lug‘atshunoslik

DOC 38 pages 194.5 KB Free download

38 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 194.5 KB

File type DOC

Pages 38

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 38

o‘zbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi __universiteti ro’yxatga olindi №__________ ro’yxatga olindi №__________ “_____” ____________20 y. “_____” ____________20 y. “___________________________ “ kafedrasi “_____________________________ “ fanidan kurs ishi mavzu:________________ bajardi:_________________________________ tekshirdi:_______________________________ ______________ - 20___ lug‘atshunoslik. lug‘atlarning turlari mundarija kirish. 3 i bob. leksikografiya va uning ahamiyatliligi 9 1.1. leksikografiya haqida ma’lumot 9 1.2. mustaqillik davri o‘zbek lug‘atchiligi 16 ii bob. lug‘atlarning muhim tiplari 23 2.1. lug‘at va uning turlari haqida ma’lumot 23 2.2. elektron va internet lug‘atlar. 31 xulosa 34 foydalanilgan adabiyotlar ro‘yxati 35 kirish bugungi globallashuv jarayonida barcha sohalar qatori ta’limda ham yirik islohotlar amalga oshirilmoqda. yangi o‘zbekistonda milliy o‘zlikni anglash, adabiyotga, xususan, o‘zbek adabiyotiga e’tiborli bo‘lish barobarida har jihatdan barkamol insonni tarbiyalash dolzarb masalaga aylandi. bu borada birinchi prezidentimiz i.a.karimov: “insonni, uning ma’naviy olamini kashf etadigan yana bir qudratli vosita borki, u ham bo‘lsa, so‘z san’ati, badiiy adabiyotdir. adabiyotning insonshunoslik deb, shoir va yozuvchilarning esa inson ruhining …

2 / 38

hunki odamlar yashaydigan jamiyat doimiy rivojlanishda, takomillashishda davom etadi va ijtimoiy taraqqiyot qonunlari asosida beto‘xtov ilgarilab boradi. shuning uchun muhtaram prezidentimiz sh. yenm.mirziyoyev “hayotimizga katta kuch bo‘lib kirayotgan yangi avlodimizni kamol toptirish uchun davlatimiz tomonidan barcha imkoniyatlar safarbar etiladi” – degan edilar2. 1 islom karimov. yuksak ma’naviyat – yengilmas kuch. – t.: ma’naviyat , 2008. 136-b 2 mirziyoyev sh.m. milliy taraqqiyot yo‘limizni qat’iyat bilan davom ettirib, yangi bosqichga ko‘taramiz. –t.: o‘zbekiston, 2017. 25-b mavzuning dolzarbligi. tilning lug‘at sostavi o‘z imkoniyatlari va uni bilish darajasiga ko‘ra cheksiz xususiyatlarga egadir. tilning lug‘at sostavi tinimsiz boyib boradi. eski so‘zlar o‘rnini yangi so‘zlar egallaydi, boshqa tillardan so‘zlar o‘tib o‘zlashadi, yangi so‘zlar yasaladi, yangi ma’nolar hosil qilinadi va hakozolar. lug‘atlar turli maqsadlarda tuziladi va ularni o‘rganish, o‘z tilining imkoniyatlarini to‘laroq egallashda, savodxonlikni oshirishda, nutq madaniyatini yuksaltirishda muhim ro‘l o‘ynaydi. lug‘atlarni o‘rganishnining ahamiyati shundaki, lug‘atlar bizning so‘z boyligimizni kengaytiradi. leksikografiya boy tajribaga ega bo‘lib borgan sari …

3 / 38

bo‘lib u doimo takomillashib bormog‘i lozim. bu jarayonda esa lug‘atlar alohida o‘rin egallaydi. bizga ma'lumki, jamiyatda sodir bo‘ladigan o‘zgarishlar, islohotlar, yangiliklar bevosita tilda ham o‘z aksini topadi.ayniqsa, o‘zbek tili mustaqillikka erishgandan so‘ng, bizga kirib kelgan so‘zlarning ma'nosini bilish va keng aholi qatlamiga singdirish muhim vazifalardan biri bo‘lib qolmoqda3. globallashuv sharoitida milliy tilimizning sofligini saqlash, uning lug‘at boyligini oshirish, turli sohalarda zamonaviy atamalarning o‘zbekcha muqobilini yaratish, ularning bir xil qo‘llanishini ta'minlash dolzarb vazifa bo‘lib turibdi. shuni alohida ta'kidlab o‘tish lozimki, tilimiz boy o‘tmishga ega. ayniqsa, 3 a.hojiyev, a.nurmonov, s. zaynobiddinov va boshqalar. hozirgi o‘zbek tili faol so‘zlarining izohli lug‘ati. – t.: “sharq”, 2001.-336. tilimizning lug‘at tarkibi juda boy va mahsuldor. lug‘atchilik sohasida amalga oshirilgan ishlarning ham ko‘lami keng. lug‘atchilik tarixiga nazar tashlasak, boshqa tillarning ham taraqqiyotiga salmoqli hissa qo‘shgan qimmatli lug‘atlarimiz mavjud. bugungi kunda xalqaro maydonda obro‘-e’tibori tobora yuksalib borayotgan o‘zbekistonimizni dunyoga tarannum etishda ona tilimiz ham katta hissa qo‘shmoqda. davlat …

4 / 38

z oldiga bir qator mas'uliyatlarni, vazifalarni qo‘yadi. zero, o‘z uyining haqiqiy sultoniga aylangan ona tilimiz yurtboshimiz ta'biri bilan aytganda: “dunyodagi qadimiy va boy tillardan biri bo‘lgan o‘zbek tili xalqimiz uchun milliy o‘zligimiz va mustaqil davlatchiligimiz timsoli, bebaho ma'naviy boylik, buyuk qadriyatdir”4. muammoning oʻrganilganlik darajasi. o‘zbek adabiy tilining asoschisi alisher navoiy ona tilimizning leksik boyligini, uslubiy xususiyatlarini fors tili bilan qiyoslab, nazariy jihatdan asoslash maqsadida o‘zining “muhokamat ul- lug‘atayn” nomli asarini yozishga ahd qilgan. ushbu asarida u o‘z zamondoshlariga ona tilimizni adabiy til bo‘la olish darajasiga yetganligini ko‘rsatish maqsadida uning lug‘at tarkibi keng qamrovli, boy va ixcham badiiy 4 prezident-o‘zbek tili nufuzini oshirish to‘g‘risida. gazeta.uz.2019/10/22 so‘z shakllari va vositalariga ega ekanligini asosli dalillar bilan ko‘rsatib beradi. navoiy bu fikrlarini isbotlash maqsadida ona tili lug‘at boyligidagi 99 ta fe’l va ot so‘z turkumiga xos so‘zlarning ma'nolarini forsiy til bilan qiyoslaydi. u turkiy tilning ko‘pgina jihatdan, ayniqsa, sinonimik, omonimik va boshqa tomondan hatto …

5 / 38

davrida o‘zbekcha muqobili bilan almashtirildi. masalan, kalendar o‘rniga taqvim, kanselariya o‘rniga devonxona, sekretar o‘rniga kotib(a), adres o‘rniga manzil, protsess o‘rniga jarayon, ekonomika o‘rniga iqtisod kabi. sharq olimlari yaratgan lug‘at va filologik asarlar o‘zbek tilshunoslari tomonidan o‘rganilib, ilmiy tavsif qilindi, ayrimlari o‘zbekchaga tarjima qilindi, nashr qilindi. s.mutallibov “devonu lug‘otit turk” asarini arabchadan o‘zbek tiliga tarjima qildi va 3 tom qilib nashr qildidi. bugungi kunda xalqaro maydonda obro‘-e’tibori tobora yuksalib borayotgan o‘zbekistonimizni dunyoga tarannum etishda ona tilimiz ham katta hissa qopshmoqda. o‘zbek tili amerika qo‘shma shtatlari, buyuk britaniya, germaniya, fransiya, shvetsiya, rossiya, ukraina, xitoy, yaponiya, janubiy koreya, hindiston, turkiya, afg‘oniston, ozarbayjon, tojikiston, qozogpiston, turkmaniston, qirg‘iziston kabi davlatlarning 60 ga yaqin universitetlari va 100 dan ziyod maktablarida o‘rganilmoqda. o‘zbek tili va adabiyoti bo‘yicha ilmiy izlanishlar olib borayotgan chet ellik olim va tadqiqotchilar soni yil sayin ko‘paymoqda. demak, “hozirgi o‘zbek tili faol so‘zlarining izohli lug‘ati” kabi lug‘atlarning yaratilishi ona tilimizning nufuzininyanadanoshiradi,no‘zbekntilini o‘rganishdagi bir qator …

Want to read more?

Download all 38 pages for free via Telegram.

Download full file

About "lug‘atshunoslik"

o‘zbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi __universiteti ro’yxatga olindi №__________ ro’yxatga olindi №__________ “_____” ____________20 y. “_____” ____________20 y. “___________________________ “ kafedrasi “_____________________________ “ fanidan kurs ishi mavzu:________________ bajardi:_________________________________ tekshirdi:_______________________________ ______________ - 20___ lug‘atshunoslik. lug‘atlarning turlari mundarija kirish. 3 i bob. leksikografiya va uning ahamiyatliligi 9 1.1. leksikografiya haqida ma’lumot 9 1.2. mustaqillik davri o‘zbek lug‘atchiligi 16 ii bob. lug‘atlarning muhim tiplari 23 2.1. lug‘at va uning turlari haqida ma’lumot 23 2.2. elektron va internet lug‘atlar. 31 xulosa 34 foydalanilgan adabiyotlar ro‘yxati 35 kirish bugungi g...

This file contains 38 pages in DOC format (194.5 KB). To download "lug‘atshunoslik", click the Telegram button on the left.

Tags: lug‘atshunoslik DOC 38 pages Free download Telegram