viii – xii asrda davlatchilik va davlat boshqaruvi tartiblari

PPT 44 стр. 956,5 КБ Бесплатная загрузка

44 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 956,5 КБ

Тип файла PPT

Страницы 44

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 44

узбекистон тарихи: презентация 6-mavzu. viii – xii asrda davlatchilik va davlat boshqaruvi tartiblari reja: 1. tohiriylar davlati. siyosiy – ma’muriy boshqaruv. 2. somoniylar davlati. davlat boshqaruvi tartibi. 3. qoraxoniylar, g’aznaviylar va saljuqiylar davlati. davlat tuzumi va boshqaruvi. arablar hukmronligi markaziy osiyoda 150 yildan oshiqroq davom etdi. ix asrning boshlariga kelib arab xalifaligi kuchsizlanadi. xalifa xorun ar-rashid (786-809) vafotidan keyin uning o’g’illari amin bilan ma’mun o’rtasida hokimiyat uchun kurashda ma’mun g’olib chiqadi. unga qo’mondon bo’lgan xurosonlik tohir ibn husaynga 821-yilda xuroson hokimligini topshiradi. ana shu tariqa 821-873-yillarda hukm surgan tohiriylar davlati yuzaga keladi. uning poytaxti dastlab marv keyinroq nishopur shahri bo’lgan. tohirning vafotidan keyin uning o’g’illari – talha (822-828), abul abbos abdulloh (830-844), tohir ibn abdulloh (844-862), muhammad ibn tohir (862-873) davlatni boshqargan. somoniylar davlatiga somon qishlog’i oqsoqoli somonxudot avlodlari asos solgan. ularning kelib chiqishi, asli qayerdan ekanligi to’g’risida aniq ma’lumotlar yo’q. ayrim manbalarda samarqand atrofi ko’rsatilsa, ayrimlarida termiz yoki balx …

2 / 44

(sayram), shosh, samarqand, buxoro, xorazm, kesh, xuroson, g’azna kabi viloyatlarni o’z hukmi ostida birlashtiradi. shu tariqa ismoil yirik markazlashgan kuchli davlat barpo etadi. endigina mustaqillikni qo’lga kiritgan mamlakat uchun markazlashgan davlat boshqaruv tizimi zarur edi. shuning uchun ismoil ilgari davlatchiligimizda uchramagan yangi boshqaruv tizimini joriy etdi. bu tizimning asosini oliy hukmdor dargohi (saroyi) va devonlar (vazirliklar) tashkil etar edi. somoniylar davlati boshqaruv tizimi a m i r bosh vazir devoni moliya ishlari devoni rasmiy hujjatlar ishlab chiqish soqchilar boshlig’i devoni xat-xabarlar yetkazish ishlari devoni ish boshqaruvchi devoni davlat mulklari devoni “muxtasiba” - bozorlarni nazorat qilgan vaqf devoni qozilik ishlari devoni davlat tizimi va boshqaruvi. dargoh – amir saroyi va devon – davlat idorasi, vazirliklar nuh ii somoniyning ma’rifatli vazirlari abuabdullo muhammad jayhoniy va abufazl muhammad balamiylar sohibi xoras oliy hukmdor farmonlari ijrosini nazorat qilgan. bosh hojib dargoh hamda boshqa muhim davlat idoralarining xavfsizligini amalga oshirish vakil saroydagi barcha xo‘jalik ishlarini …

3 / 44

oshqargan. ushbu devonboshining maxsus yordamchisi – ariz bo‘lgan. u mahkama va uning boshlig‘i amir qo‘shini xazinasi bilan shug‘ullangan. qo‘shinga bir yilda to‘rt marta maosh to‘langan. bu devon harbiy intizomni ta’minlab turgan. devoni sohib al-borid (xat-xabarlar nazoratchisi devoni). ushbu devon markazda qabul qilingan muhim qarorlar, hujjatlar, xabarnomalarni viloyat va shaharlarga etkazish bilan shug‘ullangan. bu devonning viloyatlardagi boshlig‘i faqat markazga bo‘ysungan. bu devon xodimlari viloyat va shaharlarda bo‘lib turadigan, ijtimoiy-iqtisodiy va siyosiy ahamiyatga ega bo‘lgan voqealarni markazga etkazib turgan. shuningdek bu devon davlat elchilari, viloyat va shaharlar hokimlari ustidan maxfiy nazorat o‘tkazgan. devoni muxtasib (bozorlar va ko‘chalar, shariat qonun qoidalariga rioya qilishni nazorat qiluvchi devon). bu devon xizmatchilari qiladigan asosiy ish shahar va qishloqlarda, ko‘cha va bozorlarda tartib-intizomni, tosh-tarozini nazorat qilganlar. aholi tomonidan shariat qonun-qoidalariga rioya qilishning nazorati ham shu devon zimmasida bo‘lgan. ushbu devonboshi o‘z mirg‘azab (xodim) lari bilan barcha shaharlarda faoliyat ko‘rsatgan. devoni mamlakai xos (davlat ish boqaruvchisi devoni). bu …

4 / 44

ikki toifaga bo’lingan: 1) doimiy saralangan qo’shin va 2) zarur hollarda viloyatlardan yig’iladigan qismlar. lashkarning asosiy vazifasi mamlakat ichki va tashqi xavfsizligini ta’minlashdan iborat bo’lgan. davlat idoralari kanallar qazish, ko’priklar qurish, shahar va qishloqlar obodonchiligi, dehqonchilik to’g’risida g’amxo’rlik qilish, karvon yo’llari xavfsizligini ta’minlash, karvonsaroylar, bozorlar qurish, yangi shaharlar barpo etish ishlarini tashkil etgan. shuning uchun ham bu davrda dehqonchilik, hunarmandchilikning ko’plab tarmoqlari yaxshi rivojlangan. * hunarmandchilikning keng tarmoqlari - paxta, ipak, jundan turli xil matolar tayyorlangan, ular nafaqat o’lkamiz xalqlarining ehtiyojlarini qondirgan, balki bunday matolar chetga ham chiqarilgan. qog’oz ishlab chiqarishda o’lkamiz o’rta va yaqin sharqdagina emas, yevropada ham mash’hur bo’lgan. “samarqand qog’ozi kabi qog’ozni dunyoning hech bir yerida uchratmaysiz”, - deb yozadi x asr eron tarixchisi israxriy. bundan tashqari somoniylar davlatida konchilik ham yaxshi rivojlangan edi. jumladan, farg’ona vodiysida axsikent va navqotda oltin, kumush, temir, mis qazib olingan. ana shunday kuchli davlat x asrning ikkinchi yarmiga kelib mintaqaning yettisuv …

5 / 44

n nasr (943-954) 4. abdulmalik ibn nuh (954-961) 5. mansur ibn abdulmalik (961-976) 6. nuh ibn mansur (976-997) 7. mansur ibn nuh (997-999) 8. abdulmalik ibn mansur (999—1000). abu ibrohim muntasr 1005 o`ldirigan qoraxoniylar davlati. qoraxoniylar davlati yettisuv hududida sotuq bug’roxon tomonidan tashkil etiladi. u 942- yilda bolasog’un hokimini mag’lub etib o’zini hoqon deb e’lon qiladi. qoraxoniylar davlatiga ikki qabila - yag’mo va chigil qabilalari birlashadilar. hududi. qashg’ardan amudaryogacha, yettisuv, shosh, farg’onani o’z ichiga olgan edi. markazi 2 ta shahar bo’lgan. biri - qashg’ar, ikkinchisi esa bolosog’un shaharlari bo’lgan. qoraxoniylar hukmdori hasan xorun bug’roxon 992-yilda buxoroga hujum qiladi, biroq uni yengolmaydi, 999-yilga kelib buxoroni qo’lga kiritadi va butun movarounnahrda yakka hukmdor bo’lib oladilar. qariyb yuz yil hukm surgan qoraxoniylar davlatining mulklari g’arbda buxoro va sirdaryoning quyi oqimlaridan, sharqda yettisuv va qashg’argacha cho’zilib ketgan edi. qoraxoniylar o’rtasida 1016-yilda boshlangan urug’chilik adovati tufayli 1041-yilga kelib xonlik g’arbiy va sharqiy xonlikka bo’linib ketdi. …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 44 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "viii – xii asrda davlatchilik va davlat boshqaruvi tartiblari"

узбекистон тарихи: презентация 6-mavzu. viii – xii asrda davlatchilik va davlat boshqaruvi tartiblari reja: 1. tohiriylar davlati. siyosiy – ma’muriy boshqaruv. 2. somoniylar davlati. davlat boshqaruvi tartibi. 3. qoraxoniylar, g’aznaviylar va saljuqiylar davlati. davlat tuzumi va boshqaruvi. arablar hukmronligi markaziy osiyoda 150 yildan oshiqroq davom etdi. ix asrning boshlariga kelib arab xalifaligi kuchsizlanadi. xalifa xorun ar-rashid (786-809) vafotidan keyin uning o’g’illari amin bilan ma’mun o’rtasida hokimiyat uchun kurashda ma’mun g’olib chiqadi. unga qo’mondon bo’lgan xurosonlik tohir ibn husaynga 821-yilda xuroson hokimligini topshiradi. ana shu tariqa 821-873-yillarda hukm surgan tohiriylar davlati yuzaga keladi. uning poytaxti dastlab marv keyinroq nishopur shahri bo’lgan. t...

Этот файл содержит 44 стр. в формате PPT (956,5 КБ). Чтобы скачать "viii – xii asrda davlatchilik va davlat boshqaruvi tartiblari", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: viii – xii asrda davlatchilik v… PPT 44 стр. Бесплатная загрузка Telegram