хисоблаш техникасининг ривожланиш тарихи

PPTX 1.6 MB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇
1
1691151616.pptx /docprops/thumbnail.jpeg хисоблаш техникасининг ривожланиш тарихи. хисоблаш техникасининг ривожланиш тарихи. хисоблаш ишларининг тарихи одамзод пайдо булишидан бошланади. ер юзидаги энг биринчи хисоблаш асбоби ибтидоий одамларнинг бармоқлари эди. қўл ва оёқ бармоқлари ибтидоий “хисоблаш воситаси” вазифасини ўтаган. бинобарин ўша қадим замонлардаёқ хисоблашнинг энг биринчи ва энг оддий усули - бармоқ хисоби пайдо бўлган. у қадимий қабилаларда хисобни 20 гача олиб боришни таъминлаган. хисоблашнинг бу усулида бир қўл бармоқлари “беш”ни, икки қўл бармоклари - “ўнни”, қўл ва оёқ бармоқлари биргаликда “йигирмани” билдирган. дастлабки ва энг содда сунъий хисоб асбобларидан бири биркадир. бирка 10 ёки 12 та таёкчадан иборат булиб, таёкчалар турли-туман шакллар билан уйилгандир. кишилар бирка ёрдамида подадаги моллар сонини, йигиб олинган хосил микдорини, карз ва хакозоларни хисоблашган. хисоблаш ишларининг мураккаблашуви эса янги хисоблаш асбоблари ва усулларини излашни такозо этарди. ана шундай эхтиёж туфайли бунёдга келган ва куринишдан хозирги чутни эслатувчи абак асбоби хисоблаш ишларини бирмунча осонлаштирди. дастлабки хисоб асбобларидан яна бири …
2
тасдиклади. лекин карангки, шиккарднинг машинаси хам биринчи эмас экан. 1967 йили мадриддаги миллий кутубхонада леонардо да винчининг нашр килинмаган икки жилдли кулёзмаси топилди. кулёзманинг биринчи жилди деярли бошдан-оёк механикага багишланган булиб, ундаги чизмалар орасида хисоблаш курилмасининг чизмаси хам чиккан. шу чизма асосида машина яратилганда, у кушиш ва айириш амалларини бажарувчи курилма эканлиги маълум булди. шунга карамай, леонардо да винчи xv- xvi асрларда ясалган хисоблаш машиналарининг номаълум ихтирочиларидан бири деб хисобланиб келинмокда. механик машиналарининг тарихи эса, юкорида айтиб утилганидек, паскаль машинасидан бошланади. блез паскальнинг отаси этьен паскаль молия ишларига боглик турли вазифаларда хизмат килар эди ва табиийки хисоб-китоб унинг куп вактини оларди. ёш паскаль отасининг мехнатини енгиллаштиришга уринди ва хисоблаш машинасини яратишга муваффак булди. сирасини айтганда блез соат механизмини хисоблаш машинасига айлантирди. уртадаги тафовут шунда эдики, кузгалмас циферблат кузгалувчан, харакатланувчи соат милли эса, аксинча, кузголмайдиган булди. циферблат дастлаб хисоб диксига, кейинрок эса хисоб гилдирагига айланди. паскалнинг машинаси буйи 30-40, эни 15, …
3
овга килмокчи эди, лекин, афсуски, уша машинани таъмирлаш зарур булиб колди. лейбниц уни тузатишга берди, бирок механик канча уринмасин, машинани таъмирлай олмади. лейбницнинг хисоблаш машиналаридан бири хозир ганновер шахри музейида сакланмокда. механик машиналарнинг тараккиётида рус олимларининг хизматлари каттадир. масалан, 1845 йилда з.слонимский туртта арифметик амални ва илдиз чикариш амалини бажара оладиган хисоблаш асбоби схемасини чизиб, матбуотда эълон килди. бу асбоб россия фанлар академияси томонидан иккинчи даражали демидов мукофоти билан такдирланди. атокли рус математиги в.я.буняковский 1867 йилда 12 хонали сонларни кушиш ва айириш учун ишлатиш мумкин булган хисоблаш машинасини яратди ва ушбу хисоблаш воситаси ёрдамида куп хисоблашларни муваффакиятли бажарди. хисоблаш машиналарида погонали валикнинг кулланилиши механик машиналарни такомиллаштиришга кучли туртки берди, бир канча олимлар хисоблаш машиналарини купгина хилларини яратишди. булар орасида рус математиги п.л.чебишевнинг арифмометри алохида эътиборга лойикдир. 1890 йили бошка бир рус математиги в. однер гилдиракдаги тишлар сони узгарувчан ва кулланиб келинган “феликс” арифмометрдан айтарли фарк килмайдиган хисоблаш машинасини яратди. электр …
4
иган янги хил машиналар яратиш зарурияти тугилди. шу боисдан хам хисоблаш машиналарида электрон лампалардан фойдаланиш устида жадаллик билан тадкикот олиб борила бошланди. 1942-1945 йилларда биринчи булиб акшдаги пенсильвания университетида электрон лампали ракамли хисоблаш машинаси яратилди. 30 тонна огирликдаги, 150 квадрат метрли зални эгаллаган ва 18 минг электрон лампали бу бахайбат электрон хисоблаш машинаси “эниак” деб ном олди. 1946 йили америка олими дж. нейман (1803-1957) шундай электрон хисоб машиналарини куришнинг асосий математик принципини баён килди. бу принцип дастур асосида кетма-кет автоматик бошкариш принципидир. бу хил машиналар хисоблаш техникаси тарихида кескин бурилиш ясади, фан-техниканинг турли сохалари жадал ривожланишига туртки берди. кейинрок акшда ва буюк британияда “эдвак”, “эдсак”, “сеак”. “бинак”, “унивак” ва бошкалар яратилди. умуман 1950 йил электрон хисоблаш машиналари тараккиётининг бошланиши булди. биринчи электрон хисоблаш машинаси (эхм)нинг лойихасини 1948 йили электроника ва хисоблаш техникаси сохасидаги йирик олимлардан с.а.лебедов ва б.и.рамеевлар ишлаб чикишди. кичик электрон хисоблаш машинаси (мэсм) украина фа электроника институтида яратилди. …
5
алк хужалик булимининг ривожланишида катта роль уйнаб келмокда. шу сабабли эхм дан фойдаланиш учун купчилик программалаштириш алгоритмик тилларни тезрок узлаштиришга харакат килмокдалар. хозир инсоният ташаббусидаги хар бир ишда эхмнинг кулланилаётгани яккол кузга ташланмокда. эхм нинг дунёга келишига аввалом бор инженерлар ва физиклар жуда мухтож булганлар десак муболага булмайди. жуда тез ривожланиб бораётган фан ва техниканинг олдида турган масалаларни жуда катта хисоблашларга олиб келади ва буларни факат эхм ёрдамида хисоблаш мумкинлигини олимлар тушуниб етдилар. энди эхмларнинг энг оддий тупламларидан танлашни бошлаймиз. бошлангич информациялар машинага узлуксиз. чизиклар, яъни тенгламалар ёрдамида берилиши мумкин булса ва бунда машиналарнинг узи хисоблашларни давом эттириб чизмани экранга чикарса, бундай машиналар автоматик хисоблаш машиналари (ахм) дейилади. буларнинг бошкача тури ракамли хисоблаш машиналари (рхм) дейилади. улар узлуксиз булмай дискрет буладилар. бундай турдаги машиналар барча ахборотлар ракамли кодлар куринишида булади. эхмларнинг куйидаги характеристикасига караб уларни солиштирадилар. эхм тез хисоблайдиган хотираси катта ва ишончли булиши керак. булардан ташкари эхмлар бир-биридан элемент …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "хисоблаш техникасининг ривожланиш тарихи"

1691151616.pptx /docprops/thumbnail.jpeg хисоблаш техникасининг ривожланиш тарихи. хисоблаш техникасининг ривожланиш тарихи. хисоблаш ишларининг тарихи одамзод пайдо булишидан бошланади. ер юзидаги энг биринчи хисоблаш асбоби ибтидоий одамларнинг бармоқлари эди. қўл ва оёқ бармоқлари ибтидоий “хисоблаш воситаси” вазифасини ўтаган. бинобарин ўша қадим замонлардаёқ хисоблашнинг энг биринчи ва энг оддий усули - бармоқ хисоби пайдо бўлган. у қадимий қабилаларда хисобни 20 гача олиб боришни таъминлаган. хисоблашнинг бу усулида бир қўл бармоқлари “беш”ни, икки қўл бармоклари - “ўнни”, қўл ва оёқ бармоқлари биргаликда “йигирмани” билдирган. дастлабки ва энг содда сунъий хисоб асбобларидан бири биркадир. бирка 10 ёки 12 та таёкчадан иборат булиб, таёкчалар турли-туман шакллар билан уйилгандир. киш...

PPTX format, 1.6 MB. To download "хисоблаш техникасининг ривожланиш тарихи", click the Telegram button on the left.