o‘zbekiston iqtisodi

DOC 20 sahifa 160,0 KB Bepul yuklash

20 sahifa

FaylHub.uz

Telegram orqali yuklab olish

Hajm 160,0 KB

Fayl turi DOC

Sahifalar 20

Yangilangan Dek 2025

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1 / 20

o‘zbekiston iqtisodi reja: 1. sobiq ittifoq davrigacha o`zbekiston hududining (o`rta osiyo xonliklarining) xo`jaligi. 2. sho`rolar tuzumi davrida o`zbekistonning ijtimoiy-iqtisodiy rivojlanishi. 3. mustaqillik yillarida milliy iqtisodiyotning shakllanishi va rivojlanishi. o`zbekiston o`tmishda yer kurrasidagi aholi xo`jalik faoliyati g`oyat qizg`in kechgan eng qadimiy o`lkalardan biri bo`lgan. mamlakatimizning g`arb bilan sharq o`rtasidagi iqtisodiy taraqqiyot uchun qulay bo`lgan geografik o`rni, saxiy tabiati, boy va rang-barang tabiiy resurslari, mehnatkash va dono xalqi umumbashariy taraqqiyotga munosib ulush qo`shgan. asrlar davomida sug`orma dehqonchilik, yaylov chorvachiligi va xilma- xil hunarmandchilikka asoslangan o`lkamiz iqtisodiyoti jahon bozorlarida o`zining ko`p turdagi qimmatli ma`sulotlari bilan qatnashib kelgan. u bir zamonlar "buyuk ipak yo`li" bo`yidagi eng gavjum bozorlar mamlakati bo`lgan. shuningdek, jahon fani va madaniyati ravnaqiga katta hissa qo`shgan o`rta osiyolik buyuk allomalar-beruniy, ibn sino, al-xorazmiy, ulug`bek va boshqalarning vatanidir. xv-xvi asrdan e`tiboran g`arbiy va janubiy yevropa bilan sharqiy osiyo davlatlari o`rtasida qulay dengiz yo`llarini ochilishi oqibatida o`rta osiyo orqali o`tgan "buyuk ipak yo`li" …

2 / 20

larigacha buxoro, samarqand, shahrisabz, xiva, urganch, qo`qon, marg`ilon, toshkent, andijon kabi shaharlarda ancha taraqqiy qilgan bo`lib, ularda to`qimachilik, kulolchilik, zargarlik, chilangarlik, duradgorlik, badiiy buyumlar ishlab chiqarilar edi. o`rta osiyoda ishlab chiqarilgan mahsulotlar savdo karvonlar orqali hindiston, eron, qashg`arga, qozoq o`lkalari hamda ular orqali sibir va rossiyaning ichki bozorlariga olib chiqarilgan. shu davrda ayniqsa paxta va pillaga, qorako`l terisi, quruq mevalarga tashqi bozorda ehtiyoj katta bo`lgan. ana shunday imkoniyatlarga ega ushbu mintaqaga xix asrdan boshlab angliya va chor rossiyasi qiziqa boshladi. xonliklar o`rtasidagi o`zaro ziddiyatlardan foydalanib, chor rossiyasi xix asrning 2-yarmida turkistonni o`z mustamlakasiga aylantirdi. chor rossiyasi bosib olgandan keyin o`rta osiyo rossiyani xom ashyo va boshqa mahsulotlar bilan ta`minlashi kerak edi. chunki shu davrgacha rossiya to`qimachilik sanoatining asosiy xom ashyosi hisoblangan paxtani asosan aqsh va o`rta osiyodan olar edi. o`rta osiyo mustamlakaga aylantirilgandan keyin o`lkada temir yo`l qurilishi boshlanib, 1888 yilda farob stansiyasidan samarqandgacha (zakaspiy temir yo`lining davomi) poezdlar qatnovi …

3 / 20

notekis bo`lib, ularning 70 foizi farg`ona vodiysi shaharlarida joylashtirilgan. xullas, xx asrning boshlarigacha turkistonda moddiy va nomoddiy ishlab chiqarish tarmoqlari yetarlicha rivojlanmagan edi. ayniqsa, sanoat va transport tarmoqlari juda sust rivojlangandi. ma`naviy-ma`rifiy sohalar aholi ehtiyojlarini qondirolmasdi. umuman olganda, o`lkaning ijtimoiy-iqtisodiy hayoti bu davrda mustamlaka mamlakatlarga xos ko`rinish kasb etgan. 2. sho`rolar tuzumi davrida o`zbekistonning ijtimoiy-iqtisodiy rivojlanishi. o`zbekiston xalq xo`jaligini rivojlantirishning asosiy yo`nalishi sobiq ittifoqning dastlabki yillarida paxtachilik va u bilan bog`liq bo`lgan majmuani vujudga keltirishdan iborat edi. bu majmuani tashkil etish uchun paxtachilikni xilma-xil mashina va uskunalar, kimyoviy vositalar, avvalo mineral o`g`itlar, elektr quvvati va hokazolar bilan ta`minlaydigan hamda uning mahsulotlarini qayta ishlaydigan sanoat tarmoqlarini yaratish zarurati tug`ildi. shu bois, paxtachilik va u bilan bog`liq bo`lgan tarmoqlarni rivojlantirishga katta e`tibor berildi. yirik-yirik sanoat korxonalariga asos solinib, respublikada sanoat tugunlari vujudga kela boshladi. chunonchi, 1930-1940 yillar oralig`ida o`zbekistonda 831 ta yangi zavod va fabrikalar ishga tushirildi. masalan, toshkent qishloq xo`jalik mashinasozligi …

4 / 20

lektr stansiyasi, bekobod metallurgiya zavodi ham ish boshladi. umuman ko`rilayotgan davrda jami 280 ta yangi sanoat korxonalari o`z faoliyatini boshladi. natijada o`zbekiston sanoatining tarkibi keskin o`zgardi, og`ir sanoatning salmog`i 1940-1943 yillar oralig`ida 14,3 foizdan 48,0 foizgacha o`sdi. ii jahon urushidan keyingi davrda o`zbekiston xalq xo`jaligini yangi davr talabi asosida qisqa muddat ichida sanoat tarmoqlarini qayta qurish, qishloq xo`jaligi ishlarini mexanizatsiyalash, kimyolashtirish, ekin maydonlarini kengaytirish keng ko`lamda olib borildi. respublikada paxta yakkahokimligi (monokulturasi) ga urushdan keyin yana e`tibor kuchaytirildi. 1948 yilda toshkent qishloq xo`jalik mashinasozligi zavodida paxta terish mashinalarining dastlabki turkumi chiqarildi. “toshavtomash” zavodida traktor va tirkagichlarni ishlab chiqarish yo`lga qo`yildi (shu zavod bazasida 1969 yil toshkent traktor zavodi barpo etildi). 1985 yilda qishloq xo`jaligida traktorlar 200 mingga, paxta terish mashinalari 40 mingga yetkazildi. mineral o`g`itlar ishlab chiqarish 1951 yilda 0,9 mln t. dan 1980 yilda 5,0 mln t. dan oshib ketdi. mineral o`g`itlarni ishlatishda mahalliy sharoitlar hisobga olinmas, agrotexnika qoidalariga …

5 / 20

`i ilmiy asoslangan me`yorga ko`ra 60 foizgacha bo`lgani holda 1980 yilda respublikada o`rtacha 75 foizga yetdi. sabzavot va donli ekin maydonlari keskin qisqarib ketdi. paxta yakkahokimligining kuchayishi respublikada oziq-ovqat, ekologiya va ijtimoiy muammolarni keskinlashtirdi. amudaryo va sirdaryo havzasidan ko`plab suvlarni olinishi “orol muammosi”ni keltirib chiqardi. transportni rivojlantirishda ham turli muammolarga duch kelindi. xo`jalikning bu tarmog`ida asosiy yo`nalish barcha sanoat markazlarini birlashtirishga qaratildi. chorjo`y-qo`ng`irot, navoiy-uchquduq, sirdaryo-jizzax, samarqand-qarshi temir yo`llari qurib bitkazildi. 1972 yilda qurilgan qo`ng`irot-beynov temir yo`li o`rta osiyo respublikalarini markaz, volgabo`yi va kavkaz bilan bog`ladi. havo transporti ham yuksalish sari bordi. transportning boshqa turlari xususan, avtomobil va quvur transportiga ham alohida ahamiyat berildi. biroq, barcha transport turlarini rivojlantirish va joylashtirish negizida markaz manfaatlari yotardi. xx asr 80-yillarining o`rtalaridan o`zbekiston iqtisodiyotining yangi taraqqiyot davri boshlandi. ammo, respublika xo`jaligi birmuncha yutuqlarga erishgan bo`lsada, u sobiq ittifoqning asosan xom ashyoga ixtisoslashgan, ko`plab arzon paxta, ipak, qorako`l teri va boshqa mahsulotlar yetkazib beruvchi o`lkasi …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Barcha 20 sahifani Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"o‘zbekiston iqtisodi" haqida

o‘zbekiston iqtisodi reja: 1. sobiq ittifoq davrigacha o`zbekiston hududining (o`rta osiyo xonliklarining) xo`jaligi. 2. sho`rolar tuzumi davrida o`zbekistonning ijtimoiy-iqtisodiy rivojlanishi. 3. mustaqillik yillarida milliy iqtisodiyotning shakllanishi va rivojlanishi. o`zbekiston o`tmishda yer kurrasidagi aholi xo`jalik faoliyati g`oyat qizg`in kechgan eng qadimiy o`lkalardan biri bo`lgan. mamlakatimizning g`arb bilan sharq o`rtasidagi iqtisodiy taraqqiyot uchun qulay bo`lgan geografik o`rni, saxiy tabiati, boy va rang-barang tabiiy resurslari, mehnatkash va dono xalqi umumbashariy taraqqiyotga munosib ulush qo`shgan. asrlar davomida sug`orma dehqonchilik, yaylov chorvachiligi va xilma- xil hunarmandchilikka asoslangan o`lkamiz iqtisodiyoti jahon bozorlarida o`zining ko`p turdagi qimma...

Bu fayl DOC formatida 20 sahifadan iborat (160,0 KB). "o‘zbekiston iqtisodi"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: o‘zbekiston iqtisodi DOC 20 sahifa Bepul yuklash Telegram