maxtumquli she’rlari (she'riyati)

PPT 198,5 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1483083928_65275.ppt ingliz va o’zbek tillarida pasayuvchi intonatsiyaning emotsionallik xususiyatlari maxtumquli she’rlari reja: 1. kalomda ko‘rganin so‘ylar tilimiz, axir, ajal ustidadir yo‘limiz, 2. maxtumquli-valiy shoir 3. maxtumquli o’z davrining iste’dodli shoiri. iymonim yo’ldosh bo’lsa dehistonning bayirinda bodi saboni ko‘rsam. bahouddin, mir kulol, zangi boboni ko‘rsam. na’layni arshga tojdir, nomi olamga foshdir, ikki jahon muhtojdir, arab zabonni ko‘rsam. kelgan ketar shasht etib, sayr etmas guzasht etib, ko‘ngil aytar: gasht etib, olam-jahonni ko‘rsam. xizir kabi cho‘llarda, ilyos kabi ko‘llarda, kovus kabi tog‘larda yaxshi-yomonni ko‘rsam. maxtumquli firog‘iy xviii asr ma’rifiy she’riyatining buyuk darg‘alaridan bo‘lib, butun turkiy xalqlar uchun tushunarli va sevimli shoir, ma’rifatli siymo, orif oshiq, sohibi hikmat bo‘lgan valiy zotdir. uning insonparvarlik, xalqparvarlik, vatanparvarlik g‘oyalari bilan yo‘g‘rilgan she’riyatida pok islomiy ma’rifat ruhi gurkirab, yashnab turadi. maxtumquli turkmanistonning janubi-g‘arbidagi atrok daryosi sohillarida, ma’rifatli islomiy oilada dunyoga keladi. otasi davlatmand ozodiy o‘z davrining taniqli shoirlaridan bo‘lib, uning she’riy kitobi hamda "va’zi ozod" nomli asari mavjud. …

ulloh (s.a.v.)ning: "kimki bir olim kishini hurmat qilsa, muhaqqaq, u meni hurmat qilgan bo‘ladi" hamda: "har bir muttaqiy olim mening ahli baytimdandir" degan muborak hadisi shariflariga asoslangan. nuqabo der: uch yuz eran ko‘rishdi, chiltanda otamga nazarim tushdi, nujabo borsam, hafttanlarga qorishdi, abdollardir chin payvasti otamning. maxtumquli otasi singari boshlang‘ich ta’limni qishloq maktabida oladi. keyin markaziy osiyoning ulkan madaniyat va ilm-fan markazlaridan bo‘lmish ko‘hna xiva shahrida, "sherg‘ozixon" madrasasida o‘qiydi. qiziloyoq ovulidagi (hozirgi chorjo‘y viloyati, xalaj tumani) idris bobo madrasasida bir qancha vaqt ilm oladi. u buxoroi sharifdagi ko‘kaldosh madrasasida ham ta’lim olgan. maxtumquli uch yil o‘qib, muhim ilmlarni o‘zlashtirib, qur’oni karimni xatm qiladi, o‘zi aytganidek, dili ochiladi, oq-qorani, haq-nohaqni, do‘st-dushmanni ajratadigan bo‘ladi. yosh olim madrasa bilan xayrlashuv she’rida shukrona tuyg‘ularini bunday ifoda etadi: haqdan bizga buyruq – farz erur bilim, senda ta’lim oldim, ochildi dilim, kelsin deya kutar ul karkaz elim, ketar bo‘ldim, xush qol, go‘zal "sherg‘ozi". ajratarman endi oqu qaroni, …

ga tojdir, nomi olamga foshdir, ikki jahon muhtojdir - arab zabonni ko‘rsam, - deyishiga ko‘ra, madinai munavvarada hazrati payg‘ambarimiz(s.a.v.)ning muborak ravzalarini ziyorat qilmoq niyatida ekani, yana: "iymonim yo‘ldosh bo‘lsa, borsam,ka’bani ko‘rsam" yoki: "niyatim ka’badir, xayolim hajdir, ixlosim bor haj tavofin etmoqqa", deyishiga qaraganda, muborak haj ibodatini ado etmoqni niyat qilganligi anglashiladi. maxtumquli o‘z davrida bosqinchilar zulmi ostida qolgan xalqni birlashtirishga, yurtni tashqi va ichki dushmanlardan ozod etishga o‘z iste’dodi bilan harakat qildi. shoir yozadi: ustimizdan dushman hukm suribdur, mo‘min bari jabru jafo ko‘ribdur, o’g‘il-qizni xor o‘rniga beribdur, xatarlar ul joydan surilsin endi!.. boshqa she’rida esa shoir el-yurt ahvolining kundan-kunga yomonlashib borayotganidan, chamandek vatan tikanzorga aylanayotganidan faryod chekadi: naylayin, kun kundan yomon, el yurtimni tutdi tuman, marg ostida ajab chaman, boq, bu kun ul xorga do‘ndi... maxtumquli she’riyati – nurli she’riyat. maxtumqulining ijodi qur’oni karim, hadisi shariflarga, tasavvuf ta’limoti, valiylar hikmatiga hamda alloh o’z huzuridan ato etgan ilmi laduniyga asoslangan. uning …

qaro yerdur, odam yutar, joni yo‘q, bizdan salom bo‘lsin, javob shundaydir... maxtumquli: – ul nimadur, yemadilar, to‘ydilar? ul nimadur, qiyomatga qo‘ydilar? ul kim edi, tovonidan so‘ydilar? shoir bo‘lsang, shundan bizga xabar ber! turdi shoir: – ul diydordur, yemadilar, to‘ydilar, ul namozdur, qiyomatga qo‘ydilar, nasimiyning tovonidan so‘ydilar, bizdan salom bo‘lsin, javob shundaydir... aytganimizdek, maxtumquli faqat iste’dodli shoir emas, balki ulkan alloma, ahli hol, ahli sir, ahli hikmat bo‘lgan orif zotdir. ma’no olamida uning bir qancha aziz siymolar bilan irtiboti borligi anglashiladi. bir qancha she’rida u haq payg‘ambarlar, mashhur avliyolar bilan bog‘liq tushlarini farah va shukrona bilan bayon etadi. chunonchi, hazrati shoh bahouddin naqshband huzurida olgan fayzlarini bunday ifodalaydi: bir kecha yotardim, shohi naqshband karami jo‘sh urib, bir non ketirdi; o’ng qo‘lida boda – gulgun sharobi, chap qo‘lida toza biryon ketirdi... she’rda maxtumquli bahouddin naqshband hazratlarining ma’naviy tavajjuh va himmatlariga mazhar bo‘lganini oshkor etmoqda. "boda – gulgun sharob"dan murod ishqi ilohiy, ulug‘ …

aydigan narsalarni gapirishlarini ko‘rmadingizmi?". * haq yo‘lidagi haqiqiy iymon sohiblari uchun she’riyat ezgulik, go‘zallik, poklik va halollik, taqvo va sadoqat, fayzi ilohiy samarasidir. chunki hadisi sharifda aytilganidek, "hikmatning boshi allohdan qo‘rquvdir" va yana: "she’rda, albatta, hikmat bor". hikmat esa allohning xos ikromidir. chunonchi, qur’oni karimning baqara surasi, -oyatida alloh taolo: "u (alloh) o’zi xohlagan kishilarga hikmat ato etur. kimgaki hikmat berilgan bo‘lsa, bas, muhaqqaq, unga ko‘p yaxshilik berilibdi" deb marhamat qiladi. hikmat – sog‘lom aqlga, sog‘lom qalbga, iymon-e’tiqod va ilmu irfonga muvofiq so‘z, barcha diniy va dunyoviy narsalarning haqqoniy hukmlaridir. maxtumquli, shubhasiz, ana shunday sohibi hikmat zotlardandir. maxtumqulining butun ma’rifati, islomiy muhabbati, ishqi, shavqi, qayg‘usi she’rlarida aks etadi. she’riyat shoir qalbining ko‘zgusidir. maxtumquli she’riyati bani basharga qilingan otashin va ma’rifiy xitoblardan iborat. maxtumquli she’riyati qur’oni karim va hadisi shariflar ma’nolarining she’riy sharhidan iborat. maxtumquli she’riyatining bosh yo‘nalishi: iymon-e’tiqod, o‘lim va hayot, qiyomatning haqligi, dunyoning foniyligi va oxiratning boqiyligi, ogohlik bilan …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "maxtumquli she’rlari (she'riyati)"

1483083928_65275.ppt ingliz va o’zbek tillarida pasayuvchi intonatsiyaning emotsionallik xususiyatlari maxtumquli she’rlari reja: 1. kalomda ko‘rganin so‘ylar tilimiz, axir, ajal ustidadir yo‘limiz, 2. maxtumquli-valiy shoir 3. maxtumquli o’z davrining iste’dodli shoiri. iymonim yo’ldosh bo’lsa dehistonning bayirinda bodi saboni ko‘rsam. bahouddin, mir kulol, zangi boboni ko‘rsam. na’layni arshga tojdir, nomi olamga foshdir, ikki jahon muhtojdir, arab zabonni ko‘rsam. kelgan ketar shasht etib, sayr etmas guzasht etib, ko‘ngil aytar: gasht etib, olam-jahonni ko‘rsam. xizir kabi cho‘llarda, ilyos kabi ko‘llarda, kovus kabi tog‘larda yaxshi-yomonni ko‘rsam. maxtumquli firog‘iy xviii asr ma’rifiy she’riyatining buyuk darg‘alaridan bo‘lib, butun turkiy xalqlar uchun tushunarli va sevimli shoir,...

Формат PPT, 198,5 КБ. Чтобы скачать "maxtumquli she’rlari (she'riyati)", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: maxtumquli she’rlari (she'riyat… PPT Бесплатная загрузка Telegram