axborot texnologiyalari va monopoliya

DOC 33 pages 301.0 KB Free download

33 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 301.0 KB

File type DOC

Pages 33

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 33

oʻzbekiston respublikasi axborot kommunikatsiya texnologiyalarini rivojlantirish vazirligi muhammad al-xorazmiy nomidagi toshkent axborot texnologiyalari universiteti aktsim fakulteti 110-22 guruh talabasi muhammadiyev murod dilning tayyorlagan individual loyihasi mavzu: raqobat va monopoliya bajardi: muhammadiyev m. tekshirdi : odinayev n. toshkent 2024 reja: kirish………………………………………………………………………………3 1-bob. raqobat tushunchasi...…………………...…....……………………....….4 1.1. raqobat nima…………….…………………………….…………………....4 1.2. raqobat bor joyda rivojlanish boʻladi…………………………....................6 2-bob. monopoliya tushunchasi………………………………………………….8 2.1. monopoliya nima………………….………………………………………...8 2.2. monopoliya, uning turlari va xususiyatlari ……………………..…………..9 2.3. monopoliyaning iqtisodiy asosi va ularning turlari………………………..13 3-bob. monopoliyaga qarshi kurashish……….………………………………..18 3.1. o‘zbekistonda raqobat muhitini shakllantirish bo‘yicha chora-tadbirlar va monopoliyaga qarshi qonunchilik……………………………………………..18 3.2. raqobat boʻlmasa, monopoliya ildiz otaveradi……………..... …………...24 3.3. monopoliyaga qarshi raqobat………………………………………………27 xulosa…………………………………………………………………………….30 foydalanilgan adabiyotlar………………………………………...…………….32 kirish bozor munosabatlariga asoslangan iqtisodiyotda tadbirkorlik qobiliyati iqtisodiy rеsurs hisoblanib, inson omilining tarkibiy qismini tashkil etadi. tadbirkorlik faoliyatining mohiyati, maqsadi va bozor iqtisodiyotiga o’tish sharoitida amal qiladigan shakllarini batafsil bayon etish, tadbirkorlik kapitalining mazmunini va uning harakat shakllarini tahlil qilish, kapital harakatida vujudga kеladigan jarayonlar va uning namoyon bo’lishini, …

2 / 33

olimlarning fikrlari, mulohazalari kеng o’rin egallamoqda. ularda ko’pincha tadbirkorlik faoliyati va biznеsni bir xil tushuncha sifatida talqin qilinmoqda. fikrimizcha, tadbirkorlik biznеsdan farq qilib, tadbirkorlik – bu mahsulot ishlab chiqarish va xizmat ko’rsatishga ijodkorlik, yangilik yaratish ruhi asosida yondashish bilan bog’liq faoliyatdir. biznеs esa unga nisbatan kеng tushuncha bo’lib, umuman foyda olish nuqtai-nazaridan yuritiluvchi faoliyatdir. o’zbеkiston rеspublikasining «tadbirkorlik va tadbirkorlar faoliyatining kafolatlari to’g’risida»gi qonunida ta’riflanishicha «tadbirkorlik (tadbirkorlik faoliyati) – yuridik va jismoniy shaxslar tomonidan mulkiy ma’suliyat ostida, mavjud qonunlar doirasida, daromad (foyda) olish maqsadida, tahlika bilan amalga oshiriladigan iqtisodiy faoliyatdir» . raqobat nima? raqobat — bozor subʼektlari iqtisodiy manfaatlarining toʻqnashuvidan iborat boʻlib, ular oʻrtasidagi yuqori foyda va koʻproq naflilikka ega boʻlish uchun kurashni anglatadi. raqobat — mustaqil tovar ishlab chiqaruvchi (korxona)lar oʻrtasida tovarlarni qulay sharoitda ishlab chiqarish va yaxshi foyda keltiradigan narxda sotish, umuman iqtisodiyotda oʻz mavqeini mustahkamlash uchun kurash. raqobat koʻp qirrali iqtisodiy hodisa boʻlib, u bozorning barcha subʼyektlari oʻrtasidagi …

3 / 33

sarflangan harajatlarga koʻproq foyda olish, shu foyda orqasidan quvish natijasida tovarlarni sotish doiralari, yaʼni qulay bozorlar, arzon xom ashyo, energiya va arzon ishchi kuchi manbalari uchun kurash boradi. raqobat asosida ishlab chiqaruvchilarning mulk egasi sifatida alohidalashuvi va mustaqil boʻlishi, manfaatlar toʻqnashuvi yotadi. chunki har bir mulk egasining oʻz manfaati boʻlib, ular shu manfaatga erishish uchun intiladi. mulk egasining tovar ishlab chiqarish va boshqa barcha sohalardagi faoliyati shu manfaatga boʻysundirilgan boʻladi. raqobat mavjud boʻlishining yana bir sharti — bu tovarpul munosabatlarining, maʼlum darajada rivojlangan bozor tizimining boʻlishidir. shu sababli raqobatning asosiy sohasi bozor hisoblanadi. yangi texnologiya joriy qilish, talabga javoban tovar turlarini tez oʻzlashtirish, malakali ishchi kuchiga ega boʻlish va zamonaviy marketing xizmatidan foydalanish kabilar raqobat kurashidan gʻolib chiqish shartiga aylanadi. monopoliya raqobatga zid, chunki u tovar ishlab chiqaruvchiga tanho hukmronlikni taʼminlab, oʻzaro bellashuv uchun sharoit qoldirmaydi. raqoabt kurash yoʻlini tanlash jihatdan ham halol va gʻirrom raqobatga boʻlinadi. halol raqobat bozordagi …

4 / 33

a arzon narxda sotishni bildiradi (narxdan tashlamalar, ulgurji haridorlarga imtiyozlar va boshqalar), narxsiz raqobatga haridorlarni egallash va saqlab turishning narxlarni arzonlashtirish bilan bogʻliq boʻlmagan har qanday qonuniy usullari kiradi (sifatini oshirish, xizmat muddatini uzaytirish, ekologik tozalik, xavfsizlik va boshqalar) oʻz miqyosiga koʻra, raqobat eng avvalo 2 turga — tarmoq ichidagi va tarmoqlararo raqobatga boʻlinadi. iqtisodiy adabiyotlarda tarmoq ichidagi raqobatning 4 ta shakli alohida ajralib koʻrsatiladi. bular erkin raqobat, monopolistax raqobat, monopoliya va oligopoliyatrr.ning amal qilishi uchun muayyan shartsharoitlar mavjud boʻlishi shart. bu shartsharoitlar faqat bozor munosabatlari qaror topgan muhitda boʻlishi mumkin. iqtisodiyotda monopollashuv tamoyillarining kuchayib borishi bilan raqobat cheklanadi. raqobatchilik muhitini vujudga keltirish uchun davlat monopoliyalarga qarshi siyosat olib boradi, iqtisodiyotni monopoliyadan chiqarish boʻyicha chora-tadbirlar koʻradi, monopoliyaga qarshi qonunchiliknn amalga oshiradi. davlatning raqobatga nisbatan siyosati uning maʼrifatli, madaniy koʻrinishlari va qoidalarini taʼminlashga yoʻnaltiriladi. bunday siyosat ishlab chiqarishni takomillashtirish, mahsulotlarni samarali taqsimlashga, texnika va iktisodiy taraqqiyotga yordam beradi, isteʼmolchilarning manfaatlarini ximoya …

5 / 33

istik faoliyatni cheklash toʻgʻrisida"gi (1992-yil 3 avgust) qonunga koʻra, narxlarni monopollashtirish, bozorda ataylab taqchillik yaratish, raqobatning gʻirrom usullarini qoʻllash man etiladi. "isteʼmolchilarning huquqdarini himoya qilish toʻgʻrisida"gi (1996-yil 26 aprel) qonuniga asosan, gʻirrom raqobatga yoʻl qoʻymaydigan mexanizmni yaratishga ham alohida eʼtibor berilgan. "tovar bozorlarida monopolistik faoliyatni cheklash va raqobat toʻgʻrisida" (1996-yil 27 dekabr) qonunida ham sogʻlom raqobat muhitining huquqiy shartsharoitlari taʼminlab berilgan. raqobat bor joyda rivojlanish boʻladi soʻnggi yillarda mamlakatimizda davlatimiz rahbari tomonidan olib borilayotgan iqtisodiy islohotlar natijasida makroiqtisodiy koʻrsatkichlarimiz barqaror oʻsib bormoqda. jumladan, 2019-yil yakuni boʻyicha yalpi ichki mahsulot hajmi oʻtgan yilga nisbatan 5,6 foizga oʻsib, 511,8 trln.soʻmni, aholining real daromadlari 6,5 foizga oʻsib, 344,7 trln. soʻmni, tashqi savdo aylanmasi 26,2 foizga oʻsib, 42,2 mlrd. aqsh dollarini tashkil etdi. hozirgi sharoitda mamlakatning barqaror rivojlanishini taʼminlash, fuqarolarning turmush farovonligini oshirish, jahonda oʻzaro foydali hamkorlikni kengaytirish uchun jahon iqtisodiyotida munosib oʻrinni egallash zarur va buning uchun albatta iqtisodiyotning raqobatbardoshligini taʼminlash masalasi ustuvor …

Want to read more?

Download all 33 pages for free via Telegram.

Download full file

About "axborot texnologiyalari va monopoliya"

oʻzbekiston respublikasi axborot kommunikatsiya texnologiyalarini rivojlantirish vazirligi muhammad al-xorazmiy nomidagi toshkent axborot texnologiyalari universiteti aktsim fakulteti 110-22 guruh talabasi muhammadiyev murod dilning tayyorlagan individual loyihasi mavzu: raqobat va monopoliya bajardi: muhammadiyev m. tekshirdi : odinayev n. toshkent 2024 reja: kirish………………………………………………………………………………3 1-bob. raqobat tushunchasi...…………………...…....……………………....….4 1.1. raqobat nima…………….…………………………….…………………....4 1.2. raqobat bor joyda rivojlanish boʻladi…………………………....................6 2-bob. monopoliya tushunchasi………………………………………………….8 2.1. monopoliya nima………………….………………………………………...8 2.2. monopoliya, uning turlari va xususiyatlari ……………………..…………..9 2.3. monopoliyaning iqtisodiy asosi va ularning turl...

This file contains 33 pages in DOC format (301.0 KB). To download "axborot texnologiyalari va monopoliya", click the Telegram button on the left.

Tags: axborot texnologiyalari va mono… DOC 33 pages Free download Telegram