mahalliy anestetiklar

DOC 6 pages 59.5 KB Free download

6 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 59.5 KB

File type DOC

Pages 6

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 6

17-mavzu:maxalliy anesteziya qiluvchi vositalar, o’rab oluvchi vositalar va ta’sirlantiruvchi vositalar. reja: 1.maxalliy anesteziya qiluvchi vositalar. 2.o’rab oluvchi vositalar 3.ta’sirlantiruvchi vositalar. maxalliy anesteziyalovchi moddalar. kokain gidroxlorid, dikain, novokain, trimekain, lidokain (ksikain), anestezin mahalliy anestetiklar sezuvchan nerv oxiridagi tolalarda o’tkazuvchanlikni hamda qo’zg’aluvchanlikni asliga qaytar falajlaydi, avvalo og’riq yo’qoladi, katta miqdorlari boshqa sezuvchanliklarni ham kamaytirib boradi. qadimgi zamonlarda jarrohlik amaliyotida mahalliy og’riqni qoldirish uchun tez uchuvchan suyukliklar qo’llangan. 1879 yilda rus olimi v. k. anrep janubiy amerikada o’sadigan erythroxylon sosa o’simligidan olingan kokain alkaloidini mahalliy og’riq qoldiruvchi sifatida amaliy tibbiyotda ishlatishga tavsiya qilgan. 1884 yilda kokain ko’z kasalliklari amaliyotida o’tkaziladigan jarroxliklarda qo’llana boshlangan. ammo kokain o’tkir zaharli, unga qaramlik paydo bo’lgani uchun boshqa jarrohliklarda mahalliy og’riq qoldirish uchun ishlatib bo’lmaydi. shu tufayli kimyogarlar va farmakolog olimlar hamkorligida yuqorida keltirilgan mahalliy og’riq qoldiruvchi sintetik moddalar kashf qilindi. mahalliy anesteziyalovchi moddalar xushbo’y kislotalar (benzoy, paraminobenzoy)ning murakkab efirlari — novokain, dikain, anestezin va ularning amidlaridan — …

2 / 6

n yallig’langan to’qimalarda ularning tahsiri kamayib ketadi. ajralib chiqqan anestetik suvda yomon eriydi, nerv tolalarining ohirida mikrokristallar sifatida cho’kib, ular o’rnini oladi. mikrokristallar yog’da eriydigan bo’lgani uchun nerv tolalarining membranalari ularni qamrab oladi. biroq maqalliy tahsir bo’lishi uchun anestetik ionlangan kation shakliga o’tishi kerak, shundan keyin retseptor bilan bog’lanish xususiyatiga ega bo’ladi. n=r*hci (mahalliy anestetikning tuzi suvda yaxshi eriydi, og’riq qoldirmaydi). n=r (mahalliy anestetik, ionlanmagan, suvda erimaydi, nerv tolalari membranalarida to’planadi, ularning lipoidlarida eriydi). n=r*h+ mahalliy anestetikning ionlangan shakli retseptorlarni bog’lovchi xususiyatiga ega. n=rh retseptor. retseptorlar bilan bog’lanadi, na ionlari membranadan o’tolmaydi, impulg’slar o’tkazilishi va tarqalishi falajlanadi. anestetiklarning kation shakli kalg’tsiy ionlariga nisbatan qarama-qarshi xususiyatga ega. ular «sust» kalg’tsiy kanallarini oqsil molekulalari bilan bog’lab, kalg’tsiyning nerv hujayralarining ichiga o’tishiga to’sqinlik qiladi. mahalliy anestetiklar kalg’tsiyning faqat nerv hujayralariga emas, balki uning silliq mushaklarga, miokardga, yurakniqg o’tkazuvchi sistemasidagi hujayralarga o’tishiga ham to’sqinlik qiladi. hujayra membranalari mustahkamlanadi, qo’zg’aluvchi impulg’slar kelganda natriy kanallari ochilmay, …

3 / 6

mda haroratga sezuvchanlik yo’qoladi. anestetiklar simpatik nerv tolalarini ham falajlaydi, yuborilgan joyda qon tomirlar kengayadi, harakatlantiruvchi nervlar ohirida sezuvchanlik yo’qoladi. mahalliy anestetiklar nerv tolaparining shvann po’stlog’idan o’tolmaydi, faqat qo’zg’aluvchanlik o’tadigan yo’llarni, ranvg’e tugunchalarini falajlaydi. anesteziya mahalliy anestetiklarning bevosita nerv to’qimalari bilan bog’lanishi tufayli kelib chiqadi. mahalliy anestetiklar nerv impulg’slari o’tishini markaziy hamda vegetativ gangliylarda falajlaydi. ular presinaptik tolalardan atsetilxolin, noradrenalinning ajralishiga to’sqinlik qiladi. mahalliy anestetiklar har xil anesteziya (yunoncha — an — inkor, anesthesis — sezuvchanlik) uchun, birinchi galda joylarda og’riqni bartaraf qilish uchun qo’llanadi. bular bolalarda kamroq, faqat tez o’tadigan, deyarli og’riq bermaydigan jarrohliklarni o’tkazish uchun qo’llanadi. bolalarda mahalliy anestetiklar ko’pincha umumiy narkoz moddalari bilan birga qo’llaniladi. mahalliy anestetiklarni farmakokinetikasi. kimyoviy tuzilishi jihatidan murakkab efirlarni (novokain, dikain) qondagi soxta xolinesteraza parchalaydi, ayniqsa novokain tez gidrolizga uchraydi. bunda novokain deyarli faol bo’lmagan paraminobenzoy kislota (pabk) hamda aminospirt — dietilaminetanolga (deae) parchalanadi. novokainning rezorbtiv tahsiri ushbu aminospirtga bog’liq. novokainning gidroliz mahsulotlari …

4 / 6

susiyatiga ega. masalan, ksikain 20% o’zgarmagan holda bir sutka ichida buyraklar orqali chiqib ketadi, qolgan qismi jigarda metabolizmga uchraydi. anesteziya turlari: 1. yuza terminal anesteziya. mahalliy anestetiklar shilliq pardalar, yaralar, jarohatlar yuzasida joylashgan sezuvchan nerv tolalarining oxirida anestetik tahsir ko’rsatadi. bu xil anesteziya oftalg’malogiya, stomatologiya, otorinolaringologiya, urologiya, xirurgiyada yaralarni, quygan joylarni davolashda qo’llaniladi. terminal anesteziya uchun kokain, dikain, lidokain qo’llaniladi, bu moddalar shilliq qavatdan sezuvchan nervlar oxiriga osongina o’tadi. terminal anesteziya uchun suvda erimaydigan anestetik — anestezin ham qo’llanadi, bu modda jarohatlangan, yaralangan yuza joylarga qo’yiladi. oshqozon yarasida kukun shaklida ichishga hamda to’g’ri ichak kasalliklarida — bavosilda shamchalar shaklida to’g’ri ichakka qo’yiladi. pediatriyada yuza anesteziya ko’zning rangdor pardasini, burun yo’llarini (intranazal) intubatsiya qilishda, oshqozonni, uretrani zond bilan tekshirishda, kuygan yuzalarni davolashda qo’llaniladi. 2. infilg’tratsion anesteziya. bunda anestetik eritma teridan boshlab qetma-qet chuqurroq joylashgan to’qimalarga, jarrohlik uchun kesiladigan joyga yuboriladi. mahalliy anestetiklar sezuvchan nerv tolalariga va ularning oxiriga tahsir ko’rsatadi. bu …

5 / 6

ziyalar ham kiradi. ushbu anesteziya tufayli sezuvchanlik tananing pastki qismlarida — chanoq ahzolarida, oyoqlarda yo’qoladi, shu joylarda o’tkaziladigan jarrohlik uchun qo’llaniladi, anesteziya uchun sovkain, bolalarda trimekain hamda ksikain qo’llaniladi. 5. suyaklar ichi anesteziyasi. anestetiklar eritmasi suyaklarning g’ovak moddasiga yuboriladi, yuborilgan joyning yuqorisiga elastik tasma bog’lab qo’yiladi, anesteziya ortopediya, travmatologiyada asosan novokain hamda trimekain bilan yuzaga keltiriladi. ko’pchilik anestetiklar yuborilgan joyidan qonga so’rilib, rezorbtiv tahsir ko’rsatishi mumkin. kokain — kuchli anestetik tahsir ko’rsatadi, shu bilan birga qonga so’rilish xususiyati bor. yuzaga anesteziya uchun qo’llanganda shilliq pardalardan qonga so’rilib, zaharli tahsir ko’rsatishi mumkin. kokain qonga so’rilgandan keyin asosan markaziy nerv sistemasiga tahsir ko’rsatadi — eyforiya (kayf), psixomotor qo’zg’alish paydo qiladi, toliqishni yo’qotadi. kokainning qonga so’rilishi davom etsa, uzunchoq miya markazlari (nafas, qon tomir, qusish markazi)ni qo’zg’atadi, spinal reflekslar tonusi oshib, talvasa ro’y berishi mumkin. ara’ kokain mikdori oshsa, nerv sistemasiga rag’batlantiruvchi tahsiri tormozlovchi tahsirga aylanadi, hayot uchun o’ta zarur bo’lgan markazlar (nafas …

Want to read more?

Download all 6 pages for free via Telegram.

Download full file

About "mahalliy anestetiklar"

17-mavzu:maxalliy anesteziya qiluvchi vositalar, o’rab oluvchi vositalar va ta’sirlantiruvchi vositalar. reja: 1.maxalliy anesteziya qiluvchi vositalar. 2.o’rab oluvchi vositalar 3.ta’sirlantiruvchi vositalar. maxalliy anesteziyalovchi moddalar. kokain gidroxlorid, dikain, novokain, trimekain, lidokain (ksikain), anestezin mahalliy anestetiklar sezuvchan nerv oxiridagi tolalarda o’tkazuvchanlikni hamda qo’zg’aluvchanlikni asliga qaytar falajlaydi, avvalo og’riq yo’qoladi, katta miqdorlari boshqa sezuvchanliklarni ham kamaytirib boradi. qadimgi zamonlarda jarrohlik amaliyotida mahalliy og’riqni qoldirish uchun tez uchuvchan suyukliklar qo’llangan. 1879 yilda rus olimi v. k. anrep janubiy amerikada o’sadigan erythroxylon sosa o’simligidan olingan kokain alkaloidini mahalliy og’riq qoldiruvch...

This file contains 6 pages in DOC format (59.5 KB). To download "mahalliy anestetiklar", click the Telegram button on the left.

Tags: mahalliy anestetiklar DOC 6 pages Free download Telegram