ko`p hujayrali hayvonlarning kelib chiqishi nazariyalari

DOC 17 стр. 172,0 КБ Бесплатная загрузка

17 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 172,0 КБ

Тип файла DOC

Страницы 17

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 17

кўп ҳужайралилар o‘zbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi __universiteti ro’yxatga olindi №__________ ro’yxatga olindi №__________ “_____” ____________20 y. “_____” ____________20 y. “___________________________ “ kafedrasi “_____________________________ “ fanidan kurs ishi mavzu:________________ bajardi:_________________________________ tekshirdi:_______________________________ ______________ - 20___ ko'p hujayrali hayvonlarning kelib chiqishi nazariyalari reja: 1. ko`p hujayralilarning umumiy tavsifi. 2. ontogenez va filogenez haqida tushuncha 3.a.o.kovalevskiy va i.i.mechnikovlarning embriologiya sohasidagi asosiy ishlari 4. ko`p hujayrali organizmlarning kelib chiqishi haqidagi asosiy nazariyalar 5. tuban ko`p hujayralilarning morfo-fiziologik xususiyatlari 1. ko`p hujayralilarning umumiy tavsifi. xvii asrda mikroskopning ixtiro etilishi bilan hayvon va o`simliklarning tana tuzilishini chuqur o`rganishga imkoniyat yaratildi. xix asrning oxiri va xx asrning boshlarida esa mikroskopning yanada mukammallashishi va unda tekshirish texnikasining taraqqiyoti o`simlik va hayvon tanasini tashkil etgan hujayralarning tuzilishi va hayotiy yo`nalishlarini o`rganuvchi maxsus sitologiya faninning vujudga kelishiga olib keldi. ayniqsa, xx asrning 30-yillarida binafsha nurlarida ishlaydigan, sunggi yillarda esa elektron mikroskoplarning yaratilishi sitologiya fanining rivojini yanada yuqori …

2 / 17

soni benihoyat ko`p, ularning soni butun hayot mobaynida ancha o`zgarib turadi. ma`lum bir vazifani bajarishga moslashgan tuzilishi, kelib chiqishi va hayotiy yo`nalishlari bir xil bo`lgan hujayralar va hujayralararo mahsulotlar kompleksiga to`qima deb yuritiladi. odatda ko`p hujayralarning organlari bir necha to`qimalardan tashkil topgan. a) epitelial to`qima - himoya vazifasini bajaruvchi to`qima bo`lib, unga tashqi, terini qoplagan va ikkilamchi tana bo`shlig`i – selomni, shuningdek ichak va boshqa hazm organlarining ichki va tashqi devorini qoplagan to`qimalar kiradi. b) biriktiruvchi to`qimalar – bu to`qimalar ularning hujayralararo mahsulotlari turli xil hayvonlar tanasida nihoyatda ko`p tarqalgan bo`lib, juda murakkab va xilma-xil vazifalarni bajaradi. dastlab yassi chuvalchanglarda rivojlangan parenxima deb ataluvchi to`qimalar biriktiruvchi to`qimalardir. yuqori darajada tashkil topgan hayvonlardagi qon hosil qiluvchi organlar - taloq, jigar va hokazolar shu xil to`qimalardan tashkil topgan. v) muskul to`qimalari ba`zi kovakichlilar va barcha yassi chuvalchanglardan boshlab rivojlangan bo`lib, hayvonlarda eng muhim harakat vazifasini bajaradi, ular qisqarish va cho`zilish xususiyatiga ega …

3 / 17

a to`qima hujayralaridan farq qiladi. yuqori darajada tashkil topgan organizmlarda nerv to`qimaning miyada joylashgan neyronlari bosh, ya`ni markaziy nerv sistemani, ichki organlarda joylashganlari esa periferik (chetki) nerv sistemani tashkil etadi. har bir ko`p hujayrali organizm bir necha organlar va organlar sistemasidan tashkil topgan. tananing ma`lum bir vazifani bajaruvchi qismi organ deb yuritiladi. har bir organ o`z navbatida bir necha xil to`qimalardan tarkib topgan. aniq bir yunalishdagi vazifani bajarishga moslashgan organlar yig`masi organlar sistemasini tashkil etadi: ovqat hazm kilish organlari sistemasi (og`iz bo`shlig`i, tomoq, qizilo`ngach, oshqozon, ichaklar), nafas olish organlari sistemasi, ayirish organlari sistemasi, qon aylanish sistemasi, jinsiy organlar sistemasi, nerv sistemasi va sezuv organlari. bunday organlar sistemalari har xil hayvonlar tipida turlicha rivojlangan. ko`pchilik ko`p hujayrali hayvonlarning tana qismlari bilateral simmetriyali, ya`ni ma`lum bir tartibda joylashgan. faqat kamgina hayvonlarda, jumladan bulutlarda tana ma`lum simmetriyaga ega emas. qolgan ko`p hujayralilar tanasi radial simmetriya (kovakichlilar, dengiz yulduzlari va xokazo)li tuzilgan. radial simmetriyaga …

4 / 17

taraqqiyot bosqichiga yetadi. bu holda organizm muhim sifat o`zgarishlarga duch keladi, uning ko`payib ketishiga va boshqa joylarga keng tarqalishiga imkoniyat yaratiladi. hayvonot dunyosida aromorfozga misol tariqasida ko`p hujayrali hayvonlarning kelib chiqishini, suv hayvonlarining quruqlikka chiqishini, issikqonlikning paydo bo`lishini, yurakning to`rt kamerali bo`lishini, ikkita qon aylanish doirasining hosil bo`lishini va hokazolarni keltirish mumkin. biologik progressning ikkinchi evolyutsion yo`nalishi – idioadaptatsiya ya`ni - organizmlarning ma`lum bir yashash sharoitiga moslanishi (hayot faoliyatining shiddati oshmasdan). bu evolyutsion taraqqiyotda organizmda bir qancha o`zgarishlar ro`y bersada, hayvonning tuzilishi avvalgi darajada turaveradi: odamda oyoqlarning qo`lga, kitsimonlarda oldingi oyoqlarning suzishga moslashgan kurakoyoqqa, ko`rshapalaklarda oldingi oyoqlarning qanotga aylanganligi va hokazolar. bu xil oyoqlar har xil organizmda har xil sharoitda har xil funksiyani bajarsada, ular bir-biriga o`xshash skeletlardan tuzilgan va hammasi ham to`rt oyoqli qadimgi ajdod oyoqlaridan kelib chiqqan. ko`pchilik turkum, oila, avlod va turlar idioadaptatsiya yo`li bilan kelib chiqqan. regressiv tipdagi morfo-fiziologik o`zgarishga degeneratsiya misol bo`ladi. degeneratsiya - evolyutsion …

5 / 17

aradi yoki tamoman yo`qolib ketadi. evolyutsion jarayonda lentasimon chuvalchanglarda ovqat hazm kilish organlarining yo`qolishi, sezuv organlari faoliyatining susayishi, assidiyalarda esa xorda va nerv nayining tamoman yo`qolib ketishi degeneratsiyaga misol bo`ladi. umumiy degeneratsiyada turning urchish xususiyatini oshishini kuzatish mumkin. bu hol jinsiy organlarning keskin rivojlanishiga, ularning tuxum va lichinkalarining tashqi muhitga chidamli bo`lishiga olib kelgan (sestodlarda). degeneratsiyaga hayvonlarning individual taraqqiyotida ruy beruvchi to`qima va organlarning yemirilishi ham misol bo`la oladi. masalan, har xil hasharotlarning lichinkalarini g`umbakka aylanishida ularning ichki organlarining degeneratsiyaga uchrashi, qurbaqalarning lichinkalarida esa jabra va dumlarining yo`qolishi. u yoki bu hayvon turlarining individual taraqqiyotiga ontogenez deb yuritiladi. ontogenez asosan uchta taraqqiyot davrlaridan iborat: embriogenez, postembriogenez va voyaga yetish. 1866-yil nemis olimlari e.gekkel va f.myuller biogenetik qonun yaratdi. bu qonunning qisqacha mazmuni "ontogenez filogenezning tez va qisqa muddat ichida takrorlanishi" demakdir. bu qonun shajara daraxtlari tuzishda katta ahamiyatga ega. paleontologiyada hayvonlarning qazilma qoldiqlari, solishtirma anatomiyada oraliq formalari bo`lmagan organizmlarning individual …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 17 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "ko`p hujayrali hayvonlarning kelib chiqishi nazariyalari"

кўп ҳужайралилар o‘zbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi __universiteti ro’yxatga olindi №__________ ro’yxatga olindi №__________ “_____” ____________20 y. “_____” ____________20 y. “___________________________ “ kafedrasi “_____________________________ “ fanidan kurs ishi mavzu:________________ bajardi:_________________________________ tekshirdi:_______________________________ ______________ - 20___ ko'p hujayrali hayvonlarning kelib chiqishi nazariyalari reja: 1. ko`p hujayralilarning umumiy tavsifi. 2. ontogenez va filogenez haqida tushuncha 3.a.o.kovalevskiy va i.i.mechnikovlarning embriologiya sohasidagi asosiy ishlari 4. ko`p hujayrali organizmlarning kelib chiqishi haqidagi asosiy nazariyalar 5. tuban ko`p hujayralilarning morfo-fiziologik xususiyatlari...

Этот файл содержит 17 стр. в формате DOC (172,0 КБ). Чтобы скачать "ko`p hujayrali hayvonlarning kelib chiqishi nazariyalari", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: ko`p hujayrali hayvonlarning ke… DOC 17 стр. Бесплатная загрузка Telegram