kimyoviy qonunlar tarixi

DOC 10 стр. 85,5 КБ Бесплатная загрузка

10 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 85,5 КБ

Тип файла DOC

Страницы 10

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 10

seminar №6 atom-molekulyar ta`limotning shakllanish bosqichlari. davriy sistemaning shakllnishi. d.i.mendeleyevning davriy sistemasi. radioaktivlik. xix asrning dastlabki 60 yili mobaynida hozirgi zamon kimyosining eng muhim qonun va qoidalari (ekvivalent, tarkibning doimiylik, karrali nisbatlar qonunlari daltonning atom nazariyasi. gazlarning hajmiy birikish qonunlari) gey-lyussak. bu davrlar xix asrning dastlabki 60 yilini o’z ichiga oladi. bu davrda kimyoning qator miqdoriy qonunlari kashf qilindiki, ular bu fanga ratsional (hisob-kitobga asoslangan) xarakter berdilar, yangi yo’nalishlarning paydo bo’lishiga olib keldi. bu qonunlarni xronologik asosda ko’rib chiqish maqsadga muvofiqdir. 1. rixterning ekvivalentlar qonuni (1792-1802) 2. prustning doimiy nisbatlar qonuni (1799-1806) 3. daltonning karrali nisbatlar qonuni (1802-1808) 4. gey-lyussakning gazlar birikishining hajmiy nisbatlar qonuni (1805-1808) 5. gazlarning va bug’larning molekulyar massalari bilan ularning zichliklari o’rtasidagi proportsionallik qonuni (avagadro 1811) 6. mitcherlixning izomorfizm qonuni (1818-1819) 7. dyulong va ptining solishtirma issiqlnk sig’imi qonuni(1819) 8. faradeyning elektroliz qonuni (1830) 9. gessning reaktsiya issikdigining doimiylik qonuni (1840) 10. kannitsaroning atomlar qonuni (1858) …

2 / 10

iqdori bilan to’liq neytrallanadi" rixter kimyoga stexiometriya degan terminni kiritdi . stexiometriya-moddalar o’zaro reaktsiyaga kirishi qonunlariga asoslanib kimyoviy elementlarni o’lchash usuli, san’atini anglatar edi. nemis olimi rixter neytrallanish reaktsiyasining miqdoriy hisoblarini, ularning nisbatlarini, ekvivalent miqdorini va shular asosida tuzlarning tarkibini aniqlab proportsional sonlar jadvalini yaratdi. 1793 yilda “kimyodagi yangi savollar” va “stexiometriyaning boshlanishi” asarlarini yozdi. bularda, asosan normal va o’rta tuzlar, ularning hosil bo’lishdagi sifat va miqdor o’zgarishlarini ko’rsatdi. u taklif qilgan qonun “elementlarning bir-biri bilan birikishi va o’rin almashishi ekvivalentlariga proportsional bo’ladi” deb ifodalandi. lekin ekvivalentning ma’nosi noma’lumligicha qoldi. moddalar o’zaro ma’lum massa miqdorlarida birikadi. masalan, 49 g sul`fat kislota 32,5 g rux bilan reaktsiyaga kirishganida 1 g vodorod ajralib chiqadi. sul`fat kislotaning o’rniga 36,5 g xlorid kislota olinsa ham o’shancha vodorod ajralib chiqadi. ruxning o’rniga alyuminiy olsak, 1 g vodorod ajralib chiqishi uchun 9 g. alyuminiy kerak bo’ladi. demak kimyoviy jihatdan qaraganda 49 g sul`fat kislotaning «qiymati» 36,5 …

3 / 10

lent (1 massa qism) vodorod yoki bir ekvivalent (8 massa qism) kislorod bilan yoxud, umuman, boshqa har qanday elementning bir ekvivalenti bilan reaktsiyaga kirishadigan massa miqdori shu murakkab moddaning ekvivalenti deb ataladi. ekvivalentlar qonuni quyidagicha ta’riflanadi. elementlar bir – biri bilan o’zining ekvivalentiga proportsional miqdorda birikadi. 1. doimiy nisbatlar qonuni lui jozef prust tomonidan kashf qilindi buning uchun tabiiy cuco3 va cu(ci2 ,so4 ,(no3)2 .. )+na2co3 - - cuco3 tuzini analiz qilib ikkalasining sifat va miqdoriy tarkibi bir xil ekanligi asos bo’ldi. shu bilan prust bertollening metallar kislorod bilan birikayotganda ularning tarkibiga kiruvchi kislorodning miqdori uzluksiz ortib boradi degan fikrning noto’g’ri ekanligini ko’rsatdi prust elementlar kislorod yoki oltingugurt bilan birikayotganda ular qator birikmalar hosil qilsalar tarkibi asta-sekin uzluksiz ravishda emas sakrab o’zgaradi (co,co2,... feo,fe2o3 … ) dedi ular kichik nisbatlarda birikadi dedi. lekin karrali nisbatlar qonuni kashf qilishga muvaffaq bo’lmadi. 2. karrali nisbatlar qonuni ingliz olimi j.dalton tomonidan kashf qilindi …

4 / 10

’zaro birikib bir necha kimyoviy birikma hosil qilsa, elementlardan birining shu birikmalardagi ikkinchi elementning bir xil massa miqdoriga to’g’ri keladigan massa miqdorlari o’zaro kichik butun sonlar nisbatida bo’ladi. karrali nisbatlar qonuni juda ko’p misollar bilan isbotlandi, masalan, suv tarkibida bir massa qism vodorodga 8 massa qism kislorod to’g’ri kelsa, vodorod peroksid tarkibida 1 massa qism vodorodga 16 massa qism kislorod to’g’ri keladi. karrali nisbatlar qonunining mavjudligi atomistik nazariya asosida quyidagicha izohlanadi: bir elementning bir atomi ikkinchi elementning bitta, ikkita, uchta va hokazo sondagi atomlari bilan birika oladi va aksincha.,birinchi elementning ikkita atomi ikkinchi elementning bitta, ikkita va hokazo sondagi atomlari bilan birikishi mumkin. bu qonun bir necha birikmalar hosil qilgan elementlar tarkibi va og’irligi bilan farqlanishi asosida o’rganildi. bu farqning sifat o’zgarishlariga olib kelishi aniqlandi. masalan:no2- gaz, n2o4 qattiq modda modda % tarkibi og’irlik nisbati n o n o n2o 63,7 36,3 1 0,57 1 no 46,7 53,3 1 1,14 …

5 / 10

myo elementlari” dissertatsiyasida birikmalar, murakkab korpuskulalardan tuzilgan bo’lib, atomlar esa o’zaro sifat va miqdoriy jihatdan bog’langan bo’ladi degan xulosaga keladi. bu ishlarni frantsuz kimyogarlari prust va bertolle davom ettirdi. 1779 yilda “misni aniqlash” asarida kimyoviy birikma tarkibning doimiyligi bilan xarakterlanadi deydi. sio, si2o, fes, fes2 , larni tadbiq qilib cu, sn, fe, sb, co lar 2 tadan oksid, zn- esa bitta oksid hosil qilishini aniqladi. bular qaerda aniqlansa ham tarkibi bir xil bo’lishi o’rganildi va qonun yaratildi: kimyoviy birikma qanday usul bilan olinishidan qat’iy nazar uning tarkibi doimo bir xil bo’ladi deydi. u birikmalar tarkibini % bilan hisoblaydi. shuning uchun karrali nisbatlar qonunining ochilishi ma’lum muddat orqaga surildi. kimyoviy birikma, oddiy modda, mexanik aralashmalar haqidagi tushunchalar yuzaga keldi. kimyo predmeti (elementlar va kimyoviy birikmalar) nimani o’rganishini aniqlash bilan birga, kimyoni mexanika va fizika fanlaridan ajratdi. prust qonuni 95%-organik moddalarga, 5% anorganik moddalarga taalluqli edi, chunki anorganik moddalardan 95% o’zgaruvchan tarkibga …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 10 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "kimyoviy qonunlar tarixi"

seminar №6 atom-molekulyar ta`limotning shakllanish bosqichlari. davriy sistemaning shakllnishi. d.i.mendeleyevning davriy sistemasi. radioaktivlik. xix asrning dastlabki 60 yili mobaynida hozirgi zamon kimyosining eng muhim qonun va qoidalari (ekvivalent, tarkibning doimiylik, karrali nisbatlar qonunlari daltonning atom nazariyasi. gazlarning hajmiy birikish qonunlari) gey-lyussak. bu davrlar xix asrning dastlabki 60 yilini o’z ichiga oladi. bu davrda kimyoning qator miqdoriy qonunlari kashf qilindiki, ular bu fanga ratsional (hisob-kitobga asoslangan) xarakter berdilar, yangi yo’nalishlarning paydo bo’lishiga olib keldi. bu qonunlarni xronologik asosda ko’rib chiqish maqsadga muvofiqdir. 1. rixterning ekvivalentlar qonuni (1792-1802) 2. prustning doimiy nisbatlar qonuni (1799-1806) 3. da...

Этот файл содержит 10 стр. в формате DOC (85,5 КБ). Чтобы скачать "kimyoviy qonunlar tarixi", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: kimyoviy qonunlar tarixi DOC 10 стр. Бесплатная загрузка Telegram