ekologik sistema biogeotsenoz va fitotsenoz haqida tushuncha

DOCX 36 pages 1.1 MB Free download

36 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.1 MB

File type DOCX

Pages 36

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 36

mundarija kirish…………………………………………………………….……......2 i bob. ekologik sistema biogeotsenoz va fitotsenoz to‘g‘risida tushuncha 1.1. ekologik sistema, biogeotsenoz…...................................................................4 1.2. biotsenozlarning tuzilishi va tur tarkibi………………………..….............….6 1.3. fitotsenoz haqida tushuncha..........................................................................14 ii bob. biogeotsenozlar va fitotsenozning o’simliklar hayotidagi ahamiyati 2.1. biogeotsenozlar va ularning xususiyatlari.....................................................19 2.2. fitotsenozga ta’sir qiluvchi omillar................................................................25 2.3 fitotsenozlarning o’ziga xos belgilari va xususiyatlari…………………...….27 xulosa……………………………………………………………….….33 foydalanilgan adabiyotlar…………………………….…...35 kirish mavzuning dolzarbligi. hozirgi kunda ekologiya yomonlashayotgan davrda ekosistemani himoya qilish bizning dolzarb muammolarimizdan biridir. yer yuzida tabiiy jamoalar uchramaydigan joy deyarli yoʻq. hayot biogetsenozlar shaklida atrof-muhitning qariyb barcha qismlarini egallagan. bu oʻz navbatida biogetsenozlarning hayot tuzilish darajasidan biri sifatida muhim ahamiyatini belgilaydi. biogetsenozlar har qanday biosistemalar kabi bir butun, barqaror tizim boʻlib, uning bu xususiyatlari moddalarning davriy aylanishi orqali taʼminlanadi. biogetsenoz tuzilishi va xususiyatlarini ekologiyaning alohida boʻlimi-boigeotsenologiya oʻrganadi. har qanday tirik organizm tabiatda muayyan yashash muhitiga ega va muhit ularga doimiy ravishda taʼsir qiladi. shu sabablarga ko‘ra, ekosistemalardagi barcha organizmlarni o‘zaro munosabatlarga ta'siri mavzusini o‘rganish dolzarb …

2 / 36

vzusining vazifalari. · ekologik sistema, biogeotsenoz haqida tushunchalarga ega bo’lish; · biosenozlarning tuzilishi va tur tarkibi o’rganish; · fitotsenoz haqida tushunchalarga ega bo’lish; · biogeotsenozlar va ularning xususiyatlari ko’rib chiqish va o’rganish; · fitotsenozga ta’sir qiluvchi omillar o’rganish va tahlil qilish; · fitotsenozlarning o’ziga xos belgilari va xususiyatlari o’rganish; kurs ishi mavzusining obyekti. ekologik sistema biogetsenoz va fitotsenoz jarayoni. kurs ishi mavzusining predmeti. ekologik sistema biogetsenoz va fitotsenoz jarayonini o’rganishga yordam beruvchi barcha vositalar predmet bsifatida. kurs ishi mavzusining amaliy ahamiyati. ekologik sistema biogetsenoz va fitotsenoz jarayonini o’rganish. uning o’simlik hayotidagi o’ziga xos xususiyatlarini o’rganish va tahlil qilish. kurs ishining tarkibiy tuzilishi va xajmi. kurs ishi mundarija, kirish, 2 ta bob 6 ta paragraf, xulosa, foydalanilgan adabiyotlar ro’yxati 3 ta rasm bilan 35 sahifadan iborat. i bob. ekologik sistema biogetsenoz va fitotsenoz to‘g‘risida tushuncha 1.1. ekologik sistema, biogeotsenoz tabiatda har qanday tirik organizm o’zining yashash muxitiga ega. bu muxitni ular …

3 / 36

getsenoz atamasi ham keng qo’llaniladi. ushbu atama dastlab 1948 yilda vladimir nikolaevich sukachev ilmiy muomalaga kiritgan. v. n. sukachev biogeotsenozga shunday ta’rif bergan:-“biogeotsenoz-yer yuzasining muayyan masofasidagi bir xil tabiiy hodisalar (atmosfera, tog’ jinslari, o’simliklar, hayvonot dunyosi va mikroorganizmlar dunyosi, tuproqlar va gidrologik sharoitlar) ning majmuasidir. bu majmua uni tashkil etuvchi komponentlar o’zaro ta’sirining o’ziga xos xususiyatlariga hamda komponentlar orasida tabiatning boshqa hodisalari bilan modda va energiya almashinuvining muayyan tipiga ega”. v. n. sukachevning biogeotsenozga bergan ta’rifida, unda modda va energiya almashinuvini o’ziga xos tipining, komponentlarni dialektik birligining hamda uzluksiz rivojlanishining mavjudligi ta’kidlanadi. biogeotsenozning harakterli xususiyati shundaki, u band etgan hudud (territoriya yoki akvatoriya) bo’ylab biror-bir muhim biotsenotik, tuproq-geokimyoviy, geomorfologik yoki mikroiqlimiy chegara o’tmaydi. bu xususiyat tufayli biogeotsenozning yaxlitligi, bir xilligi ta’minlanadi. n. v. timofeev-resovskiy va a. n. tyuryukanov (1966) biogeotsenozni biosferaning elementar birligi deb hisoblaydilar. ularning fikricha, biosferaning eng kichik birligi bo’lgan biogeotsenozda biosferaning biokimyoviy ishi va moddiy-energetik aylanma harakati …

4 / 36

enoz so’zi ekosistema so’zining ma’nosini ham beradi. ammo biogeotsenozning o’zi biotsenoz yashayotgan organizm bilan muhitni ham o’z ichiga oladi. shuningdek, muhit va biosfera, yer yuzining tuzilishi tirik organizm uchun asosiy manba deb qarashga asos bo’ladi, biogeotsenozning tirik komponentlariga o’simliklar olami, hayvonot dunyosi, mikroorganizmlar, yer yuzasining atmosfera qatlami va u yerda bo’ladigan gazlar almashinishi, issiqlik manbai, quyosh energiyasi, tuproq va uning tarkiblari kiradi. biogeotsenozdagi tirik organizmlarning energiya qabul qilishiga qarab ikki gruppaga bo’lish mumkin:[footnoteref:1] [1: “barqaror rivojlanish va ekologik xavfsizlik”. ma’ruzalar matni. farg’ona 2009-y, 21-22, 43-46 bet. ] a) avtotrof organizmlar- quyosh energiyasidan foydalanuvchi xlorofilli yashil o’simliklar (fototrof o’simliklar). bu gruppaga kiruvchi o’simlik turlari oziqlanishi uchun kerakli organik moddalarni o’zlari tayyolaydi. bular ham o’z navbatida uchga bo’linadilar. a) yashil avtotroflar; bularga quruqlik, dengiz, okeanlar va barcha chuchuk suvlarda yashovchi yashil o’simliklar kiradi. b) xlorofilsiz avtotroflar; xlorofilsiz o’simliklar bo’lib, ular oltingugurt, temir bakteriyalari hamda erkin azotni o’zlashtirib azot to’plovchi bakteriyalar bo’lib, o’zlari …

5 / 36

ing o’rni asosiy bo’lmasada o’ziga xosdir. biogeotsenozning tuzilishida asosiy rolni yashil o’simliklar egallaydi. ayniqsa, bu holat o’rmonlarda yaqqol ko’zga tashlanadi. yashil organizmlar birlamchi organik moddalar ishlab chiqaradi. ishlab chiqargan energiyani, avval, yashil o’simliklarning o’zlari va geterotrof organizmlar hamda boshqa qismlarga yetkazib beradi. yashil o’simliklar fototsentez va nafas olish jarayonida atmosferadagi kislorodni hamda ugli kislota gazlarining balansni taminlaydi. transpiratsiya jarayonida tabiatda suv balansi tartibga tushib turadi, tuproq tarkibidagi ximiyaviy elementlar mikdori muvofiqlashtiriladi. yashil o’simliklar jamoasi (fitotsenoz) biogeotsenozning tarqalish chegarasini, biogeotsenozdagi hayvon va mikroorganizmlarning tuzilishini, energiya manbaini belgilaydi. 1.2. biosenozlarning tuzilishi va tur tarkibi biotsenoz gr. bios – hayot kainos - umumiy degan manoni bildirib, yashash sharoitlari malum darajada bir xil bo’lgan o’simliklar va hayvonlar qavmi. bu tabiiy yoki inson faolyati tasirida yuzaga keladi va organizmlar bir biri bilan bog’liq holda rivojlanadi. biotsenoz terminini taxminan 1877 yilda k. mebius taklif etgan edi. biotsenoz bir maydonda mavjud bo’lgan hayvonlarning hamda o’simliklarning yig’indisidir, yani …

Want to read more?

Download all 36 pages for free via Telegram.

Download full file

About "ekologik sistema biogeotsenoz va fitotsenoz haqida tushuncha"

mundarija kirish…………………………………………………………….……......2 i bob. ekologik sistema biogeotsenoz va fitotsenoz to‘g‘risida tushuncha 1.1. ekologik sistema, biogeotsenoz…...................................................................4 1.2. biotsenozlarning tuzilishi va tur tarkibi………………………..….............….6 1.3. fitotsenoz haqida tushuncha..........................................................................14 ii bob. biogeotsenozlar va fitotsenozning o’simliklar hayotidagi ahamiyati 2.1. biogeotsenozlar va ularning xususiyatlari.....................................................19 2.2. fitotsenozga ta’sir qiluvchi omillar................................................................25 2.3 fitotsenozlarning o’ziga xos belgilari va xususiyatlari…………………...….27 xulosa……………………………………………………………...

This file contains 36 pages in DOCX format (1.1 MB). To download "ekologik sistema biogeotsenoz va fitotsenoz haqida tushuncha", click the Telegram button on the left.

Tags: ekologik sistema biogeotsenoz v… DOCX 36 pages Free download Telegram