kaliy va murakkab o'g'itlar

DOC 16 стр. 193,5 КБ Бесплатная загрузка

16 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 193,5 КБ

Тип файла DOC

Страницы 16

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 16

19 mavzu kaliyli va murakkab o’g’itlar reja 1. kaliyning o’simliklar hayotidagi ahamiyati, tuproqdagi kaliy miqdori va shakllari. 2. asosiy kaliyli o’g’itlar, olinishi va ularni qo’llash usullari. 3. kompleks o’g’itlar va ularning turlari 4. kompleks o’g’itlarni qollash usullari. kaliyni birinchi marta ingliz kimyogari g.devi 1807 yilda suyuqlangan o’yuvchi kaliyni (koh) elektroliz qilib olgan. kaliy yer qobig’i massasining 2,5% ini tashkil etadi. tarkibida kaliy tutuvchi yuzlab minerallar ma’lum: selvin kcl, gallit nacl. ortoplaz yer qobig’i massasining 18% ni tashkil etadi. ortoplaz suv bilan kuchsiz reaksiyaga kirishsa ham, kaliyning ko’p qismi tuproqqa ortoplazdan o’tadi. ortoplazning tabiiy suvlar, karbonat angidrid ta’sirida kimyoviy parchalanishi natijasida portlash hosil bo’ladi. u suvda yaxshi eriganligi uchun o’simliklar yaxshi o’zlashtiradi. kaliy sulfat eng qimmatli hisoblanadi. odatda kaliy tuz shaklida ishlatiladi. oqsillovchi va antiseptik modda kaliy xlorat kclo3 (bertole tuzi) gugurt ishlab chiqarishda, potash k2co3 esa shisha ishlab chiqarishda zarur. tabiatda kaliyning 3 ta izotopi: (39k, 40k, 41k) bo’lib, oxirgisi …

2 / 16

ligini oshiradi. bu esa hujayralardagi moddalar almashinuvi jarayonlari uchun, shuningdek o’simliklarning qurg’oqchilikka chidamliligini oshirish uchun katta ahamiyatga ega. kaliy yetishmaganida va transpirasiya kuchayganida o’simliklar tezda turgorni yo’qotadi va so’lib qoladi. kaliy bilan yaxshi taminlanganda o’simliklarning suvni saqlab turish qobiliyati kuchayadi va qisqa vaqt qurg’oqchilikka bardosh beradi. kaliyning fotosintez, oksidlanish jarayonlari intensivliligi va o’simlikda organik kislotalar hosil bo’lishiga ijobiy ta’sir etishi, uning uglevod va azot almashinuvida ishtirok etishi isbotlangan. kaliy yetishmaganida o’simlikda oqsil sintezi sekinlashadi natijada azot almashinuvi umuman bo’ziladi. kaliy yetishmaganida oddiy uglevodlarning murakkab uglevodlarga aylanishi to’xtab qoladi. kaliy moddalarning barglardan boshqa organlariga qarab o’tishini kuchaytiradi, uglevod almashinuvida ishtirok etadigan fermentlarning, jumladan saxaraza va amilazaning aktivligini oshiradi. kaliy ta’sirida o’simliklarning sovuqqa chidamligi kuchayadi, bu hol shakar miqdorining ko’payishi va hujayra osmotik bosimining ko’tarilishi bilan bog’liq. kaliy bilan yetarli darajada oziqlantirilganda o’simliklarning turli kasalliklariga chidamliligi, masalan, g’alla ekinlarining un shudring kasalligi, zang kasalligiga sabzavot ekinlari, kartoshka va ildizmevalilarning chirish kasalligini qo’zg’atuvchilariga …

3 / 16

osilning texnologik sifatining ham pasayishiga sabab bo’ladi. kaliy yetishmaganida reproduktiv organlarning rivojlanishi to’xtaydi- shonalar va boshlang’ich to’p gullar rivojlanmay qoladi, don puch bo’ladi va unib chiqish darajasi pasayadi. o’simliklardagi kaliy miqdori uning optimal miqdoridan 3-5 marta kamayib ketganida kaliy yetishmasligining aniq tashqi belgilari ko’rinadi. kaliy odatda urug’lar, ildiz va tuganaklarga qaraganda vegetativ organlarda ko’p bo’ladi. kungaboqar, tamaki, qand lavlagi, kartoshka barglarida kaliyning nisbiy miqdori quruq massaga nisbatan 4-6% , g’allagullilar somonida 1-1,5% , karamda 0,5% gacha bo’ladi. donli ekinlar urug’ida 0,5% atrofida, kartoshka tuganaklarida, ildizmevalarda 0,3-0,6% kaliy bo’ladi. o’simliklarni kaliyga bo’lgan kritik davri ular rivojlanishining boshlang’ich fazalariga to’g’ri keladi (unib chiqqandan 15 kun -keyin). o’simlik kaliyning asosiy qismini biologik massasi intensiv o’sish davrida iste’mol qiladi. donli ekinlar gullashgacha kartoshka, qand lavlagi, karam esa butun vegetasiya davrida kaliyni o’zlashtiradi. kartoshka kaliyning asosiy qismini gullash va tuganak hosil qilish davrida, qand lavlagi ildiz meva hosil qilish davrida o’zlashtiradi. 35-jadval bir qator qishloq …

4 / 16

var qo’shimcha g’alla ekinlari kartoshka qand lavlagi karam beda (pichan) kungaboqar 2-2,5 20,0 30 70 10 1,8 4-6 12,0 20 40 - 7,5 45-77 200 175 310 150 360 har xil tuproqlarda kaliyning (k2o) miqdori 0,5-3% gacha bo’ladi, kaliy miqdori ayniqsa ularning mexanik tarkibiga bog’liq. kaliy tuproqlarning loyqa fraksiyasida ko’p bo’ladi. shu sababli og’ir soz tuproq va qumoq tuproqlarda, qumli va qumloq tuproqlardagiga qaraganda kaliy ko’p bo’ladi. trofli tuproqlarda kaliy juda kam (0,03-0,05%) bo’ladi ko’pchiliq madaniy qumoq tuproqlarda kaliy 2-2,5% ni tashkil etadi. tuproqda kaliyning asosiy manbai kaliy minerallari bo’lib, o’rta osiyo tuproqlarida bu ko’rsatkich 1-3% ni tashkil etadi. kaliyning tuproqdagi umumiy miqdori azotga nisbatan 5-50, fosforga nisbatan 8-40 marta ko’p. tuproqlarning haydalma qatlamida k2o ning umumiy zahirasi 50-75 ming kg/ga ga to’g’ri keladi, lekin kaliyning asosiy qismi (98-99%) tuproqda erimaydigan va o’simliklar qiyin o’zlashtiradigan alyumosilikatli birikmalar holida bo’ladi. tuproqdagi kaliy birikmalarini harakatchanlik darajasiga va o’simliklar o’zlashtira olishiga qarab kaliy …

5 / 16

r bilan almashinib eritmaga oson o’tish xususiyati va eritmadan o’simliklar tomonidan o’zlashtirilishidir. almashinuvchi kaliy miqdori tuproqlarning o’zlashtiriladigan kaliy bilan ta’minlanganlik darajasini ko’rsatkichi bo’lib xizmat qilishi mumkin. 3. suvda eriydigan kaliy - tuproq eritmasida erigan har xil tuzlar (kaliy nitratlar, fosfatlar, sulfatlar, xloridlar, karbonatlar) hosil qiladi. ularni o’simliklar bevosita o’zlashtiradi. tuproqda bunday kaliy miqdori odatda oz ( almashinuvchi kaliy miqdoriga nisbatan 10% atrofida) bo’ladi. ba’zi tuproqlarda suvda eriydigan kaliy almashinmaydigan shaklda yutilishi mumkin, natijada uning o’simliklar tomonidan o’zlashtirilishi keskin kamayib ketadi. bo’z va o’tloq tuproqlarning 0-40 sm qatlamida almashinuvchi kaliyning umumiy miqdori gektariga 150-450 kg gacha bo’ladi. bu ko’rsatkich 1 metrli qatlamga aylantirilganda gektariga 700-1300 kg ni tashkil etadi. o’g’it sifatida tuproqqa solingan kaliyning o’simliklar tomonidan o’zlashtirilganidan qolgan qismi tuproqda saqlanib qolaveradi. jarikov a.ye. ma’lumotiga asosan, o’rta mintaqadagi bo’z tuproqlarning haydalma qatlamida o’rtacha 1 kg tuproqda 139-165 mg gacha almashinuvchi kaliy bo’ladi. so’nggi yillarda bir necha yillar davomida bir turdagi ekin …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 16 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "kaliy va murakkab o'g'itlar"

19 mavzu kaliyli va murakkab o’g’itlar reja 1. kaliyning o’simliklar hayotidagi ahamiyati, tuproqdagi kaliy miqdori va shakllari. 2. asosiy kaliyli o’g’itlar, olinishi va ularni qo’llash usullari. 3. kompleks o’g’itlar va ularning turlari 4. kompleks o’g’itlarni qollash usullari. kaliyni birinchi marta ingliz kimyogari g.devi 1807 yilda suyuqlangan o’yuvchi kaliyni (koh) elektroliz qilib olgan. kaliy yer qobig’i massasining 2,5% ini tashkil etadi. tarkibida kaliy tutuvchi yuzlab minerallar ma’lum: selvin kcl, gallit nacl. ortoplaz yer qobig’i massasining 18% ni tashkil etadi. ortoplaz suv bilan kuchsiz reaksiyaga kirishsa ham, kaliyning ko’p qismi tuproqqa ortoplazdan o’tadi. ortoplazning tabiiy suvlar, karbonat angidrid ta’sirida kimyoviy parchalanishi natijasida portlash hosil bo’ladi. u...

Этот файл содержит 16 стр. в формате DOC (193,5 КБ). Чтобы скачать "kaliy va murakkab o'g'itlar", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: kaliy va murakkab o'g'itlar DOC 16 стр. Бесплатная загрузка Telegram