algoritm

DOC 8 стр. 355,5 КБ Бесплатная загрузка

8 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 355,5 КБ

Тип файла DOC

Страницы 8

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 8

algoritmlаr, ulаrning хоssаlаri. bеrilish usullаri vа strukturаlаri yuqorida qayd qilganimizdek, qo‘yilgan biror masalani ehmda yechish uchun, avval uning matematik modelini, keyin algoritmini va programmasini tuzish kerak bo‘ladi. bu uchlikda algoritm bloki muhim ahamiyatga ega. endi algoritm tushunchasining ta’rifi va xossalarini bayon qilamiz. algoritm bu oldimizga qo‘yilgan masalani yechish zarur bo‘lgan amallar ketma-ketligidir. algoritm so‘zi va tushunchasi ix asrda yashab ijod etgan buyur alloma muhammad al-xorazmiy nomi bilan uzviy bog‘liq. algoritm so‘zi al-xorazmiy nomini yevropa olimlari tomonidan buzib talaffuz qilinishidan yuzaga kelgan. al-xorazmiy birinchi bo‘lib o‘nlik sanoq sistemasining tamoyillarini va undagi to‘rtta amallarni bajarish qoidalarini asoslab bergan. algoritmning asosiy xossalari.algoritmning 5-ta asosiy xossasi bor: diskretlilik (cheklilik). bu xossaning mazmuni algoritmlarni doimo chekli qadamlardan iborat qilib bo‘laklash imkoniyati mavjudligida. ya’ni uni chekli sondagi oddiy ko‘rsatmalar ketma-ketligi shaklida ifodalash mumkin. agar kuzatilayotgan jarayonni chekli qadamlardan iborat qilib qo‘llay olmasak, uni algoritm deb bo‘lmaydi. tushunarlilik. biz kundalik hayotimizda berilgan algoritmlar bilan ishlayotgan elektron soatlar, …

2 / 8

chisi "son kvadratga oshirilsin" degan ko‘rsatmani tushinmasligi natijasida bajara olmaydi, lekin "son o‘zini o‘ziga ko‘paytirilsin" shaklidagi ko‘rsatmani bemalol bajaradi, chunki u ko‘rsatma mazmunidan ko‘paytirish amalini bajarish kerakligini anglaydi. aniqlik. ijrochiga berilayotgan ko‘rsatmalar aniq mazmunda bo‘lishi zarur. chunki ko‘rsatmadagi noaniqliklar mo‘ljaldagi maqsadga erishishga olib kelmaydi. odam uchun tushinarli bo‘lgan "3-4 marta silkitilsin", "5-10 daqiqa qizdirilsin", "1-2 qoshiq solinsin", "tenglamalardan biri yechilsin" kabi noaniq ko‘rsatmalar robot yoki kompyuterni qiyin ahvolga solib qo‘yadi. bundan tashqari, ko‘rsatmalarning qaysi ketma-ketlikda bajarilishi ham muhim ahamiyatga ega. demak, ko‘rsatmalar aniq berilishi va faqat algoritmda ko‘rsatilgan tartibda bajarilishi shart ekan. ommaviylik. har bir algoritm mazmuniga ko‘ra bir turdagi masalalarning barchasi uchun ham o‘rinli bo‘lishi kerak. ya’ni masaladagi boshlang‘ich ma’lumotlar qanday bo‘lishidan qat’iy nazar algorim shu xildagi har qanday masalani yechishga yaroqli bo‘lishi kerak. masalan, ikki oddiy kasrning umumiy mahrajini topish algoritmi, kasrlarni turlicha o‘zgartirib bersangiz ham ularning umumiy mahrajlarini aniqlab beraveradi. yoki uchburchakning yuzini topish algoritmi, uchburchakning qanday …

3 / 8

tanishamiz. 1.algoritmning so‘zlar orqali ifodalanishi. bu usulda ijrochi uchun beriladigan har bir ko‘rsatma jumlalar, so‘zlar orqali buyruq shaklida beriladi. 2. algoritmning formulalar bilan berilish usulidan matematika, fizika, kimyo kabi aniq fanlardagi formulalarni o‘rganishda foydalaniladi. bu usulni ba’zan analitik ifodalash deyiladi. 3. algoritmlarning grafik shaklida tasvirlanishida algoritmlar maxsus geometrik figuralar yordamida tasvirlanadi va bu grafik ko‘rinishi blok-sxema deyiladi. 4. algoritmning jadval ko‘rinishda berilishi. algoritmning bu tarzda tasvirlanishdan ham ko‘p foydalanamiz. masalan, maktabda qo‘llanib kelinayotgan to‘rt xonali matematik jadvallar yoki turli xil lotereyalar jadvallari. funksiyalarning grafiklarini chizishda ham algoritmlarning qiymatlari jadvali ko‘rinishlaridan foydalanamiz. bu kabi jadvallardan foydalanish algoritmlari sodda bo‘lgan tufayli ularni o‘zlashtirib olish oson. yuqorida ko‘rilgan algoritmlarning tasvirlash usullarining asosiy maqsadi, qo‘yilgan masalani yechish uchun zarur bo‘lgan amallar ketma-ketligining eng qulay holatinni aniqlash va shu bilan odam tomonidan programma yozishni yanada osonlashtirishdan iborat. aslida programma ham algoritmning boshqa bir ko‘rinishi bo‘lib, u insonning kompyuter bilan muloqotini qulayroq amalga oshirish uchun mo‘ljallangan. …

4 / 8

ki chiqаrish хujjаt ахbоrоtlаrni kоgоzgа chiqаrish yoki kоgоzdаn kiritish ахbоrоtlаr оkimi chizigi blоklаr оrаsidаgi bоglаnishlаrni tаsvirlаsh bоglаgich uzilib qоlgаn ахbоrоt оkimlаrini ulаsh bеlgisi bоshlаsh tugаtish ахbоrоtni kаytа ishlаshni bоshlаsh, vаktinchа yoki butunlаy tuхtаtish izох blоklаrgа tеgishli turli хildаgi tushuntirishlаr blok-sxemalar bilan ishlashni yaxshilab o‘zlashtirib olish zarur, chunki bu usul algoritmlarni ifodalashning qulay vositalaridan biri bo‘lib programma tuzishni osonlashtiradi, programmalash qobiliyatini mustahkamlaydi. algoritmik tillarda blok - sxemaning asosiy strukturalariga maxsus operatorlar mos keladi. shuni aytish kerakni, blok-sxemalardagi yozuvlar odatdagi yozuvlardan katta farq qilmaydi. misol sifatida ax2+bx+c=0 kvadrat tenglamani yechish algoritmining blok-sxemasi quyida keltirilgan. 1-rasm. kvadrat tenglamani yechish algoritmi chiziqli algoritmlar.har qanday murakkab algoritmni ham uchta asosiy struktura yordamida tasvirlash mumkin. bular ketma-ketlik, ayri va takrorlash strukturalaridir. bu strukturalar asosida chiziqli, tarmoqlanuvchi va takrorlanuvchi hisoblash jarayonlarining algoritmlarini tuzish mumkin. umuman olganda, algoritmlarni shartli ravishda quyidagi turlarga ajratish mumkin: chiziqli algoritmlar; tarmoqlanuvchi algoritmlar; takrorlanuvchi yoki siklik algoritmlar; ichma-ich joylashgan siklik algoritmlar; rekurrent algoritmlar; …

5 / 8

iga qarab turli tarmoqlar bo‘yicha davom ettirilsa va hisoblash jarayonida har bir tarmoq faqat bir marta bajarilsa, bunday hisoblash jarayonlariga tarmoqlanuvchi algoritmlar deyiladi. tarmoqlanuvchi algoritmlar uchun ayri strukturasi ishlatiladi. tarmoqlanuvchi strukturasi berilgan shartning bajarilishiga qarab ko‘rsatilgan tarmoqdan faqat bittasining bajarilishini ta’minlaydi. 3-rasm. tarmoqlanishning umumiy ko‘rinishi berilgan shart romb orqali ifodalanadi, r-berilgan shart. agar shart bajarilsa, "ha" tarmoq bo‘yicha a amal, shart bajarilmasa "yo‘q" tarmoq bo‘yicha b amal bajariladi. tarmoqlanuvchi algoritmga tipik misol sifatida quyidagi sodda misolni qaraylik. 1- misol: berilgan x ning qiytmatiga bog‘lik holda, agar u musbat bo‘lsa «ha» tarmoq bo‘yicha y=x2 funksiyaning qiymati, aks holda y=-x2 funksiyaning qiymati hisoblanadi. 4-rasm. interval ko‘rinishidagi funksiya qiymatini hisoblash algoritmi ko‘pgina masalalarni yechishda, shart asosida tarmoqlanuvchi algoritmlarning ikkita tarmog‘idan bittasining, ya’ni yoki «ha» yoki «yo‘q» ning bajarilishi yetarli bo‘ladi. bu holat tarmoqlanuvchi algoritmning xususiy holi sifatida aylanish strukturasi deb atash mumkin. aylanish strukturasi quyidagi ko‘rinishga ega: 5-rasm. aylanish strukturasining umumiy ko‘rinishi takrorlanuvchi …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 8 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "algoritm"

algoritmlаr, ulаrning хоssаlаri. bеrilish usullаri vа strukturаlаri yuqorida qayd qilganimizdek, qo‘yilgan biror masalani ehmda yechish uchun, avval uning matematik modelini, keyin algoritmini va programmasini tuzish kerak bo‘ladi. bu uchlikda algoritm bloki muhim ahamiyatga ega. endi algoritm tushunchasining ta’rifi va xossalarini bayon qilamiz. algoritm bu oldimizga qo‘yilgan masalani yechish zarur bo‘lgan amallar ketma-ketligidir. algoritm so‘zi va tushunchasi ix asrda yashab ijod etgan buyur alloma muhammad al-xorazmiy nomi bilan uzviy bog‘liq. algoritm so‘zi al-xorazmiy nomini yevropa olimlari tomonidan buzib talaffuz qilinishidan yuzaga kelgan. al-xorazmiy birinchi bo‘lib o‘nlik sanoq sistemasining tamoyillarini va undagi to‘rtta amallarni bajarish qoidalarini asoslab bergan. algorit...

Этот файл содержит 8 стр. в формате DOC (355,5 КБ). Чтобы скачать "algoritm", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: algoritm DOC 8 стр. Бесплатная загрузка Telegram