bolalar folklori materiallari

PPTX 11 pages 504.9 KB Free download

11 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 504.9 KB

File type PPTX

Pages 11

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 11

mavzu: bolalar folklori va ularning talqinlari, badiiy xususiyatlari reja: 1. bolalar folklorining o‘ziga xos xususiyatlari 2. bolalar qo‘shiqlari 3. alla qo‘shiqlari badiiyati mavzu: bolalar folklori materiallari asosida mazkur folklor namunalarining o‘ziga xos belgilarini aniqlash reja: 1. bolalar folklorining o‘ziga xos xususiyatlari 2. bolalar qo‘shiqlari 3. alla qo‘shiqlari badiiyati o‘zbek bolalari o‘zlarining xilma-xil o‘yinlari va rang-barang janrdagi qo‘shiq repertualarini yaratganlarki, ularda bolalikning qalb tebranishlari, qiziqish va ehtiroslari, voqyelikka munosabatidagi o‘ziga xosliklari, psixologiyasi balqib turadi. bolalar shular bilangina cheklanmaganlar; ijtimoiy-tarixiy taraqqiyot taqozosi bilan kattalar repertuariga daxldor ayrim folklor hodisalarini o‘zlashtirib – “o‘zlariniki” qilib borganlar. bugungi kunda topishmoqlar, tez aytishlar va qo‘g‘irchoq teatrining tom ma'noda bolalarniki bo‘lib qolgani hyech kimda shubha uyg‘otmaydi. ana shu taxlitda o‘yinlar, qo‘shiqlar, og‘zaki nasr, muqallid yoki og‘zaki teatr tarzida tarmoqlangan va o‘zaro chambarchas bog‘lanib, bir butunlik holatiga kirgan o‘zbek bolalar folklori shakllanib ulgurgan. qo‘shiqlar bolalar ijodkorligi va ijrochiligida salmoqli mavqyega ega bo‘lgan qo‘shiqlar tabiatiga ko‘ra lirik va hajviy …

2 / 11

huqurlashgani sayin ular ijod va ijro etgan qo‘shiqlar ham shakl, ham mazmun jihatidan teranlashib, takomillashib boradi. shu zaylda uchlik, to‘rtlik, beshlik, oltilik va sakkizlik shaklidagi qo‘shiqlar yuzaga kelgan. ayniqsa, to‘rtlik shakli bolalar repertuarida keng tarqalgan. shuningdek, kompozitsion jihatdan dialog negizida qurilgan qo‘shiqlar ham anchagina. odatda, ular aytishuvlar (aytishmalar) ham deyiladi. hajman anchayin katta voqyeaband qo‘shiqlar ham bor. xullas, lirik qo‘shiqlar qanday hajm va shaklda bo‘lishidan qat'iy nazar bolalar yoshi va saviyasi darajasida ijtimoiy voqyelikka poetik munosabat ifodasi sifatida yaratilganligi bilan xarakterlanadi. b) bolalar ham hazil-mutoyibaga alohida rag‘bat bilan qarashadi. bir-birlarida tabiiy yoki ma'naviy qusur hamda kamchiliklarni payqashgan zahotiyoq tap tortmasdan, ayashmay, avvaliga nomga qofiyadosh laqab topib, keyinroq – jarayon chuqurlashgani sari shu laqabning ohangdoshligiga omuxta ritmga uyg‘unlashgan hazilni chuqurlashtirib mazax qilishadi, tegishadi, hatto ota-onalaridagi nojo‘ya xatti-harakatlarni ham boplab yuzlariga solishadi. bolalar, aql-idroklari to‘lisha va teranlasha borgani sayin, ijtimoiy voqyelikka ham faolroq munosabatda bo‘lishga harakat qiladilar. shu jarayonda payqagan ijtimoiy illatlarni …

3 / 11

– taqlid negizida qurilgan harakatli o‘yinlar; – narsa yoki o‘yinchoqlar harakatni boshqaradigan o‘yinlar; – poetik so‘z harakatni boshqaradigan o‘yinlar. shuni alohida ta'kidlash joizki, bolalar ijrochiligida o‘yinlar qo‘shiqlar bilan ziynatlangani tufayli favqulodda estetik mohiyat kasb etgan. zero, qo‘shiq harakatdan iborat o‘yinlarning ajralmas uzviy qismi sifatida ularning mazmundorligini to‘ldirishga xizmat qilgan, aniqrog‘i, qo‘shiq bolalarni o‘yinga chorlaydi, yo ular o‘yiniga muqaddima bo‘ladi, yo o‘yin uchun shart vazifasini o‘taydi. bunday vaziyatda u o‘yinning debochasini tashkil qiladi, yo o‘yindagi harakatning yo‘nalishini belgilab, dramatik holatni yuzaga keltiradi, yo o‘yinga yakun yasab, ishtirokchilarni tarqalishga da'vat etadi. bunday qo‘shiqlar o‘yinning tarkibiy uzvi sanaladi. chunki ularda butun o‘yin jarayoni zuhur topmaydi. chorlamalar, cheklashmachoqlar, sanamalar, shuningdek, o‘yindagi harakatni boshqaruvchi badihalar va tarqalmachoqlar shunday xarakterga ega. b) ma'naviy yoki so‘z o‘yinlari. bolalar so‘z bilan o‘ynab, ma'naviy kamolot pillapoyalaridan ildamlaydi. bola o‘z kamolotining ilk bosqichida so‘z ma'nosini anglashdan yiroq turadi. biroq so‘zning sehrli olamiga u bilan o‘ynab turib kira boradi. onalar allalarining …

4 / 11

uqish mashqlaridan iborat sirli yashirin tilning xilma-xil ko‘rinishlarini o‘ylab topdilar. allalar allalar beshik qo‘shiqlarining keng tarqalgan an'anaviy janri hisoblanadi. jahonda biror xalq, millat yoki elat yo‘qki, ularning o‘z allasi bo‘lmasa...ruslarda “bayki” yoxud “bayushki” deb yuritiluvchi bunday qo‘shiqlar turkmanlarda “huvdilar”, tatarlarda “alli-balli”, qoraqalpoqlarda “hyeyya-hyeyya”, turklarda “nini-nini”, forslarda “lo-lo”, inglizlarda “cradlesong lullaby”, nemislarda “wiegelieg”, fransuzlarda “berceuse”, o‘zbek va tojiklarda “alla” va “allo” atamalari bilan mashhurdir. binobarin, alla jahon onalarining mehrga yo‘g‘rilgan bir qadar farahbaxsh, ammo o‘rni bilan esa bir qadar ma'yus, muqaddas qo‘shig‘idir. даль в. толковый словарь живого великорусского языка. т.1.м., 1955, с.57. хапыз ага. ашгабат, 1975, 21-бет. татар халкының балалар фольклоры, 41-бет. қарапалпақ халқ қосықлары. нокыс, 1965, 21-бет. gосик. edebiyet antologiyasi. anqara, 1957, 3-бет. капица. о.и. детский фольклор. с. 34. 1)ayollar allalari. bular asosiy ko‘pchilikni tashkil etadi va janr tabiatini tahlil qilishga oid barcha namunalar shu tipga mansub. 2)erkaklar allalari. bular huyalar deb yuritiladi. bu haqda dastlab g‘ozi olim yunusov 1926 …

5 / 11

yumoristik ruhda bo‘ladi. lirik allalar asosiy ko‘pchilikni tashkil etadi. ular mavzu-motiv mohiyatiga ko‘ra avaylovchi, maishiy va tarixiy yo‘nalishga ega. ularning marosimga aloqador namunalari ham mavjud. asosan, motam allalari deb yuritiluvchi bu turkumning o‘lim allalari- marhum tilidan aytiladigan allalar, chaqaloq o‘lganda sadr tushib aytiladigan allalar singari yig‘i tiplari va yo‘qlov allalaridan iborat ichki xillari aniqlangan. avaylovchi allalar ancha keng tarqalgan bo‘lib, asosan, bolalarni erkalash, ularni o‘rab olgan muhit bilan tanishtirish, faqat o‘zlarigagina bog‘liq bo‘lgan narsalarni poetik ta'riflay turib, bola taqdirini orzular silsilasida ko‘rish motivlariga limmo-lim. bu jihatdan, ayniqsa, bola beshigining poetik ta'rifiga alohida e'tibor berilganini qayd etish lozim. axir beshik-go‘dakning uyi-da, u shu beshikdagina orom olishi, shunday paytlarda esa, ona o‘z yumushlarini amalga oshirishi mumkin. сафаров о., ўраева д, нарзуллаева д. мотам аллалари ҳақида мулоҳазалар. // ўта, 5-сон, 30-34-бетлар. яна: ўраева д. ўзбек мотам маросими фольклори. тошкент: «фан», 2004, 36-44-бетлар. яна: бўзлардан учган ғазал-ай. бухоро, 2004, 98-110-бетлар. foydalanish uchun adabiyotlar: islom …

Want to read more?

Download all 11 pages for free via Telegram.

Download full file

About "bolalar folklori materiallari"

mavzu: bolalar folklori va ularning talqinlari, badiiy xususiyatlari reja: 1. bolalar folklorining o‘ziga xos xususiyatlari 2. bolalar qo‘shiqlari 3. alla qo‘shiqlari badiiyati mavzu: bolalar folklori materiallari asosida mazkur folklor namunalarining o‘ziga xos belgilarini aniqlash reja: 1. bolalar folklorining o‘ziga xos xususiyatlari 2. bolalar qo‘shiqlari 3. alla qo‘shiqlari badiiyati o‘zbek bolalari o‘zlarining xilma-xil o‘yinlari va rang-barang janrdagi qo‘shiq repertualarini yaratganlarki, ularda bolalikning qalb tebranishlari, qiziqish va ehtiroslari, voqyelikka munosabatidagi o‘ziga xosliklari, psixologiyasi balqib turadi. bolalar shular bilangina cheklanmaganlar; ijtimoiy-tarixiy taraqqiyot taqozosi bilan kattalar repertuariga daxldor ayrim folklor hodisalarini o‘zlashtirib – “o‘...

This file contains 11 pages in PPTX format (504.9 KB). To download "bolalar folklori materiallari", click the Telegram button on the left.

Tags: bolalar folklori materiallari PPTX 11 pages Free download Telegram