saralash algoritmalari

DOC 7 pages 60.5 KB Free download

7 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 60.5 KB

File type DOC

Pages 7

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 7

5-ma’ruza darsi mavzu: ma'lumotlarni saralash algoritmlari. saralash tushunchasi va uning vazifasi. saralashning qat’iy usullari va ularning samaradorligi. saralash – tartiblash (sorting algorithms) deb, berilgan obyektlar ketma-ketligini maʼlum mantiqiy tartibda qayta joylashtirish jarayoniga aytiladi. saralash bir necha koʻrsatkichlarga bogʻliq boʻlishi mumkin. misol uchun maktab jurnalida oʻquvchilar familiyasi alifbo tartibiga koʻra saralangan boʻladi. masalan bizga sonlar qatori berilgan: 8, 23, 0, −50, 100 bu qatorni kichigidan kattasiga qarab yoki kattasidan kichigiga qarab saralashimiz mumkin. bu saralashni amalga oshirish jarayoni saralash algoritmi deyiladi. saralash jarayoni taqqoslashga asoslangan jarayon hisoblanadi. yuqoridagi sonli qatorni kichigidan kattasiga qarab tartiblaganimizda −50, 0, 8, 23, 100 koʻrinishiga keladi. biz buni qanday amalga oshirdik. bunda har xil usuldan foydalanish mumkin va mana shu algoritm turlaridir biz algoritmlardan bittasidan foydalanib yuqoridagi sonli qatorni tartiblaymiz. avval, sonli qatordan eng kichigini topamiz va uni roʻyxatnin g boshiga qoʻyamiz. har bir sonni boshqasi bilan solishtirib chiqamiz. agar son oʻzidan keyingi sondan kichik boʻlsa, …

2 / 7

timal deb bilgan yoʻnalishdan ketadi va biz uchun faqat bitta saralash algoritmi mavjud. ammo dasturlashda bunday deb boʻlmaydi. dasturlashga talab ortib, bu soha rivojlanib borgani sari unda bir qator sohalardagi kabi tezlikni oshirish muammosi paydo boʻladi. chunki ilk kompyuter tizimlarida kompyuter tizimining 30% tezligi, operativ xotirasi saralashga sarflanar edi. shu oʻrinda savol tugʻiladi, operatsion tizimlarda ham saralashdan foydalaniladimi? albatta ha! fikrimiz isbotini hozirda keng foydalaniladigan total commander dasturi isbotlaydi. unda bir necha xil saralash mavjud: fayl turi, nomi, oʻzgartirilgan sanasi va oʻlchami. har birini oʻsish yoki kamayish tartibida saralash mumkin. ha aytgancha, hozirgi tizimlar 30% emas anchagina kamroq tezlik va xotira sarflashadi. chunki tezlik masalasi tobora yuqori choʻqqiga chiqayotgan va ishlanayotgan maʼlumotlar oʻlchami oshib borayotgan bir paytda sekin ishlovchi algoritmlardan foydalanish kulguli. maʼlumotlar oʻlchamlari esa juda katta, shu sababli ularni aniq va tez saralashga ehtiyoj mavjud. buni amalga oshirish uchun esa yangi algoritmlarga ehtiyoj tugʻila boshladi. buni yechimi sifatida bir …

3 / 7

ichik element topiladi va birinchi o‘ringa qo‘yiladi. · keyingi eng kichik element topilib, ikkinchi o‘ringa qo‘yiladi. · jarayon oxirigacha davom etadi. 3. insertion sort (kiritib saralash) bu usul yangi kiritilayotgan elementlarni o‘z joyiga joylashtirib borish orqali ishlaydi. algoritm ishlash prinsipi: · birinchi element saralangan deb qabul qilinadi. · keyingi element olinib, o‘zining mos joyiga joylashtiriladi. · shu jarayon har bir yangi kiritilgan element uchun takrorlanadi. 1. bubble sort # boshlang‘ich ro‘yxat sonlar = [5, 3, 8, 1, 2] # biz saralashimiz kerak bo'lgan sonlar ro‘yxati # tashqi sikl: ro‘yxatning har bir elementiga qarab o'tamiz for i in range(len(sonlar) - 1): # ichki sikl: qo‘shni elementlarni taqqoslaymiz va almashtiramiz for j in range(len(sonlar) - i - 1): if sonlar[j] > sonlar[j + 1]: # agar oldingi element kattaroq bo‘lsa sonlar[j], sonlar[j + 1] = sonlar[j + 1], sonlar[j] # ularning joyini almashtiramiz # saralangan ro‘yxatni ekranga chiqarish print("saralangan ro‘yxat:", sonlar) qadamlar …

4 / 7

ndex = i # hozircha eng kichik deb o‘ylaymiz for j in range(i + 1, len(sonlar)): # keyingi sonlarni tekshiramiz if sonlar[j] = 0 and sonlar[j] > tanlangan_son: # agar oldingi son katta bo‘lsa sonlar[j + 1] = sonlar[j] # uni o‘ngga suramiz j -= 1 sonlar[j + 1] = tanlangan_son # tanlangan sonni kerakli joyga qo‘yamiz print(sonlar) # natijani chiqaramiz oddiy tushuntirish 1. ikkinchi elementdan boshlab har bir sonni olib, oldingilar bilan taqqoslaymiz. 2. agar chapdagi son katta bo‘lsa, uni o‘ngga suramiz. 3. bo‘sh joy qolsa, tanlangan sonni o‘sha joyga qo‘yamiz. 4. shu tarzda oxirigacha davom etamiz. 1-qadam: [3, 5, 8, 1, 2] (3 o‘z joyiga qo‘yildi) 2-qadam: [3, 5, 8, 1, 2] (8 joyida qoldi) 3-qadam: [1, 3, 5, 8, 2] (1 o‘z joyiga qo‘yildi) 4-qadam: [1, 2, 3, 5, 8] (2 o‘z joyiga qo‘yildi ✅) saralashning vazifasi va foydasi saralash turli sohalarda tezroq va samarali ma’lumot izlash …

5 / 7

yxati 1. i.m.boynazarov, sh.a.toirov. ma’lumotlar tuzilmasi va algoritmlar. o’quv qo’llanma. –t.: “fan va texnologiyalar nashriyot-matbaa uyi”, 2023 yil, 432 bet. 2. axo, а. структуры данных и алгоритмы /а.ахо, д.хопкрофт, д.ульман. – м.: вильямс, 2010. - 400 с. 3. седжвик, р. алгоритмы на c++, — м.: вильямс 2014 —1056 с. 4. алгоритмы. построение и анализ / т.кормен, и др. —м.: вильямс, 2013, - 1328 с. 5. скиена, с. алгоритмы. руководство по разработке. —спб.: бхв-петербург, 2011. - 720 с. 6. кормен, т. алгоритмы. вводный курс. - м.: вильямс 2015. – 208 с. 7. shaffer, с. data structures and algorithm analysis, third edition / c. shaffer. - dover publications, 2013. - 624 p.

Want to read more?

Download all 7 pages for free via Telegram.

Download full file

About "saralash algoritmalari"

5-ma’ruza darsi mavzu: ma'lumotlarni saralash algoritmlari. saralash tushunchasi va uning vazifasi. saralashning qat’iy usullari va ularning samaradorligi. saralash – tartiblash (sorting algorithms) deb, berilgan obyektlar ketma-ketligini maʼlum mantiqiy tartibda qayta joylashtirish jarayoniga aytiladi. saralash bir necha koʻrsatkichlarga bogʻliq boʻlishi mumkin. misol uchun maktab jurnalida oʻquvchilar familiyasi alifbo tartibiga koʻra saralangan boʻladi. masalan bizga sonlar qatori berilgan: 8, 23, 0, −50, 100 bu qatorni kichigidan kattasiga qarab yoki kattasidan kichigiga qarab saralashimiz mumkin. bu saralashni amalga oshirish jarayoni saralash algoritmi deyiladi. saralash jarayoni taqqoslashga asoslangan jarayon hisoblanadi. yuqoridagi sonli qatorni kichigidan kattasiga qarab tartibla...

This file contains 7 pages in DOC format (60.5 KB). To download "saralash algoritmalari", click the Telegram button on the left.

Tags: saralash algoritmalari DOC 7 pages Free download Telegram