qadriyatlar falsafasi (aksiologiya)

DOC 6 pages 140.5 KB Free download

6 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 140.5 KB

File type DOC

Pages 6

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 6

10-mavzu: qadriyatlar falsafasi (aksiologiya). ma’ruza rejasi: 1. qadriyat tushunchasining mazmuni va uning umumiy tavsifi. 2. qadriyatlarning turlari (umuminsoniy, milliy, shaxsiy qadriyatlar). 3. oilaning qadriyatga doir jihatlari. gender tengligini ta’minlashda inson mehnati qadrlanishining ahamiyati. oila – ta’lim – mahalla tizimi. 3. qadriyatlarni baholash va qadriyaviy mo‘ljal. tayanch tushuncha va atamalar: qadriyat, aksiologiya, qadriyatlar tiplari, qadriyaviy yondashuv, milliy qadriyatlar. 1-savol bayoni: qadriyatlar nazariyasi falsafiy bilimlarning ilmiy tizimi sifatida xix asrning ikkinchi yarmida vilgelm vindelband, rudolf lotse, german kogen, genrix rikkert kabi nemis faylasuflarining asarlarida shakllana boshladi. xx asrning boshida fransuz faylasufi p.lapi qadriyatlar nazariyasini ifodalash uchun «aksiologiya» (yunon. axios - qadriyat, logos – fan, ta’limot) atamasini muomalaga kiritdi. keyinchalik aksiologiya muammolari fenomenologiya, germenevtika, ekzistensializm va boshqa falsafiy yo‘nalishlarning vakillari tomonidan tadqiq etildi. aksiologiya – falsafaning qadriyatlarni o‘rganish bilan shug‘ullanuvchi alohida bo‘limi (yunon. axios - qadriyatlar, logos – bilim: qadriyatlar haqidagi fan). qadriyatlar ulkan falsafiy ahamiyatga ega. qadriyatlar tushunchasi insonning dunyoga bo‘lgan munosabatining …

2 / 6

mlar – biron-bir narsaning inson yoki ijtimoiy guruh uchun ahamiyati sifatida yondashadilar. zikr etilgan yondashuvlarning har biri mavjud bo‘lish huquqiga ega, chunki ularning barchasi qadriyatlarning muayyan jihatini aks ettiradi; ularga bir-birini istisno etuvchi yondashuvlar sifatida emas, balki bir-birini to‘ldiruvchi yondashuvlar sifatida qarash kerak. mazkur yondashuvlar sintezi hozirgi zamon qadriyatlar umumiy nazariyasini tashkil etadi. qadriyat – bu borliq rang-barang elementlarining ob’ektiv ahamiyati bo‘lib, ularning mazmuni jamiyat sub’ektlarining ehtiyojlari va manfaatlari bilan belgilanadi. falsafiy ma’noda «... qadriyat narsa va buyumlarning qimmatiga nisbatan qo‘llanilmasdan, balki inson uchun biror ahamiyatga ega bo‘lgan voqelikning shakllari, holatlari, narsalar, voqealar, hodisalar, jarayonlar, sifatlar, talab, tartiblar va boshqalarning qadrini, ijtimoiy ahamiyatini ifodadash uchun ishlatiladigan falsafiy kategoriyadir» . shu bilan birga ko‘p qadriyatlar jamiyatdan tashqari o‘z ahamiyatini tez yo‘qotadi. masalan, pul va tillo bezaklar odamsiz orolda kerak emas. undan hech qanday amaliy foyda yo‘q. shunga ko‘ra ko‘p qadriyatlar faqat insoniyat jamiyatida tug‘iladi va yashaydi. qadriyatlarning asosiy ijtimoiy funksiyasi nimada? …

3 / 6

ch ishlatish hisoblanadi. bunda qonun, huquq, axloqiy qadriyat hokimiyat tomonidan siqib chikariladi. kim kuchli bo‘lsa u to‘g‘ri, barcha qolganlar, garchand haqiqat ular tomonda bo‘lsa ham, zo‘rovonlar oldida juda himoyasiz bo‘lib qoladilar. qandaydir hodisaning jamiyat uchun qadrliligi nimada? bu odamlarning extiyojlari va manfaatlarining rivojlanish darajasida. radiaktiv uran va kompyuterning yovvoyi uchun qadrliligi katta emas. u undan qanday amaliy foyda olishni bilmaydi. bu yerda ma’lumki, u yoki bu narsaning ahamiyati va qadrliligi tug‘risidagi qarashlarga odamning yetuklik darajasi ta’sir qiladi. odamlarning ehtiyojlari va manfaatlari murakkabroq, chunki ular nafaqat ob’ektiv, sub’ektiv sabablar bilan ham bog‘liq bo‘ladi. uy-joy va oziq-ovqatga, kiyim-kechakka bo‘lgan ehtiyoj xar bir jamiyatda ob’ektiv ravishda mavjud. shu bilan birga moddiy boylik qadriyati har xil jamiyatda bir hil emas. qaerdadir pul va oltin moddiy boylikning ekvivalenti sifatida ijtimoiy qadriyatlar darajasida birinchi o‘rinni egallaydi. qaerdadir ularga kamtarona o‘rin beriladi. 2-savol bayoni: qadriyatlarning turlari. shaxs va jamiyat ehtiyojlari va manfaatlarining rang-barangligi qadriyatlarning murakkab tizimida o‘z …

4 / 6

y aktlar va harakatlarning qadriyat sifatidagi ahamiyatidir. ijtimoiy-siyosiy qadriyatlar qatoriga, odatda, siyosiy va ijtimoiy harakatlarda mujassamlashgan ijtimoiy imtiyozlar, shuningdek jamiyatning ravnaq topishi, xalqlar o‘rtasida tinchlik va hamkorlikning mustahkamlanishiga ko‘maklashuvchi tarixiy voqealarning progressiv ahamiyati kiradi. ma’naviy qadriyatlar – bu ijtimoiy ong hodisalarining tegishli shakllarda namoyon bo‘lgan me’yoriy-nisbiy tomoni. fan, axloq, san’at, falsafa, huquq qadriyatlarini ma’naviy qadriyatlar deb hisoblash odat tusini olgan. ma’naviy qadriyatlar qatoriga baxt-saodat, yaxshilik va yomonlik, go‘zallik va xunuklik, adolat va adolatsizlik, huquqiylik va nohuquqiylik, tarixning mazmuni va insonning vazifasi va hokazolar haqidagi me’yoriy tasavvurlar ko‘rinishida ifodalangan ijtimoiy ideallar, mo‘ljallar va baholar, me’yorlar va taqiqlar, harakat prinsiplari kiradi. moddiy qadriyatlar inson ehtiyojlari va manfaatlari ob’ektlari sifatida amal qilsa, ma’naviy qadriyatlar ikki xil funksiyani bajaradi: ular qadriyatlarning mustaqil sohasi va moddiy qadriyatlarni baholash asosi, mezonidir. qadriyatlarni tasniflashning ikkinchi asosi – sub’ektlarga ko‘ra individual shaxsiy (sub’ektiv-shaxsiy), gruppaviy (milliy,sinfiy), umuminsoniy qadriyatlar farqlanadi. individual yoki shaxsga doir qadriyat – bu narsa, hodisa, g‘oyaning …

5 / 6

ramiz. gruppaviy qadriyatlar – bu narsalar, hodisalar, g‘oyalarning odamlar muayyan birligi (sinf, millat, mehnat jamoasi va sh.k.) uchun qadriyat sifatidagi ahamiyatidir. gruppaviy qadriyatlar muayyan jamoaga kiruvchi individlarni yagona manfaatlar, qadriyatlar va mo‘ljallar bilan birlashtirib, mazkur jamoaning hayot faoliyatida ulkan ahamiyat kasb etadi. umuminsoniy qadriyatlar – bu narsalar, hodisalar, g‘oyalarning jahon hamjamiyati uchun qadriyat sifatidagi ahamiyatidir. umuminsoniy qadriyatlar qatoriga, birinchidan, jahon hamjamiyati aholisining aksariyati amal qiladigan ijtimoiy-siyosiy va axloqiy tamoyillar kiradi. ikkinchidan, umuminsoniy qadriyatlar jumlasiga umuminsoniy ideallar, umumxalq maqsadlari va ularga erishishning asosiy vositalari (ijtimoiy adolat, insonning ha’ni va qadr-qimmati, fuqarolik burchi va sh.k.) kiradi. shuningdek, umuminsoniy qadriyatlar qatoriga tabiiy boyliklar hamda o‘z mohiyati va ahamiyatiga ko‘ra olamshumul xususiyat kasb etuvchi qadriyatlar: tinchlikni saqlash, qurolsizlanish, xalqaro iqtisodiy tartib muammolari ham kiradi. umuminsoniy qadriyatlar – jamiyat va madaniyatning rivojlanishi mahsuli. shaxsiy, gruppaviy va umuminsoniy qadriyatlar bir-biri bilan ijtimoiy nuqtai nazardan uzviy bog‘liq. falsafa uchun quyidagi savollar ayniqsa muhim ahamiyat kasb etadi: shaxsiy …

Want to read more?

Download all 6 pages for free via Telegram.

Download full file

About "qadriyatlar falsafasi (aksiologiya)"

10-mavzu: qadriyatlar falsafasi (aksiologiya). ma’ruza rejasi: 1. qadriyat tushunchasining mazmuni va uning umumiy tavsifi. 2. qadriyatlarning turlari (umuminsoniy, milliy, shaxsiy qadriyatlar). 3. oilaning qadriyatga doir jihatlari. gender tengligini ta’minlashda inson mehnati qadrlanishining ahamiyati. oila – ta’lim – mahalla tizimi. 3. qadriyatlarni baholash va qadriyaviy mo‘ljal. tayanch tushuncha va atamalar: qadriyat, aksiologiya, qadriyatlar tiplari, qadriyaviy yondashuv, milliy qadriyatlar. 1-savol bayoni: qadriyatlar nazariyasi falsafiy bilimlarning ilmiy tizimi sifatida xix asrning ikkinchi yarmida vilgelm vindelband, rudolf lotse, german kogen, genrix rikkert kabi nemis faylasuflarining asarlarida shakllana boshladi. xx asrning boshida fransuz faylasufi p.lapi qadriyatlar nazari...

This file contains 6 pages in DOC format (140.5 KB). To download "qadriyatlar falsafasi (aksiologiya)", click the Telegram button on the left.

Tags: qadriyatlar falsafasi (aksiolog… DOC 6 pages Free download Telegram