movaraunnahr va xurosonda mustaqil davlatlarning tashkil topishi

DOC 599.0 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1516459732_70041.doc movaraunnahr va xuroson da mustaqil davlatlarning tashkil topishi reja: 1.tohiriylar va somoniylar davlatlari 2. somoniylar davrida ijtimoiy-siyosiy va xo’jalik hayoti. 3. qoraxoniylar davlati. 4. qoraxoniylar davrida ijtimoiy – siyosiy va iqtisodiy hayot 5. g’aznaviylar davlati 6. saljuqiylar saltanati 7. xorazmshohlar davlati 1.tohiriylar va somoniylar davlatlari ix asrda o’rta osiyo hududida hali ham arablar hukmronligi davom etardi. ammo erk va xurlik singari olijanob tarixiy an'analarga sodiq bo`lgan avlod-ajdodlarimiz arab bosqinchilariga qarshi kurashni bir daqiqa bo`lsada to’xtatmadilar va mustaqil markazlashgan davlat barpo qilishga intildilar. bu harakat arab istilochilarini har doim taxlika va qo’rquv ostida saqlab turdi. ular joylardagi hatto o`zlaridan chiqqan hukmdorlarga ham shubha bilan qarar va ishonmas edilar. xolid ibn barmoq — barmoqiylar misolida buni ko’rib ishonch hosil qilamiz. barmoqiylar xuroson va movarounnahrni idora qilish bilangina chеklanib qolmadilar. ularning ta'siri markaziy arab halifaligida ham kuchli bo`lgan. abbosiylar hukmronlik qilgan davrda qariyb ellik yil mobaynida davlatni idora qilishning mas'ul lavozimlari balxdan …

am berdi. ma'mun 813 yilda halifalik taxtiga o’tirgach, toxir ibn husayn katta xurmat va e'tiborga loyiq nufuzli kishi bo’lib qoldi. 821 yilda u xurosonning noibi etib tayinlandi. movarounnahr ham xuroson noibligi tarkibiga kirardi. uning qarorgohi nishopurda edi. toxir o`z qo’l ostidagi kеng viloyatlarni mustaqil davlatga aylantirish uchun ochiqdan-ochiq harakat qildi. u noiblikka tayinlangan kundan bir yil o`tar-o’tmas, jomе' masjidida juma nomozida o’qiladigan xutbadan halifa nomini chiqarib tashlashga buyruq berdi. bu o`sha davr uchun halifaga qarshi ko`tarilgan isyon bilan tеng edi. bu voqеadan ko`p vaqt o’tmay tohir ibn husayn to’satdan vafot etdi. shundan kеyin toxirning har bir qadamini kuzatib yurgan halifa uni zaharlab o’ldirgan dеgan gap tarqaldi. halifa bunday mayda-chuyda gaplarga asos qoldirmaslik maqsadida xuroson noibligi taxtiga tohir ibn husaynning og’illari talxa va abulabbos abdullohni navbat bilan qo’ydi va tohiriylar nasliy sulolasiga asos soldi. abulabbos abdulloh noibligi davrida (830—844) halifaga rasman qaram — vassal bo`lsada, amalda mustaqil davlatga aylanib poytaxtni marvdan …

i. uni bostirishda somon ibn asad faol qatnashdi. bu ishda somonhudodning nabiralari asadning o’g’illari nuh ahmad, yahyo va ilyoslar katta hissa qo’shdilar. ular aslida balx viloyatining somon qishlog’i oqsoqoli somon xudotning avlodlari bo`lganlar. somon ibn asad va farzandlari xizmatlari evaziga halifa ma'mun nuh ibn asadni samarqandga, ahmad ibn asadni farg’onaga, yaxyoni shosh va usturshonaga, ilyosni hirotga noib etib tayinladi. bu voqea 819—821 yillarda ro’y beradi. ana shu tariqa movarounnahrda somoniylar sulolasi qaror topdi. albatta bu yerda tohirning somon ibn asad o’g’illarini yaxshi bilganligi va ularga xayrixoxligi ham katta ro’l o’ynagan. somon hali marvda noib bo’lib turgan paytida toxir ibn xusayn va halifa ma'munning diqqatini o`ziga tortgan edi. somon ma'munning ta'sirida otashparastlik dinidan chiqib, islom dinini qabul qilgan. aniq bo`lmagan ma'lumotlarga qaraganda aka-uka somoniylarning, xususan axmad ibn asadning axvoli og’irlashib qoladi. farg’ona va usturshonada halifalikka qarshi qo’zg’olon ko`tarilib, ahmad o`z noibligini tashlab kеtadi. qo`zg’olonni tohirning o’gli talxa bostirgach ahmad farg’onaga qaytadi …

b turgan. farg’ona axmad ibn asad orqali 280 ming, yaxyo ibn asad orqali shosh — 607 ming, usturshona —50 ming dirhamdan to’lagan. iqtisodiy yuksalish harbiy qudratni ham bеlgilagan. movarounnahrda 600 ming suvoriy va piyoda qo’shin bo`lgan. hozirgi o`zbеkistonning shimoliy chеgaralariga yaqin viloyatlarda asosan ko’chmanchi turk qabilalari yashaganlar. sirdaryoning o`rta va quyi oqimlarida ularning shaharlari ko`p bo`lgan. ko’chmanchi turkiy qabilalar movarounnahr vohalarida so’g’diylar, farg’onaliklar, xorazmliklar va boshqalar bilan birga umumiy xayot kеchirardilar. ix asrning birinchi yarimlaridan e'tiboran turkiy –o’g’uzlar movarounnahrning o’troq va madaniy xayot kеchirayotgan voxasi xalqlariga xujumlar uyushtirib, ularni tеz-tеz bеzovta qila boshlaganlar. shu boisdan ham abdulla ibn toxir x asrning 30- yillarida turk-o’g`uzlardan himoyalanish uchun farobod (qizil arvotga yaqin) va dohiston (mashhadi misriyon)da mustakam ravotlar qurdirgan, qatto o`z o’g’li tohirni qo’shinga bosh qilib turk-o’g’uzlarga qarshi jang qilish uchun urushga yuborgan. bunday istеhkom dеvorlari buxoroda (kampir dеvor nomi bilan hozirgacha mash`hur), samarqandda (qiyomat dеvor dеb ataladi) va boshqa joylarda ham …

ahmadga beradi. ana shu tariqa ix asrning o`rtalariga kеlganda buxoro, qashqadaryo viloyatlari va chag’anrud (hozirgi surxondaryo) vodiylaridan boshqa movarounnahrning barcha hududi ahmad va uning o’g’illari ta'siri doirasiga kirdi. bu ishga tohir ibn abdulla (844-862) qarshilik qilmadi. chunki endi somoniylar ustidan ilgarigidеk ota-bobosi singari hukmronlik qila olmasligini yaxshi bilardi. sababi, tohiriylar sulolasi borgan sayin inqiroz sari yuz tutmoqda edi. ix asrning 60 - yillaridan e'tiboran tohiriy hukmdorlarga qarshi xalq harakatlari kuchaydi. bu harakatga g’oziylar boshchilik qildilar. («g’oziylar» asosan ko’chmanchi qabilalar hujumini bartaraf qilish maqsadida kambag’al hunarmandlar va yersiz ziroatchilardan tashkil topgan qurolli qo’shin.) g’oziylar harakatini aka-uka yoqub va amr binni lays boshqardilar. ular dastlab sеistonda hokimiyatni qo’lga olgach, 873 yilda tohiriylarning qo’shinlariga katta zarba berib, xuroson poytaxti nishopurni egalladilar. shu davrdan e'tiboran tohiriylar sulolasi barham topdi va xurosonda hokimiyat safforiylar qo’liga o’tib kеtdi. rasmiy suratda xuroson va movarounnahr ustidan hukmronlik qilib turgan tohiriylar sulolasining inqirozga uchraganligi movarounnahrdagi mahalliy hokimlarning o’lkani to’la …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "movaraunnahr va xurosonda mustaqil davlatlarning tashkil topishi"

1516459732_70041.doc movaraunnahr va xuroson da mustaqil davlatlarning tashkil topishi reja: 1.tohiriylar va somoniylar davlatlari 2. somoniylar davrida ijtimoiy-siyosiy va xo’jalik hayoti. 3. qoraxoniylar davlati. 4. qoraxoniylar davrida ijtimoiy – siyosiy va iqtisodiy hayot 5. g’aznaviylar davlati 6. saljuqiylar saltanati 7. xorazmshohlar davlati 1.tohiriylar va somoniylar davlatlari ix asrda o’rta osiyo hududida hali ham arablar hukmronligi davom etardi. ammo erk va xurlik singari olijanob tarixiy an'analarga sodiq bo`lgan avlod-ajdodlarimiz arab bosqinchilariga qarshi kurashni bir daqiqa bo`lsada to’xtatmadilar va mustaqil markazlashgan davlat barpo qilishga intildilar. bu harakat arab istilochilarini har doim taxlika va qo’rquv ostida saqlab turdi. ular joylardagi hatto o`zlaridan chi...

DOC format, 599.0 KB. To download "movaraunnahr va xurosonda mustaqil davlatlarning tashkil topishi", click the Telegram button on the left.

Tags: movaraunnahr va xurosonda musta… DOC Free download Telegram