movaraunnahr va xurosonda mustaqil davlatlarning tashkil topishi

DOC 599,0 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1516459732_70041.doc movaraunnahr va xuroson da mustaqil davlatlarning tashkil topishi reja: 1.tohiriylar va somoniylar davlatlari 2. somoniylar davrida ijtimoiy-siyosiy va xoâjalik hayoti. 3. qoraxoniylar davlati. 4. qoraxoniylar davrida ijtimoiy â siyosiy va iqtisodiy hayot 5. gâaznaviylar davlati 6. saljuqiylar saltanati 7. xorazmshohlar davlati 1.tohiriylar va somoniylar davlatlari ix asrda oârta osiyo hududida hali ham arablar hukmronligi davom etardi. ammo erk va xurlik singari olijanob tarixiy an'analarga sodiq bo`lgan avlod-ajdodlarimiz arab bosqinchilariga qarshi kurashni bir daqiqa bo`lsada toâxtatmadilar va mustaqil markazlashgan davlat barpo qilishga intildilar. bu harakat arab istilochilarini har doim taxlika va qoârquv ostida saqlab turdi. ular joylardagi hatto o`zlaridan chiqqan hukmdorlarga ham shubha bilan qarar va ishonmas edilar. xolid ibn barmoq â barmoqiylar misolida buni koârib ishonch hosil qilamiz. barmoqiylar xuroson va movarounnahrni idora qilish bilangina chðµklanib qolmadilar. ularning ta'siri markaziy arab halifaligida ham kuchli bo`lgan. abbosiylar hukmronlik qilgan davrda qariyb ellik yil mobaynida davlatni idora qilishning mas'ul lavozimlari balxdan …

dodni va halifalik taxtini egallashda yordam berdi. ma'mun 813 yilda halifalik taxtiga oâtirgach, toxir ibn husayn katta xurmat va e'tiborga loyiq nufuzli kishi boâlib qoldi. 821 yilda u xurosonning noibi etib tayinlandi. movarounnahr ham xuroson noibligi tarkibiga kirardi. uning qarorgohi nishopurda edi. toxir o`z qoâl ostidagi kðµng viloyatlarni mustaqil davlatga aylantirish uchun ochiqdan-ochiq harakat qildi. u noiblikka tayinlangan kundan bir yil o`tar-oâtmas, jomðµ' masjidida juma nomozida oâqiladigan xutbadan halifa nomini chiqarib tashlashga buyruq berdi. bu o`sha davr uchun halifaga qarshi ko`tarilgan isyon bilan tðµng edi. bu voqðµadan ko`p vaqt oâtmay tohir ibn husayn toâsatdan vafot etdi. shundan kðµyin toxirning har bir qadamini kuzatib yurgan halifa uni zaharlab oâldirgan dðµgan gap tarqaldi. halifa bunday mayda-chuyda gaplarga asos qoldirmaslik maqsadida xuroâson noibligi taxtiga tohir ibn husaynning ogâillari talxa va abulabbos abdullohni navbat bilan qoâydi va tohiriylar nasliy sulolasiga asos soldi. abulabbos abdulloh noibligi davrida (830â844) halifaga rasman qaram â vassal bo`lsada, amalda …

vishda edi va uni bostirish uchun turli vositalarni ishga soldi. nihoyat qoâzgâolon 810 yilda bostirildi. uni bostirishda somon ibn asad faol qatnashdi. bu ishda somonhudodning nabiralari asadning oâgâillari nuh ahmad, yahyo va ilyoslar katta hissa qoâshdilar. ular aslida balx viloyatining somon qishlogâi oqsoqoli somon xudotning avlodlari bo`lganlar. somon ibn asad va farzandlari xizmatlari evaziga halifa ma'mun nuh ibn asadni samarqandga, ahmad ibn asadni fargâonaga, yaxyoni shosh va usturshonaga, ilyosni hirotga noib etib tayinladi. bu voqea 819â821 yillarda roây beradi. ana shu tariqa movarounnahrda somoniylar sulolasi qaror topdi. albatta bu yerda tohirning somon ibn asad oâgâillarini yaxshi bilganligi va ularga xayrixoxligi ham katta roâl oâynagan. somon hali marvda noib boâlib turgan paytida toxir ibn xusayn va halifa ma'munning diqqatini o`ziga tortgan edi. somon ma'munning ta'sirida otashparastlik dinidan chiqib, islom dinini qabul qilgan. aniq bo`lmagan ma'lumotlarga qaraganda aka-uka somoniylarning, xususan axmad ibn asadning axvoli ogâirlashib qoladi. fargâona va usturshonada halifalikka qarshi qoâzgâolon …

iqdori toâgârisidagi ma'lumotlaridan bilsak ham boâladi. uning yozishicha butun soâgâd hududi halifalik xazinasiga toxiriylar orqali 326 ming muhammadiy dirhamdan toâlab turgan. fargâona axmad ibn asad orqali 280 ming, yaxyo ibn asad orqali shosh â 607 ming, usturshona â50 ming dirhamdan toâlagan. iqtisodiy yuksalish harbiy qudratni ham bðµlgilagan. movarounnahrda 600 ming suvoriy va piyoda qoâshin bo`lgan. hozirgi o`zbðµkistonning shimoliy chðµgaralariga yaqin viloyatlarda asosan koâchmanchi turk qabilalari yashaganlar. sirdaryoning o`rta va quyi oqimlarida ularning shaharlari ko`p bo`lgan. koâchmanchi turkiy qabilalar movarounnahr vohalarida soâgâdiylar, fargâonaliklar, xorazmliklar va boshqalar bilan birga umumiy xayot kðµchirardilar. ix asrning birinchi yarimlaridan e'tiboran turkiy âoâgâuzlar movarounnahrning oâtroq va madaniy xayot kðµchirayotgan voxasi xalqlariga xujumlar uyushtirib, ularni tðµz-tðµz bðµzovta qila boshlaganlar. shu boisdan ham abdulla ibn toxir x asrning 30- yillarida turk-oâg`uzlardan himoyalanish uchun farobod (qizil arvotga yaqin) va dohiston (mashhadi misriyon)da mustakam ravotlar qurdirgan, qatto o`z oâgâli tohirni qoâshinga bosh qilib turk-oâgâuzlarga qarshi jang qilish uchun urushga yuborgan. …

ibn ahmad samarqand noibligiga tayinlanadi. bu hol movarounnahrda ahmad ibn asad nufuzining oshuviga olib kðµladi. 856 yilda yaxyo ham vafot etdi. ahmad endi shosh va usrushon noibligini ham o`z qoâliga oladi va bu viloyatlarni oâgâli yoqub ibn ahmadga beradi. ana shu tariqa ix asrning o`rtalariga kðµlganda buxoro, qashqadaryo viloyatlari va chagâanrud (hozirgi surxondaryo) vodiylaridan boshqa movarounnahrning barcha hududi ahmad va uning oâgâillari ta'siri doirasiga kirdi. bu ishga tohir ibn abdulla (844-862) qarshilik qilmadi. chunki endi somoniylar ustidan ilgarigidðµk ota-bobosi singari hukmronlik qila olmasligini yaxshi bilardi. sababi, tohiriylar sulolasi borgan sayin inqiroz sari yuz tutmoqda edi. ix asrning 60 - yillaridan e'tiboran tohiriy hukmdorlarga qarshi xalq harakatlari kuchaydi. bu harakatga gâoziylar boshchilik qildilar. (â«gâoziylarâ» asosan koâchmanchi qabilalar hujumini bartaraf qilish maqsadida kambagâal hunarmandlar va yersiz ziroatchilardan tashkil topgan qurolli qoâshin.) gâoziylar harakatini aka-uka yoqub va amr binni lays boshqardilar. ular dastlab sðµistonda hokimiyatni qoâlga olgach, 873 yilda tohiriylarning qoâshinlariga katta zarba …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "movaraunnahr va xurosonda mustaqil davlatlarning tashkil topishi"

1516459732_70041.doc movaraunnahr va xuroson da mustaqil davlatlarning tashkil topishi reja: 1.tohiriylar va somoniylar davlatlari 2. somoniylar davrida ijtimoiy-siyosiy va xoâjalik hayoti. 3. qoraxoniylar davlati. 4. qoraxoniylar davrida ijtimoiy â siyosiy va iqtisodiy hayot 5. gâaznaviylar davlati 6. saljuqiylar saltanati 7. xorazmshohlar davlati 1.tohiriylar va somoniylar davlatlari ix asrda oârta osiyo hududida hali ham arablar hukmronligi davom etardi. ammo erk va xurlik singari olijanob tarixiy an'analarga sodiq bo`lgan avlod-ajdodlarimiz arab bosqinchilariga qarshi kurashni bir daqiqa bo`lsada toâxtatmadilar va mustaqil markazlashgan davlat barpo qilishga intildilar. bu harakat arab istilochilarini har doim taxlika va qoârquv ostida saqlab turdi. ular joylardagi hatto o`...

Формат DOC, 599,0 КБ. Чтобы скачать "movaraunnahr va xurosonda mustaqil davlatlarning tashkil topishi", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: movaraunnahr va xurosonda musta… DOC Бесплатная загрузка Telegram