrigalin va stenogalinlar bilan farqlanadi. sabzavotchilikda ikkita yo’nalishni amalga oshirishga doim harakat qilingan: biri - tashqi muhitni o’simliklar talablariga muvofiqlashtirish, ikkinchisi – o’simliklarni shu mavjud muhit sharoitiga moslashtirish. birinchi yo’nalish ishlab chiqarishni zonalashtirish, ekinlarga tegishli …

Want to read more?

Download all 10 pages for free via Telegram.

Download full file

About "sabzavot ekologiyasi"

wps presentation mavzu: sabzavot ekinlarga tashqi muhit omillarning ta’siri iqlim (issiqlik, yorug‘lik, namlik va havo tarkibi) tuproq yoki edafik omillar (tuproq fizik holati, tarkibi, undagi nam va elementlar, tuzlar) biotik omillar (o‘simliklar bilan makro, mikroflora va faunalar o‘zaro ta‘sirida vujudga keladigan sharoitlar) antropogen omillar (inson faoliyati natijasi, o‘g‘itlar, zaharli ximikatlar, atrof-muhitning ifloslantirilishi kabilar) tashqi sharoitning o‘simliklarga ta‘sirini baholashda asosan 3 ta ko‘rsatkichdan foydalaniladi: masalan, tarvuz ekinining issiqqa munosabati yuqori talabchan, past haroratga chidamsiz, yuqori haroratga ta‘sirchan ekanligi bilan xarakterlanadi. sabzavot ekinlarining tashqi omillarga reaktsiyasi (munosabati) o‘simlikning turi, yoshi, navi va irsiyat...

This file contains 10 pages in PPTX format (3.1 MB). To download "sabzavot ekologiyasi", click the Telegram button on the left.

Tags: sabzavot ekologiyasi PPTX 10 pages Free download Telegram