xarakter, uning taraqqiysi va fizologik asoslari

PPT 28 pages 1.5 MB Free download

28 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.5 MB

File type PPT

Pages 28

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 28

слайд 1 xarakter, uning taraqqiysi va fizologik asoslari 18-mavzu: xarakter, uning taraqqiysi va fizologik asoslari reja xarakter to’g’risida umumiy tushuncha iroda bilan bog’liq xarakter xislatlari xarakter kuchi va mustahkamligi xarakterning ahloqiy xislatlari. xarakter klassifikasiyasi va tiplari to’g’risida характер-ўзи нима? характер-ўзи нима? «xarakter» yunoncha «xaraktir» degan so’zdan olingan bo’lib, «qalqiq chiziq» ma’nosini anglatadi. bu yerda tanga, chaqa yuziga tushirilgan bo’rtma tamg’a ko’zda tutiladi. shaxs xulqining tipik usullar bilan bog’liq faoliyat muomala va munosabatda namoyon bo’luvchi, mujassamlanuvchi uning barqaror xususiyatlari majmuasi xarakter deyiladi. shaxsning jamiyatga nisbatan munosabatlari uning asosiy belgisi hisoblanadi. xarakter deganda mazkur shaxs uchun tipik hisoblangan, faoliyat usullarida namoyon bo’ladigan, shaxsning turli sharoitlarga munosabati bilan belgilanadigan individual psixologik xususiyatlari yig’indisi tushuniladi. xarakter deganda shaxsda muhit va tarbiya ta’siri ostida tarkib topgan va uning irodaviy faolligida, tevarak-atrofdagi olamga (boshqa kishilarga, mehnatga, buyumlarga), o’z-o’ziga bo’lgan munosabatlarida namoyon bo’ladigan individual xususiyatlarini tushunamiz. shaxsning xarakteriga tegishli bo’lgan xususiyatlarni xarakter xislatlari deyiladi. xarakter – xislatlari …

2 / 28

osabatlarning taraqqiyotiga bog’liq holda, tarixiy ravishda vujudga kelgan va o’zgargan. xarakter va uning shakllanishi, namoyon bo’lishi uchun kishilarimizni o’rab olgan muhiti, turli faoliyatlarga turlicha munosabatlar, yashab turgan jamiyatimizdagi munosabatlar sabab bo’ladi. xarakter tarkibi shaxsning xarakteri tuzilishi turli xususiyatlarning tasodifiy yig’indisidan iborat emas, balki o’zaro bir-biriga bog’liq, hatto tobe yaxlit tizimdan tarkib topadi. xarakter xislatlarining muayyan qismidan xabardor bo’lishlik notanishlarni tashxis qilish imkoniyatini yaratadi. misol uchun, shaxsning shuhratparastligi ma'lum bo’lsa, uning dili (ko’ngli) qoraligi yuzasidan taxmin qilish mumkin, yoki inson kamtar, mo’min, yuvosh xususiyatli bo’lsa, albatta u ko’ngilchan ekanligi ko’nglimizga keladi. hozirgi zamon psixologiyasida shaxsning turli munosabatlari bilan belgilanadigan xarakter xususiyatlarining to’rtta tizimi farqlanadi. jamoa va ayrim odamlarga bo’lgan munosabatlarini ifodalovchi xususiyatlar (yaxshilik, mehribonlik, talabchanlik va shu kabilar). mehnatga bo’lgan munosabatni ifodalovchi xususiyatlar: (mehnatsevarlik, yalqovlik, vijdonlilik, mehnatga ma'suliyat yoki ma'suliyatsizlik bilan munosabatda bo’lishi kabilar). narsalarga bo’lgan munosabatni ifodalovchi xususiyatlar: (ozodalik va ifloslik, narsalar bilan ayab yoki ayamasdan munosabatda bo’lish kabilar). odamning …

3 / 28

n aynan bir xil deb qarash kerak edi. jumladan, arastuning aytishi bo’yicha, buqaniki singari yo’g’on burun ishyoqmaslikni bildiradi, chuchqanikiga o’xshash teshiklari katta-katta keng burun ahmoqlikni, arslonniki kabi burun mag’rurlikni, echkilar, g’ylar, va qyonlarniki singari junining mayinligi qo’rqoqlikni, sherlar va yovvoyi chuchqalarniki kabi junning dag’alligi botirlikni anglatadi. xarakterni aniqlashning bu va shunga o’xshash fiziologik tizimi aql-sadosini biz, masalan, o’rta asrlik suriyalik yozuvchi abul-faraj bar ebreyda ko’ramiz. uning kitobida shunday ko’rsatma mujassamlashgandir: "yo’g’on va kalta bo’yli kishi bo’yval singari qahr g’azabga kelishi moyilligiga ega". uzun va ingichka bo’yli qo’rqoqlik alomati. bunday kishi bug’u singari hurkadigan bo’ladiki, "qaysi birining bo’yni juda kichik bo’lsa, tulki singari makkor bo’ladi". xviii asrda iogann kaspar lafaterning fiziologik tizimi mashhur bo’lib ketdi. u inson boshi "qalbini ko’rsatadigan oyna" bo’lib sanaladi va uning tuzilishini, bosh suyagining konfigurasiyani, imo-ishorasini o’rganish kishi xarakterini o’rganishning asosiy yo’li deb hisobladi. lafater taniqli odamlar shaxsi ustidan bir qator oqilona kuzatishlar qoldirdi. ular uning ilmiy …

4 / 28

variq va chuqurcha joylariga aniq mos kelganligi uchun ham, uning ruhiy belgilarini aniq aytib berish uchun kishining bosh suyagiga bir nazar tashlash yoki shunchaki boshning "bo’rtik joylarini" ushlab ko’rish aftidan yetarli bo’lsa kerak. xarakterning tarkibi faqat ayrim xususiyatlarining o’zaro bog’liqligi bilan emas, balki bir butun xarakterga xos bo’lgan xususiyatlar bilan belgilanadi. xarakterning xususiyatlari jumlasiga birinchidan, ularning chuqurlik darajasi kiradi. shaxsning markaziy, asosiy munosabatlari bilan belgilanadigan xususiyatlarini biz xarakterni bir muncha chuqurroq xususiyatlari deb ataymiz. masalan, barkamol shaxsda odamlarga, jamoa va mehnatga nisbatan vijdonan munosabatda bo’lish bilan belgilanadigan xususiyatlar chuqurroq xususiyatlar hisoblanadi. ikkinchidan, xarakter kuchi yoki faolligi. xarakter faolligi xarakter xususiyatlarining kishini biror narsaga qarshilik ko’rsatish darajasi bilan belgilanadi. uchinchidan, xarakterning tarkibiy xususiyatlariga uning barqarorlik va o’zgaruvchanlik darajasi kiradi. xarakter barqarorligi va o’zgaruvchanligi ham moslashish faoliyatining zarur shartlaridandir. xarakterning fiziologik asoslari xarakterning psixologik va fiziologik sabablari haqida faqat taxminiy fikrlar, xulosalar mavjud. kishi temperamenti uning xarakteri tarkibiga kiradi, shu sababli ham …

5 / 28

iyati tipga oid belgilardan tashqari muhit ta'siri ostida hosil bo’lgan o’zgarishlarning qotishmasi-fenotip xarakteridir. dinamik stereotip shaxsdagi mustahkam odat bo’lib qolgan xususiyatlarning, jumladan, xarakter xislatlarining ham nerv-fiziologik asosidir. xarakterning nerv-fiziologik asosini tushunish uchun i.p.pavlovning ikkinchi signal tizimi haqidagi ta'limoti katta ahamiyatga egadir. ikkinchi signal tizimi nutq va tafakkurning fiziologik asosi bo’lish bilan birga, kishi xulqini ham idora qiladi. xarakter aktsentuatsiyasi xarakterning u yoki bu xususiyati miqdoriy ifodaliligi oxirgi marraga yetib va normaning eng oxirgi chegarasiga borib qolganda xarakterning aksentuatsiyasi (ortiqcha urg’u berilishi) deb ataladi. xarakterga ortiqcha urg’u berilishi ayrim xarakter xususiyatlarining kuchayishi natijasi sifatida normaning oxirgi variantlaridan biri sanaladi. xarakterning aksentuatsiyasi o’ta noqulay vaziyatlarda patologik buzilishlarga va shaxs xulq-atvorining o’zgarishlariga, psixopatiyaga olib borishi (xarakter shaxsning adekvat ijtimoiy adaptasiyaga to’sqinlik qiluvchi va amalda takrorlanmaydigan patologiyasi, garchi to’g’ri davolash sharoitlarida ba'zi tuzatishlarga berilsa ham) mumkin, lekin uni patologiyaga oid deb hisoblash noo’rindir. xarakter aktsentuatsiyasi xarakterni ortiqcha urg’u berilgan holda baholash psixiatrning emas, balki …

Want to read more?

Download all 28 pages for free via Telegram.

Download full file

About "xarakter, uning taraqqiysi va fizologik asoslari"

слайд 1 xarakter, uning taraqqiysi va fizologik asoslari 18-mavzu: xarakter, uning taraqqiysi va fizologik asoslari reja xarakter to’g’risida umumiy tushuncha iroda bilan bog’liq xarakter xislatlari xarakter kuchi va mustahkamligi xarakterning ahloqiy xislatlari. xarakter klassifikasiyasi va tiplari to’g’risida характер-ўзи нима? характер-ўзи нима? «xarakter» yunoncha «xaraktir» degan so’zdan olingan bo’lib, «qalqiq chiziq» ma’nosini anglatadi. bu yerda tanga, chaqa yuziga tushirilgan bo’rtma tamg’a ko’zda tutiladi. shaxs xulqining tipik usullar bilan bog’liq faoliyat muomala va munosabatda namoyon bo’luvchi, mujassamlanuvchi uning barqaror xususiyatlari majmuasi xarakter deyiladi. shaxsning jamiyatga nisbatan munosabatlari uning asosiy belgisi hisoblanadi. xarakter deganda mazkur shaxs uc...

This file contains 28 pages in PPT format (1.5 MB). To download "xarakter, uning taraqqiysi va fizologik asoslari", click the Telegram button on the left.

Tags: xarakter, uning taraqqiysi va f… PPT 28 pages Free download Telegram