тасаввуф фалсафаси

PPTX 11 sahifa 563,4 KB Bepul yuklash

11 sahifa

FaylHub.uz

Telegram orqali yuklab olish

Hajm 563,4 KB

Fayl turi PPTX

Sahifalar 11

Yangilangan Dek 2025

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1 / 11

тасаввуф фалсафаси тасаввуф фалсафаси тасаввуф, бир томондан, дин ва шариат, иккинчи томондан, фалсафа ва ҳикмат илми билан боғлиқ ҳолда ривожланиб келган ўзига хос таълимотдир. аммо шуниси борки, сўфийлар ўзларини ҳар доим файласуфларга ва калом аҳли (шариат аҳли уламолари)га қарама-қарши қўйиб келганлар. нега? чунки калом аҳли қуръон оятлари, пайғамбар ҳадисларини зоҳиран ўрганиш, олам яратилиши ва тузилишини айнан диний тасаввурлар билан тушунтиришдан нарига ўтмас, исломни ҳам, иймонни ҳам ақл билан қабул қилиш ва аҳкомларнинг расм-русумлари, одатларни мустаҳкам сақлаш учун курашганлар. тасаввуф инсон ҳақидаги бу қарашларни қабул қилган. шу каби инсоннинг икки асос – жисм ва руҳдан иборатлиги, инсон жисмида тўрт унсур – сув, олов, ҳаво ва тупроқ хусусиятлари жамлангани қайд этилади. инсон ўз руҳи билан фаришталарга, жисми билан эса табиатга, яъни ҳайвонларга бориб тақалади, дейди тасаввуф шайхлари. файласуфлар худони ҳам шу йўсинда ўрганиб, уни сабаби аввал, биринчи туртки берувчи ёки жавҳар деб таърифлаганлар. гарчи афлотун ва унинг издошлари худони мутлоқ руҳ деб, …

2 / 11

такомиллаштириш, янги-янги мақомлар-мартабаларни эгаллаб бориш. бу эса фақат назарий тайёргарлик, таълим-таҳсил билан бўлмайди, бунинг учун муайян руҳий-маънавий йўл-тариқатни босиб ўтиш, қаттиқ ва қатъий чекланиш ва маҳрумликларни бошдан кечириш лозим, дейди сўфийлар. шундай қилиб, тўртинчи хусусият – тасаввуфда илоҳий ишқ орқали покланиш ва пок парвардигор васлига етишиш ғоясидир (яъни инсон ва илоҳнинг қоришиб, қўшилиб кетиши ғояси). парвардигор – бир идеал, унинг олами мутлақ поклик олами. шунинг учун инсон ҳам батамом пок бўлгандагина бу оламга эриша олади. пок бўлиш учун эса қалбда шу поклик тимсоли улуғ тангрига беҳудуд ва адо бўлмас муҳаббат бўлиши керак. бу муҳаббат мавҳум бир туйғу эмас. инсоннинг мутлақ ҳақиқат, мутлақ адолат ва покликка эришиш истаклари тасаввуфда мужассам бўлди. бу эҳтиёж, орзу кучли завқ ва иштиёқни, ўзини унутиш ва бехудликка олиб борган ишқни келтириб чиқаради. бешинчидан, тасаввуфдаги онтология, яъни борлиқ ҳақидаги қарашлар ҳам ирфоний муҳаббат тушунчаси билан боғлиқ эканлигини сезиш мумкин. олайлик ўша тасаввуфда кенг тарқалган ваҳдатул вужуд таълимотини. …

3 / 11

уд таълимотини ислоҳ қилиб, уни яна ҳам инсонга яқинлаштириб талқин этадилар. яъни, олам вужудининг ягоналиги эмас, балки олам ягоналигини мушоҳада этиш биринчи режага олиб чиқилди. парвардигор инсон қалбида акс этиб, ўзидан шоҳидлик беради ёки ўзини-ўзи мушоҳада этади. маълум бўладики, инсон қанчалик камолга эришса, покланиб, илоҳийлашиб борса, унда илоҳийлик сифатлари кўпайиб бораверади ва охир-оқибатда у мансур ҳаллож каби “анал ҳақ” (“мен ҳақман”) дейишга ҳақли бўла олади. тасаввуфнинг “фалсафалашиш” даври бўлмиш xii-xiii асрларда бир қатор мутафаккир адиблар, ориф сўфийлар етишиб чиқдики, биз уларни тасаввуфни фалсафа билан боғловчилар деб айтамиз. чунончи, ибн ал арабий, абу ҳомид муҳаммад ғаззолий, фаридиддин аттор, айнулқузот ҳамадоний, азизиддин насафий, яҳё суҳравардий, ибн сабоин, абдураззоқ кошоний, абдулкарим жилий, маҳмуд шабистарий, жалолиддин румий, абдураҳмон жомий, шундай мутафаккирлар сирасига киради. буларнинг ижодида олам ва одам ҳақида ўйлар, қазову қадар, эрк ва ихтиёр, суврат ва маъно, ақл ва руҳ, макон ва замон, инсон тийнати хусусида кўплаб янги қарашлар баён этилган. бу зотлар …

4 / 11

сингиб борган, бу шу даражадаки, дарвеш, сўфий ахлоқи бир ибрат, намуна сифатида олиб қаралган. дарвеш кўпдан-кўп бадиий асарларнинг қаҳрамонига айланган. “ахлоқи носирий”, “ахлоқи жалолий”, “ахлоқи мўҳсиний” каби ўрта аср ахлоқ китобларида давлатчилик, адолатли жамият, одил ҳукмдор тушунчалари ҳам сўфиёна қарашларга боғлаб талқин этилади. бу бадиий адабиётдан чуқур ўрин олади ва ўзига хос тасаввуф эстетикаси шаклланди. адабиётлар: 1. каримов и.а. донишманд халқимизнинг мустаҳкам иродасига ишонаман. «fidokor» газетаси, 2000 йил 8 июн. 2. основы философии. — т., ўзбекистон, 1998. 3. фалсафа. — т., шарқ, 1999. 4. қ. назаров тахрири остида. фалсафа асослари. т., 2005. 5. философиский энциклопедический словар. м., 1999. 6. мустақиллик: илмий изоҳли оммабоп луғат. т., 1999. image1.jpeg image2.jpeg image3.jpeg image4.jpeg image5.jpeg image6.jpeg image7.jpeg image8.jpeg image9.jpeg image10.jpeg image11.jpeg /docprops/thumbnail.jpeg

5 / 11

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Barcha 11 sahifani Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"тасаввуф фалсафаси" haqida

тасаввуф фалсафаси тасаввуф фалсафаси тасаввуф, бир томондан, дин ва шариат, иккинчи томондан, фалсафа ва ҳикмат илми билан боғлиқ ҳолда ривожланиб келган ўзига хос таълимотдир. аммо шуниси борки, сўфийлар ўзларини ҳар доим файласуфларга ва калом аҳли (шариат аҳли уламолари)га қарама-қарши қўйиб келганлар. нега? чунки калом аҳли қуръон оятлари, пайғамбар ҳадисларини зоҳиран ўрганиш, олам яратилиши ва тузилишини айнан диний тасаввурлар билан тушунтиришдан нарига ўтмас, исломни ҳам, иймонни ҳам ақл билан қабул қилиш ва аҳкомларнинг расм-русумлари, одатларни мустаҳкам сақлаш учун курашганлар. тасаввуф инсон ҳақидаги бу қарашларни қабул қилган. шу каби инсоннинг икки асос – жисм ва руҳдан иборатлиги, инсон жисмида тўрт унсур – сув, олов, ҳаво ва тупроқ хусусиятлари жамлангани қайд этилади. инс...

Bu fayl PPTX formatida 11 sahifadan iborat (563,4 KB). "тасаввуф фалсафаси"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: тасаввуф фалсафаси PPTX 11 sahifa Bepul yuklash Telegram