ochiq kalitli shifrlash algoritmlari

DOC 6 pages 230.5 KB Free download

6 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 230.5 KB

File type DOC

Pages 6

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 6

asimmetrik shifrlash algoritmlari reja: 1. ochiq kalitli shifrlash algoritmlari 2. raqamli sertifikatlar 3. shifrlashning kriptografik mustahkamligi 4. shifrlashga qo’yiladigan asosiy talablar 5. elektron raqamli imzo va ochiq kalitlar strukturasi 1.ochiq kalitli shifrlash algoritmlari asimmetrik kalitli kriptotizimlarda ma’lumot almashishda ikkita kalitdan foydalaniladi. ikki har xil asimmetrik kalitlar matematik bog’langan. ularning biri xabarni shifrlash uchun xizmat qilsa, ikkinchisi esa deshifrlash uchun xizmat qiladi. ular o’z navbatida foydalanuvchining ochiq va yopiq kaliti deb ataladi. ochiq kalit hammaga, yopiq kalit esa foydalanuvchining o’ziga ma’lum bo’ladi. ochiq kalitlar hammaga bir xil yo’naltirilgan bo’ladi. muloqot qiluvchilar uchun doim yaroqli bo’ladi . agar kimdir boshqa foydalanuvchining ochiq kalitini topib olsa ham yopiq kalitni topolmasligi kerak. bu foydalanuvchining ochiq kalitini topgan buzuvchiga matematik usul yordamida uning yopiq kalitini topib bo’lmasligini bildiradi. lekin yopiq kalit topilsa, bu katta muammoga sabab bo’ladi. shuning uchun kalit egasi o’z yopiq kalitini har xil uskunalardan saqlash kerak1. agar a foydalanuvchi ma’lumotlarni o’zining yopiq …

2 / 6

siz muloqot qilish uchun shifrlash, korrespondentlarning shaxsan uchrashishlari shart bo’lmagan holatda ma’noga ega. muammo maxfiy kalitni uzatishda yuzaga keladi. haqiqatda, agar jo’natuvchi ali qabul qiluvchi valiga kalitni shifrlamasdan uzatsa, kalitni tutib olishlari mumkin. agar kalit shifrlangan ko’rinishda jo’natilsa, unda qabul qiluvchi vali uni ocha olmaydi. bir nechta korrespondentlar bilan yozishmalar olib borish uchun, har bir qabul qiluvchi uchun alohida kalitlar bo’lishi lozim, bu esa noqulaylikni tug’diradi. bu muammoni yechimini topish uchun asimmetrik shifrlash (ochiq (ommaviy) kalit yordamida shifrlash) sxemasi taklif etilgan. ochiq kalitli shifrlash yoki shifrlashning asimmetrik algoritmlari deb ataluvchi algoritmlarda shifrlash uchun ishlatiladigan kalit shifrni ochish uchun ishlatiladigan kalitdan farq qiladi. bundan tashqari, shifrlash kalitini bilgan holda, shifrni ochish uchun zarur kalitni juda katta muddat ichida hisoblab topish imkoni bo’lmaydi. ixtiyoriy foydalanuvchi shifrlash kaliti yordamida xabarni shifrlashi mumkin, lekin bu kalitga mos shifrni ochish kalitiga ega shaxsgina bu xabarni o’qiy oladi. shifrlash kalitini ochiq (ommaviy) kalit, shifrni ochish kalitini …

3 / 6

yechish mumkin: · foydalanuvchini autentifikasiyalash, ya’ni kompyuter tizimi resurslariga kirmoqchi bo’lgan foydalanuvchini aniqlash; · tarmoq abonentlari aloqasini o’rnatish jarayonida ularni o’zaro autentifikasiyalash. quyidagi sxemaga muvofiq, foydalanuvchi ali (a) oldindan ochiq kalitni vali (v) va soli (s) nomli korrespondentlarga jo’natadi, keyin esa yopiq kalit bilan shifrlangan matnni yuboradi. 9.1-rasm. asimmetrik shifrlash orqali ma’lumotning butunligini ta’minlash xabarni faqat ali (a) jo’natishi mumkin (yopiq kalit unga tegishli), bunda autentifikasiya muammosi yechilgan. lekin, masalan vali (v)ning unga yo’llangan xatni soli (s) o’qimaganligiga aniq ishonchi yo’q. demak konfedensiallik ta’minlanmagan. konfedensiallikni ta’minlash sxemasi quyidagi rasmda tasvirlangan. 9.2-rasm. asimmetrik shifrlash orqali kalit almashish xabarni faqat ali (a) o’qishi mumkin, chunki u xabarni qayta tiklash imkonini beruvchi yopiq kalitga ega, xabarni konfedensialligi ta’minlangan. lekin, ali (a) xabarni soli (s) yubormaganiga aniq ishonchi yo’q, chunki u vali (v) nomidan xabarni yuborishi ham mumkin. demak autentifikasiyalash ta’minlanmagan. ikkita shaxs orasida xabar almashishda konfedensiallikni ta’minlash uchun ikkita kalit bo’lishi shart. juft …

4 / 6

va simmetrik shifrlash orqali maxfoy ma’lumot almashish avval ali (a) boshlang’ich faylni simmetrik kalit yordamida shifrlaydi (1-punkt). keyin (2-punkt) ali ochiq manbalardan vali (v)ga tegishli bo’lgan ochiq kalitni oladi va bu kalit yordamida o’zining simmetrik kalitini shifrlaydi. so’ngra (3-punkt) ikkala obyekt (shifrlangan fayl va shifrlangan simmetrik kalit) internet orqali vali (v)ning manziliga jo’natiladi. vali ikkala obyektni qabul qilib oladi (4-punkt). simmetrik kalit valiga tegishli bo’lgan yopiq kalit yordamida qayta tiklanadi (5- punkt) va qayta tiklangan simmetrik kalit yordamida boshlang’ich fayl shifrdan yechiladi (6-punkt). kimdir, sizning yopiq kalitingiz yordamida shifrlangan xabarni olsa, u sizdan xabar kelganiga ishonch hosil qiladi. ya’ni, bu holatda, shifrlash imzo qo’yganga ekvivalent bo’ladi. demak raqamli (elektron) imzo - bu jo’natuvchi yoki imzo muallifini autentifikasiyalash usuli bo’lib, hujjat mazmuni o’zgartirilmaganligini tasdiqlaydi . raqamli imzo shifrlangan holda yoki ochiq shifrlanmagan holda yuborilishi mumkin. 2.raqamli sertifikatlar. ochiq kalitli shirflash sxemasidan foydalanganda ochiq kalitni mijozlarga tarqatish yoki tarmoqdagi serverga o’rnatmoq kerak. …

5 / 6

hun kim sertifikat olgan bo’lsa, uning haqiqiyligiga ishonch hosil qilishi mumkin. sertifikat shaxsni kimligini tasdiqlovchi hujjatning analogidir. shaxsni identifikasiya qilish muammosi (pasport, haydovchilik guvohnomasi va hokazo) uchrashuv paytida yuzaga keladi. tarmoqda sherikni ko’rmasdan turib muloqot qilishda, shaxsning kimligini bilish yanada muhimroqdir. 3.shifrlashning kriptografik mustahkamligi. himoyalangan axborotning xavfsizligi birinchi navbatda kalit bilan aniqlanadi. shifrga hujum (kriptotahlil) kalit va shifrlash algoritmi noma’lum bo’lgan holatda shifrlangan axborotning shifrini yechish jarayonini bildiradi. odatda, shifrlash algoritmi raqibga ma’lum va avvaldan tahlil etilishi mumkin deb hisoblanadi. faqat shifrlashni amalga oshiruvchi kalit yashirin saqlanadi. raqibning asosiy maqsadi bu kalitni qo’lga kiritishdir. kriptomustahkamlik shifrning tasnifi bo’lib, u kalitni bilmasdan turib shifrni yechishga bo’lgan mustahkamlikni bildiradi. shifrlash orqali axborotni himoyalashning samaradorligi kalitning yashirin saqlanishiga va shifrning kriptomustahkamligiga bog’liq. 4.shifrlashga qo’yiladigan asosiy talablar. zamonaviy shifrlash usullari quyidagi asosiy talablarga javob berishi kerak: · shifrning mustahkamligi shifrlash algoritmining maxfiyligi bilan emas, kalitning sir saqlanishi bilan ta’minlanadi; · faqat barcha mumkin bo’lgan …

Want to read more?

Download all 6 pages for free via Telegram.

Download full file

About "ochiq kalitli shifrlash algoritmlari"

asimmetrik shifrlash algoritmlari reja: 1. ochiq kalitli shifrlash algoritmlari 2. raqamli sertifikatlar 3. shifrlashning kriptografik mustahkamligi 4. shifrlashga qo’yiladigan asosiy talablar 5. elektron raqamli imzo va ochiq kalitlar strukturasi 1.ochiq kalitli shifrlash algoritmlari asimmetrik kalitli kriptotizimlarda ma’lumot almashishda ikkita kalitdan foydalaniladi. ikki har xil asimmetrik kalitlar matematik bog’langan. ularning biri xabarni shifrlash uchun xizmat qilsa, ikkinchisi esa deshifrlash uchun xizmat qiladi. ular o’z navbatida foydalanuvchining ochiq va yopiq kaliti deb ataladi. ochiq kalit hammaga, yopiq kalit esa foydalanuvchining o’ziga ma’lum bo’ladi. ochiq kalitlar hammaga bir xil yo’naltirilgan bo’ladi. muloqot qiluvchilar uchun doim yaroqli bo’ladi . agar kimdir bosh...

This file contains 6 pages in DOC format (230.5 KB). To download "ochiq kalitli shifrlash algoritmlari", click the Telegram button on the left.

Tags: ochiq kalitli shifrlash algorit… DOC 6 pages Free download Telegram