afaziya sabablari, mexanizmlari va tasnifi

DOC 6 pages 62.5 KB Free download

6 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 62.5 KB

File type DOC

Pages 6

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 6

afaziya sabablari, mexanizmlari va tasnifi reja: 1. afaziya nutq buzilishini o‘rganishni ilmiy-metodik asoslari. 2. afaziya sabablar,mexanizmi. 3.afaziya tasnifi. tayanch tushunchalar: afaziya, anomaliya, akustik-gnostik, fiziologik alfavit, rezidual bosqich, bosh miya, optik-taktil. afaziya nutq buzilishini o‘rganishni ilmiy-metodik asoslari. afaziya muammosiga bag‘ishlangan ilmiy adabiyotlar ancha ko‘p bo‘lsa ham, nutqiy buzilishlarni tiklovchi xarakterdagi (reabilitatsion) ta’limni turli muammolari haligacha o‘z yechimini kutib turibdi. jumladan, faqat so‘nggi yillardagina reabilitatsion ta’limni boshlash muddatlari haqidagi qarashlar o‘zgarib nutqiy buzilishni tuzatishda muvaffaqiyat ko‘pincha logopedik ish qanchalik erta boshlanishiga bog‘liqligi to‘g‘risidagi qarashlar tan olina boshlandi. (r.a.tkachyov, e.s.beyn, i.ya.plotnikova, 1955; shuel 1953). afaziya holatida logopedik ishni ertaroq boshlashning ahamiyati shuki, logopedik chora tadbirlar nutqiy funksiyalarning spontam tiklanish jarayonini faollashtiradi. logopedik ishlar kechroq, rezidual bosqichda boshlangan taqdirda shakllanib ulgurgan barqaror nutqiy buzilishlarni yengib o‘tishga to‘g‘ri keladi. afaziya bilan kasallangan kishilar nutqini tiklashga bo‘lgan ilk urinishlar xix asr boshlarida amalga oshirila boshlangan. bu davrda yaratilgan ilmiy adabiyotlarning katta qismi motor afaziya tufayli buzilgan …

2 / 6

yoki jarohatdan so‘ng «bezovta qilish» xavfli deb hisoblangan. kusmaul (1910) birinchi bo‘lib o‘ziga xos tabiiy-pedagogik psixoterapiya asosida afaziya bilan kasallanganlar nutqini tizimli ravishda tiklashni joriy etdi. uning fikricha, motor afaziyaga ega bo‘lgan kasallarga eng avvalo so‘zlovchining og‘zini kuzatish o‘rgatilishi kerak. shundan kelib chiqib, kusmaul nutqiy funksiyalarni tiklashning bir necha usullarini tavsiya etdi. gutsman (1901) birinchi bo‘lib, afaziya kasalligi bilan ishlash borasida to‘plangan tajribalarni umumlashtirdi. keyinchalik u, motor afaziyasi yuz berganda nutqni tiklashga qaratiladigan choralarning dastlabki bosqichida qo‘llanadigan metodika haqida to‘xtalib, bu boradagi ishlarni insultdan so‘ng darhol emas, bir necha oy o‘tgach, nutqning spontan yaxshilanish jarayoni maksimal darajaga yetganda amalga oshirila boshlanishi kerakligini ta’kidladi. nutqi mutlaqo yo‘qolgan bemorlar bilan ishlash metodikasini tavsiya etdi. total afaziyada u dastlab lab va tillarning nutqsiz xarakatlarini takrorlash mashqlarini o‘tkazgan. uning fikricha, tovushlar talaffuzini unli tovushlar va lab undoshlari talaffuzidan boshlash kerak. chunki ularning artikulyatsiyasi yaqqol namoyon bo‘ladi. tovushlar bo‘g‘inlarning ichida bir necha bor takrorlangach, u …

3 / 6

ar logopediyasi amaliyotida optik-taktil metod juda katta shuhrat qozondi. (f.a.rau 1932) 30- va undan keyingi yillarda bolalardagi har xil anomaliyalarda eshitish sezgisidagi buzilishlarning alohida ahamiyatga egaligi ochib berildi. r.m.boskis va r.e.levina, (1936, 1940) asta-sekin logopediya bolalardagi nutq patologiyalarining har xil turlarini qamrab oluvchi fanga aylanib bordi. (r.e.levina, 1940, 1951, 1961 o.v.pravdina 1958,. 1960). 40-yillarga kelib afaziya haqidagi ta’limotning rivojlanishi va nutqiy buzilishni bartaraf etish metodlarini ishlab chiqishning yangi bosqichi boshlandi. bir necha yil davomida ko‘plab mualliflar mavjud metodikalarni qayta ko‘rib chiqib aniqlashtirib bordilar. tiklovchi reabilitatsion ta’lim masalalari psixologlar-a.r.luriya (1947, 1950) b.g.ananev (1946, 1947) e.s.beyn (1947, 1948,1959) v.m.kogan (1947) kabilarning diqqatini tortdi. 1948 yil e.s.beyn kattalardagi sensor afaziyani psixologik analiz qilish asosida akustik-gnostik funksiyani tiklash metodikasini ishlab chiqdi. metodika, talaffuzi o‘xshash tovushlarning idrok etilishini yaxshilash orqali farqlash qobiliyatini tiklashga asoslangan. bunda kasalga tegishli tovushni o‘z ichiga olgan so‘zli rasm taqdim etilgan. bemor so‘zlarni taqqoslashi va farqlashi jarayonida nutqning fonetik tomonini idrok …

4 / 6

tiklash jarayoni uch bosqichda o‘tkazilishini ko‘rsatib berdi. birinchi bosqich bo‘g‘in va so‘zning ichki sxemasi ustida ishlash bosqichi. bunda asosiy e’tibor so‘z va bo‘g‘inning strukturasini tiklashga qaratiladi. ikkinchi bosqich-so‘zning morfologik va semantik jihatlari analizi ustida ishlash bosqichi. uchinchi bosqichi-jumlaning grammatik strukturasini tiklash, ya’ni agrammatizatsiyani bartaraf etish ustida ishlash bosqichi. ulug‘ vatan urushi yillari b.g.ananev boshchiligida tbilisi va leningradda bir guruh psixologlar va pedagoglar afaziyaning turli shakllaridagi nutqiy buzilishlarni bartaraf etishning original metodikalarini ishlab chiqdilar. b.g.ananev va s.n.astaxov (1946, 1947) motor afaziyali bemorlarda literal agrafiyani bartaraf etishga qaratilgan konstruktiv-analitik metodikani taklif etishdi. bu metodika ular tomonidan optik taktil metod bilan ishlashda asosiy yordamchi vosita bo‘lib xizmat qilgan. mualliflarning ko‘rsatishicha avval turli elementlardan konstruk-siyalash orqali harf obrazi tiklanadi., so‘ngra kasalning eshitayotgan alohida tovush va so‘zlarni yozish qobiliyati tiklanadi, shundan keyingina aniq talaffuz etish mashqlari bajariladi. optik-taktil metod chegaralaridan chiqishga bo‘lgan urinishlar 40-yillarda ham kuzatildi. jumladan, t.m.moxova (1948) fonetik metod tarafdori sifatida optik-taktil metodni …

5 / 6

bilan ishlanganda kasallar dastlab ko‘zlarini yumgancha har xil ob’ektlar (sharlar, slindrlar va b.) ni paypaslab ko‘radilar. so‘ngra idrok etilgan narsani og‘zaki yoki yozma tarzda bayon etadilar. oxirida esa predmetni chizadilar. natijada bemorda predmet belgilarining nomlari tiklanib boradi. lyuk zinger, arnold (1949)optik-taktil metodni qo‘llashni tavsiya etib psixik va motor sohalaridagi tormozlanishni bartaraf etishga alohida e’tibor berish kerakligini ta’kidladilar. buning uchun esa mimika va pontamimika tizimli ravishda qo‘llanishi lozim. yozuvni tiklash uchun ular rangli alifbodan foydalandilar. yozishni mashq qilishda dastlab shakllarni shtrixlash, ko‘chirib yozish, chap qo‘lni mashq qilishdan boshlanadi. shunday qilib, 50 yillarda optik-taktil metod variantlari tarafdorlari ham yo‘q emas edi. urushdan keyingi yillarda rossiya va aqshda afaziyada nutqiy funksiyalarni tiklash bo‘yicha dastlabki qo‘llanmalar nashr etildi. ushbu qo‘llanmalarda nutqni tiklash vazifalariga bo‘lgan har xil yondoshuv diqqatni tortadi. taylor va moris (1955) o‘z oldiga faqatgina kundalik turmushda ishlatiladigan 75-100 tapredmet nomini tiklash vazifasini qo‘ysalar, «afaziya bilan kasallanganlarning nutqini tiklash bo‘yicha qo‘llanma» ning mualliflari …

Want to read more?

Download all 6 pages for free via Telegram.

Download full file

About "afaziya sabablari, mexanizmlari va tasnifi"

afaziya sabablari, mexanizmlari va tasnifi reja: 1. afaziya nutq buzilishini o‘rganishni ilmiy-metodik asoslari. 2. afaziya sabablar,mexanizmi. 3.afaziya tasnifi. tayanch tushunchalar: afaziya, anomaliya, akustik-gnostik, fiziologik alfavit, rezidual bosqich, bosh miya, optik-taktil. afaziya nutq buzilishini o‘rganishni ilmiy-metodik asoslari. afaziya muammosiga bag‘ishlangan ilmiy adabiyotlar ancha ko‘p bo‘lsa ham, nutqiy buzilishlarni tiklovchi xarakterdagi (reabilitatsion) ta’limni turli muammolari haligacha o‘z yechimini kutib turibdi. jumladan, faqat so‘nggi yillardagina reabilitatsion ta’limni boshlash muddatlari haqidagi qarashlar o‘zgarib nutqiy buzilishni tuzatishda muvaffaqiyat ko‘pincha logopedik ish qanchalik erta boshlanishiga bog‘liqligi to‘g‘risidagi qarashlar tan olina bosh...

This file contains 6 pages in DOC format (62.5 KB). To download "afaziya sabablari, mexanizmlari va tasnifi", click the Telegram button on the left.

Tags: afaziya sabablari, mexanizmlari… DOC 6 pages Free download Telegram