jinoyat natijasida yetkazilgan mulkiy ziyonni qoplash

DOC 6 pages 64.0 KB Free download

6 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 64.0 KB

File type DOC

Pages 6

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 6

mavzu: jinoyat natijasida yetkazilgan mulkiy ziyonni qoplash reja: 1. jinoyat protsessida fuqaroviy da’vo tushunchasi va predmeti 2. mol-mulkni jabrlanuvchi yoki fuqaroviy da’vogargaqaytarish 3. hukmning mulkiy undirishlarga doir qismi ijrosini ta’minlash jinoyat protsessida fuqaroviy da’vo tushunchasi va predmeti. mamlakatimizda so‘nggi yillarda jinoyat protsessida shaxs huquqlarini har tomonlama e’tirof etish va himoya qilishga qaratilgan, inson huquqlarini oliy qadriyat sifatida e’tirof etishga asoslangan keng ko‘lamli islohotlar olib borilmoqda. konstitutsiyaning 53-moddasiga binoan xususiy mulk boshqa mulk shakllari kabi daxlsiz va davlat himoyasida ekanligi, mulkdor faqat qonunda nazarda tutilgan hollarda va tartibdagina mulkdan mahrum etilishi mumkinligi huquqiy tartibga solingan. yuqoridagi konstitutsiyaviy qoida jinoiy jazolarning liberallashtirilishi munosabati bilan jinoiy jazolar tizimidan mol-mulkni musodara qilishning chiqarilganida ham namoyon bo‘ldi. shu bilan birga, sodir etilgan jinoyat nafaqat qonun bilan qo‘riqlanadigan munosabatlarga, shu jumladan, inson manfaatlariga ham ma’lum darajada zarar yetkazadi. zarar moddiy, jismoniy yoki ma’naviy shakllarda namoyon bo‘ladi. umume’tirof etilgan prinsiplarga asosan yetkazilgan zarar qoplanishi yoki bartaraf etilishi …

2 / 6

a tariqasida unga to‘langan pul, nafaqa yoki pensiya pulini undirish to‘g‘risidagi fuqaroviy da’volar ko‘riladi. moddiy zararni undirishning eng oddiy va shu bilan birga samarali usuli restitutsiya hisoblanadi. “restitutsiya” so‘zi lotin tilidan (restitutio) tarjima qilinganda, “tiklash”, “avvalgi, dastlabki holatga qaytish” degan ma’nolarni anglatadi. mazkur atamadan asosan fuqarolik va xalqaro huquqda keng foydalaniladi, ammo u jinoyat-protsessual munosabatlarda ham qo‘llanilishi mumkin. restitutsiya jinoyat protsessida jinoyatdan moddiy zarar ko‘rgan jabrlanuvchining jinoyat sodir bo‘lguniga qadar mavjud bo‘lgan mulkiy holatining qayta tiklanishini ifodalaydi. masalan, shaxs o‘zbekiston respublikasi jinoyat kodeksining 169-moddasida qayd etilgan o‘g‘irlik jinoyatini sodir etib, boshqa fuqaroning uyidan qimmatbaho taqinchoqlarni o‘g‘irlab ketganligi va ushbu jinoyatning ochilishi natijasida qimmatbaho taqinchoqlar qonuniy egasiga qaytarilganligi restitutsiyaga yaqqol misol bo‘la oladi. lekin, o‘g‘irlangan buyum o‘z egasiga qaytarilishining imkoni bo‘lmagan taqdirda, qoidaga ko‘ra, moddiy zararni undirish fuqaroviy da’voni qo‘zg‘atish shaklida amalga oshiriladi. jinoyat protsessida fuqaroviy da’vo tushunchasini ta’riflashda jinoyat tufayli yetkazilgan mulkiy ziyon va jismoniy zararni undirish – buning uchun …

3 / 6

lish uchun, avval “da’vo” tushunchasining mohiyatini anglab olish zarur bo‘ladi. “da’vo” asli arabcha so‘z bo‘lib, o‘z haq-huquqini himoya etish haqida sud orqali yoki boshqa yo‘llar bilan qo‘yilgan talab tushuniladi. shuningdek, zamonaviy huquqda da’vo (lot. “actio” – da’vo, “actionare” – sud muhofazasini izlash) barcha sud ish yurituvlari uchun xos bo‘lgan turdosh tushuncha hisoblanadi. demak, jinoyat protsessida fuqaroviy da’vo jinoyatdan jabr ko‘rgan shaxslarning subyektiv fuqarolik huquqlarini muhofaza qilishning eng keng tarqalgan va asosiy usullaridan biri hisoblanadi. jinoyat protsessida fuqaroviy da’vo ma’naviy zararni undirish uchun ham taqdim etilishi mumkinligi e’tiborga loyiqdir. bu masala o‘zbekiston respublikasi oliy sudi plenumining 2000-yil 28-apreldagi 7–sonli “ma’naviy zararni qoplash haqidagi qonunlarni qo‘llashning ayrim masalalari to‘g‘risida”gi qarorining 9–bandida tushuntirishlar bilan bayon etib berilgan. jinoyat protsessidagi fuqaroviy da’vo ikki jihat, ya’ni moddiy va protsessual huquqiy tabiatga ega. uning moddiy tabiati – keng ma’noda fuqaroviylik hisoblansa, protsessual tabiati – jinoyat-protsessualdir. uning moddiy tabiati da’vogar va javobgar o‘rtasida vujudga kelgan munozarali moddiy-huquqiy …

4 / 6

, balki javobgarga qarshi qo‘zg‘atish to‘g‘risida va undan yetkazilgan zararni undirish to‘g‘risida bo‘ladi. jinoyat tufayli vafot etgan shaxsning mehnatga layoqatsiz oila a’zolari yoki voyaga yetmagan farzandlarini boqish uchun ketadigan xarajatlar ham fuqaroviy javobgardan undiriladi. yuqorida ta’kidlab o‘tilganidek, jinoyat tufayli yetkazilgan zarar moddiy va nomoddiy shakllarda o‘z ifodasini topadi. bunda shuni tan olish kerakki, nomoddiy zarar oqibatlarini son (pul) ekvivalentida o‘lchash, belgilash va ularni qoplashda bir qator qiyinchiliklar uchraydi. masalan, jinoiy qilmish tufayli (bezorilik, tuhmat, haqorat va h.) insonga etkaziladigan jismoniy va ma’naviy azoblarning miqdorini moddiy jihatdan qanday belgilash mumkin? bevosita mulkiy zarar yetkazish bilan bog‘liq jinoyatlar sodir etilganda, ya’ni o‘g‘rilik, bosqinchilik, firibgarlik kabi harakatlarda tajovuz obyekti mavjud bo‘lib, bunda yetkazilgan mulkiy zararni o‘lchash va baholash, demakki, qoplash mumkin bo‘ladi. ushbu jinoiy harakatlar birinchi navbatda mulkka yo‘naltirilgan bo‘ladi, shuning uchun ham jinoyat tufayli yetkazilgan mulkiy zararning qiymatini belgilashda qiyinchilik tug‘ilmaydi. insonning hayoti va sog‘ligiga qarshi yo‘naltirilgan jinoyatlar jismoniy jihatdan zarar yetkazadi, …

5 / 6

nosabatlar yuzaga kelishini ular bilan bog‘laydi. bunday faktlarga quyidagilar kiradi: jinoyat sodir bo‘lishi; fuqaroviy da’vogar tomonidan moddiy zararning mavjudligi; jinoyat va zarar o‘rtasidagi sababiy bog‘lanish. quyidagi muayyan protsessual asoslarning mavjudligi da’voni jinoyat ishi bilan birga ko‘rib chiqishning zarur sharti hisoblanadi: jinoyat ishining mavjudligi; jinoyat ishiga fuqaroviy da’vo taqdim etish; xuddi shu taraflar o‘rtasida, xuddi shu predmet va asoslar bo‘yicha qonuniy kuchga kirgan sud qarorining yoki fuqaroviy da’vogarning da’vodan voz kechganligini qabul qilish yoki kelishuv bitimini tasdiqlash to‘g‘risida sud ajrimining mavjud emasligi; fuqaroviy da’vogarning fuqaroviy protsessual muomala layoqatiga egaligi. fuqaroviy da’vo bo‘yicha ishni yuritish jinoyat protsessining bir qismi hisoblanadi. shuning uchun jinoyat ishini qo‘zg‘atish uchun sabab va asoslarning mavjud emasligi jinoyat protsessida fuqaroviy da’voni ko‘rib chiqish va hal qilishga yo‘l qo‘ymaydi. bu haqda o‘zbekiston respublikasi jinoyat-protsessual kodeksining 276-moddasi 2-qismida to‘g‘ridan to‘g‘ri ko‘rsatilgan: fuqaroviy da’vo jinoyat ishi qo‘zg‘atilgan paytdan boshlab to sud tergovi boshlangunga qadar taqdim etiladi. o‘zbekiston respublikasi jinoyat-protsessual kodeksining 277-moddasiga …

Want to read more?

Download all 6 pages for free via Telegram.

Download full file

About "jinoyat natijasida yetkazilgan mulkiy ziyonni qoplash"

mavzu: jinoyat natijasida yetkazilgan mulkiy ziyonni qoplash reja: 1. jinoyat protsessida fuqaroviy da’vo tushunchasi va predmeti 2. mol-mulkni jabrlanuvchi yoki fuqaroviy da’vogargaqaytarish 3. hukmning mulkiy undirishlarga doir qismi ijrosini ta’minlash jinoyat protsessida fuqaroviy da’vo tushunchasi va predmeti. mamlakatimizda so‘nggi yillarda jinoyat protsessida shaxs huquqlarini har tomonlama e’tirof etish va himoya qilishga qaratilgan, inson huquqlarini oliy qadriyat sifatida e’tirof etishga asoslangan keng ko‘lamli islohotlar olib borilmoqda. konstitutsiyaning 53-moddasiga binoan xususiy mulk boshqa mulk shakllari kabi daxlsiz va davlat himoyasida ekanligi, mulkdor faqat qonunda nazarda tutilgan hollarda va tartibdagina mulkdan mahrum etilishi mumkinligi huquqiy tartibga solingan. y...

This file contains 6 pages in DOC format (64.0 KB). To download "jinoyat natijasida yetkazilgan mulkiy ziyonni qoplash", click the Telegram button on the left.

Tags: jinoyat natijasida yetkazilgan … DOC 6 pages Free download Telegram