leksikologiya darstlik

DOC 71 стр. 315,0 КБ Бесплатная загрузка

71 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 315,0 КБ

Тип файла DOC

Страницы 71

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 71

maktab ta’limida so‘zlarni shakl va ma’no munosabatiga ko‘ra turlarini yangi darsliklar asosida o‘qitishning ahamiyati mundarija kirish i bob. leksikologiya, o‘rganish manbai va predmeti. 1.1 tilshunoslikning leksikologiya bo‘limi va uning taraqqiyoti. 1.2 leksikologiya so‘z haqidagi ta’limot. til qurilishida so‘zning o‘rni. ii bob. so‘z ma’nolari o‘rtasidagi munosabatlar. 2.1. omonim, uning turlari, ko‘p ma’noli so‘zlardan farqi, yuzaga kelishi, qo‘llanilishi. 2.2. sinonim qator, dominanti, turlari, yuzaga kelishi, stilistik qo‘llanilishi. 2.3. antonim, antonimik juft, turlari va stilistik qo‘llanilishi. iii bob. bitiruv malakaviy ishining amaliyotga joriylanishi. 3.1 darsliklar bilan ishlash 3.2 ona tili darsliklarining qiyosiy tahlili xulosa. foydalanilgan adabiyotlar. kirish. mavzuning dolzarbligi. prezidentimiz sh.mirziyoyev ”ma’rifatparvar bobomiz abdulla avloniyning "har bir millatning dunyoda borlig‘ini ko‘rsatadurgan oyinai hayoti til va adabiyotidur. milliy tilni yo‘qotmak - millatning ruhini yo‘qotmakdur", degan hikmatli so‘zlari ham bu fikrni yaqqol tasdiqlaydi.”,- deb aytganlar. bunday fikrlarni tasdiqlash uchun, avvalo, bilimdon, aqlli, dunyoqarashi keng, milliy istiqlol g‘oyalariga sodiq,o‘z navbatida, xarakatchan insonlarni yoshligidan shakllantirishimiz lozim. buning …

2 / 71

chuqur o‘rgatiladi. o‘z ichki tuzilishining o‘ta murakkabligi jihatidan tilshunoslik sohasi ham mulohazali vaziyatlarga boy bo‘lib, o‘quvchilarda bu fan haqidagi bilim, malaka va ko‘nikmalarni shakllantirish ancha mushkul vazifa hisoblanadi. ayniqsa, bir qo‘llanma va darsliklarda keltirilgan ma’lumotlar ikkinchi bir darsliklarda keltirilgan ma’lumotlarga mutanosib kelmasligi holatlari ham ko‘plab kuzatiladi. ushbu bmi da ham tilshunoslikning asosiy bo‘limi hisoblanmish grammatikaning bir qismi – morfemikada ko‘plab uchraydigan muammoli vaziyatlarni yoritishga harakat qildim. ularning muammoli ekanligi, keng qamrovda aytilganda, oliy ta’lim muassasalaridagi ayrim ma’lumotlarning o‘rta maktab, lisey va kollej darsliklaridagi ilmiy asoslangan qoidalarga muvofiq kelmasligi va, ayni damda, tushuntirilishi zarur bo‘lgan ma’lumotlarning umuman keltirilmasligi yoki o‘ta tor tushunchalarning o‘ta notugal holatda keltirilishi orqali belgilanadi. misol qilib quyidagilarni keltirishimiz mumkin: undosh bilan ismlarga qo‘shiluvchi egalik qo‘shimchalarining fe’llarni tuslovchi shaxs-son qo‘shimchalariga omonim yoki omonim emasligi; ot yasovchi affiks va sifat yasovchi affiks doirasida omonimlik hosil qiluvchi –lik qo‘shimchasi joy nomlariga qo‘shilib so‘z yasaganda yasalma qaysi so‘z turkumida turadi; so‘roq …

3 / 71

ahmedov muallifligida chiqarilgan “o‘zbek tili va adabiyoti” darsligida ham, 1992-yilda gʻ. abdurahmonov, a. rafiyev, d. shodmonqulovlar muallifligi ostida nashr qilingan “o‘zbek tilining amaliy grammatikasi” kitobida ham qoniqarli ma’lumot berilmagan. ma’lumotlarning izchilligi va tizimliligi jihatidan 2009-yilda qalandar sapayev muallifligi ostida nashr qilingan “hozirgi o‘zbek tili” kitobidagi ma’lumotlar o‘rinli va tushunarlidir. bu darslik 1997-yilda nashr qilingan a.gʻulomov, a. i. tixonov, r. qo‘ng‘urovlar muallifligi ostida chiqarilgan “o‘zbek tili morfem lug‘ati” kitobidagi ayrim kamchiliklarni bartaraf qildi. ushbu bo‘limda uchraydigan mulohazali vaziyatlarga nafaqat tilshunoslar, kitob mualliflari, balki shu darsliklar asosida dars beruvchi muallimlar ham ko‘plab fikr-mulohazalar bildirgan. bunga misol qilib “ma’rifat” gazetasining 2013-yil aprel sonida xoljo‘rayev to‘lqin muallifligi ostida nashr qilingan “muallif va muallim munozarasi” maqolasini keltirishimiz mumkin. ushbu maqolada ko‘tarilgan 18 ta muammoning asosiy qismini morfemika bo‘limiga oid tushunmovchiliklar tashkil etadi. darsliklarimiz muallifi bo‘lgan professor n. mahmudov va muallim t. xoljo‘rayev o‘rtasidagi munozaraga buxoro viloyati qorako‘l tumani maktab o‘qituvchisi o‘zining “o‘n sakkiz ming dardga …

4 / 71

‘plash va tahlil qilish; - adabiyotlardan morfemika, so‘z yasalishining barcha ko‘rinishlariga misollar to‘plash; - to‘plangan misollarni tahlil qilish; - to‘plangan misollar, o‘rganilgan ilmiy asarlardan olingan fikrlar asosida umumiy xulosalar chiqarish. bitiruv malakaviy ishining obekti sifatida qayta bo‘lakka bo‘linmaydigan, so‘zning eng kichik ma’noli qismini tashkil etuvchi morfemalarni ko‘rsatishimiz mumkin. ishning metodologik asosi sifatida morfemalarning nutqiy faoliyatimizda qaysi o‘rinlarda va qay tarzda ishlatilishi, ularning qo‘llanilishidagi asosiy maqsad va vazifalar va bu maqsad va vazifalarning o‘quvchilar ongiga qay tarzda singdirilishi belgilandi. bitiruv malakaviy ishimning tuzilishi kirish, uch asosiy bob, xulosa va adabiyotlar ro‘yxatidan tashkil topgan. i bob. leksikologiya, uning turlari, o‘rganish manbai va predmeti. 1.1 tilshunoslikning leksikologiya bo‘limi va uning taraqqiyoti. o‘zbek (qadimgi turkiy) tilini o‘rganish mahmud qoshg‘ariydan boshlanadi. bu alloma eng birinchi turkiy tilshunosi, adabiyotshunosi, elshunosi sifatida nom chiqargan olimdir. u o‘zining “devonu lug‘otit-turk” asarida turkiy tilda mavjud bo‘lgan so‘zlarni ma’lum turkumlarga (ot, fe’l, yordamchi so‘zlarga) ajratgan. buyuk vatandoshimiz abudqosim mahmud az-zamahshariy …

5 / 71

1982), f. abdullayev, h. gʻoziyev, gʻ. yusupov, h. ma’rufov, u. tursunov, t. ibrohimov va boshqa olimlarning xizmatlari katta bo‘ldi. hozirgi davrda tilimizni tadqiq qilishda faol ishtirok etayotgan m. asqarova, sh. shoabdurahmonova, a. hojiyev, a. rustamov, n. mahmudov, a. nurmonov va boshqa o‘nlab yirik tilshunos olimlarni hurmat bilan tilga olishimiz mumkin. xx asrning boshlarida shakllana boshlagan o‘zbek nazariy tilshunosligi bugungi kunga kelib, zamonaviy tilshunoslikning tarkibiy qismiga aylandi. umumturkiy tilshunoslik uchun ham nazariy, ham amaliy manba bo‘lgan m.koshg‘ariy, alisher navoiy, mahmud zamaxshariy, abu hayyon kabi zabardast olimlar ilmiy ishlarini eslamaslik mumkin emas. zamonaviy o‘zbek tilshunosligi haqida fikr bildirilganda esa fitrat, elbek, gʻozi olim yunusov, ashurali zohiriy, abdulla avloniy, shorasul zunnun kabi til ilmining nazariy rivojiga ma’lum darajada hissa qo‘shgan ko‘plab o‘zbek fidoyi olimlar bilan bir qatorda e.d.polivanov, a.k.borovkov, n.kononov, v.v.reshetov, s.n.ivanov kabi rus olimlarining nomlarini ham tilga olib o‘tish zarur. xx asrning 20-30-yillarida ijod qilgan o‘zbek adiblarining badiiy, ilmiy va publisistik asarlarini …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 71 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "leksikologiya darstlik"

maktab ta’limida so‘zlarni shakl va ma’no munosabatiga ko‘ra turlarini yangi darsliklar asosida o‘qitishning ahamiyati mundarija kirish i bob. leksikologiya, o‘rganish manbai va predmeti. 1.1 tilshunoslikning leksikologiya bo‘limi va uning taraqqiyoti. 1.2 leksikologiya so‘z haqidagi ta’limot. til qurilishida so‘zning o‘rni. ii bob. so‘z ma’nolari o‘rtasidagi munosabatlar. 2.1. omonim, uning turlari, ko‘p ma’noli so‘zlardan farqi, yuzaga kelishi, qo‘llanilishi. 2.2. sinonim qator, dominanti, turlari, yuzaga kelishi, stilistik qo‘llanilishi. 2.3. antonim, antonimik juft, turlari va stilistik qo‘llanilishi. iii bob. bitiruv malakaviy ishining amaliyotga joriylanishi. 3.1 darsliklar bilan ishlash 3.2 ona tili darsliklarining qiyosiy tahlili xulosa. foydalanilgan adabiyotlar. kirish. mavzuning...

Этот файл содержит 71 стр. в формате DOC (315,0 КБ). Чтобы скачать "leksikologiya darstlik", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: leksikologiya darstlik DOC 71 стр. Бесплатная загрузка Telegram

leksikologiya darstlik

Предварительный просмотр (5 стр.)

Хотите читать дальше?

О "leksikologiya darstlik"

Похожие файлы