o’zbek-lotin alifbosining imlo qoidalari

DOC 7 pages 36.0 KB Free download

7 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 36.0 KB

File type DOC

Pages 7

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 7

mavzu: o’zbek-lotin alifbosining imlo qoidalari. o’zbek tilida tinish belgilari yozuv har bir xalqning ma’naviy boyligi, yuksak madaniyatga erishganligining o‘ziga xos ko‘rinishi sanaladi. so‘zlarning yozilishidagi barqarorlik, qat’iylik millatni yakdillikka, ma’naviy jipslikka yetaklaydi. shu ma’noda har bir xalq o‘z tilining imlo qoidalarini ishlab chiqadi, uni amaliyotga tatbiq etadi. kirill yozuviga asoslangan imlo qoidalarimiz 1956-yilda tasdiqlangan edi. davr o‘tishi bilan u eskirdi, amaliy ehtiyojlarimizga javob bermay qoldi. shu bois, 80-yillarning boshlaridayoq uni yangilashga urinishlar boshlandi. o‘zbek tiliga davlat tili maqomining berilishi, mustaqillikning qo‘lga kiritilishi yangi imlo qoidalarini ishlab chiqish uchun qulay imkoniyat yaratdi. lotin yozuviga asoslangan yangi alifboning joriy etilishi esa bu jarayonni yanada tezlashtirib yubordi. shu maqsadda o‘zbekiston respub-likasi vazirlar mahkamasi 1995- yilning 24- avgustida 339-sonli «o‘zbek tilining asosiy imlo qoidalarini tasdiqlash haqida» qaror qabul qildi. u 82 banddan iborat bo‘lib, quyidagi bo‘limlarni o‘z ichiga oladi: harflar imlosi: unlilar imlosi (1—7-bandlar); undoshlar imlosi (8—32-bandlar). asos va qo‘shimchalar imlosi (33—37-bandlar). qo‘shib yozish (38–50-bandlar). …

2 / 7

oʻra koʻproq majburiylikka asoslangan bu jarayon moskvada ishlangan reja asosida moskva vakillari kuzatuvida amalga oshirilgan edi. samarqand konferensiyasida qabul qilingan “lotinlashtirilgan oʻzbek alifbosi” 33 harf va bir belgi (apostrof)dan iborat boʻlgan. konferensiyada singarmonizm oʻzbek adabiy tili uchun xos hodisa deb topilishi va alifboga 9 ta unli uchun alohida harflar kiritilgani, shu asosda ishlab chiqilgan imlo qoidalari keyinchalik oʻzini oqlamadi, amalda imloda boshboshdoqlik vujudga keldi, ayni bir soʻz bir necha xil yoziladigan boʻldi. natijada 1934- yilning yanvar oyida til va imlo masalalari boʻyicha oʻtkazilgan respublika qurultoyida oʻzbek alifbosidan ө ө, y y, ь ь harflarini olib tashlashga, hamda ə ə harfidan foydalanishni cheklashga va uning oʻrniga aksar hollarda a a harfidan foydalanishga qaror qilingan. bu qaror oʻzbek ssr hukumati tomonidan 1934-yil 13-martda tasdiqlangan. lekin oʻtgan asrning 30-yillari 2-yarmidan oʻzbek yozuvini rus grafikasi asosida shakllantirish ishlari boshlanib, bu jarayon 1940-yilda yangi kirillcha alifbo qabul qilinishi bilan yakunlangan. harflarning alifbodagi asl tartibi: a …

3 / 7

tavsiyalar qilindi, tanqidiy fikrlar bildirildi. oʻzbekiston respublikasi oliy majlisi 1995- yil 6-may kuni alifboga o ʻzgartirishlar kiritish toʻ g ʻrisida qonun qabul qildi. bu hujjatga binoan 1) yangi o ʻzbek alifbosi 26 ta harf, 3 ta harflar birikmasidan iborat ekanligi belgilandi; 2) c c, ɉ ɉ harflari alifbodan chiqarib tashlandi; 3) ç ç, ğ ğ, ş ş, ñ ñ harflarning shakliga esa isloh kiritildi. yangi alifbo asosida ishlash 1996-yildan boshlanishi qayd etilgan edi. amaldagi o’zbek alifbosi o`zbek tilining asosiy imlo qoidalarini tasdiqlash haqida 339-son. 1995-yil. 24-avgust. toshkent sh. o`zbekistonning “lotin yozuviga asoslangan o`zbek alifbosini joriy etish to`g`risida”gi qonunini bajarish maqsadida vazirlar mahkamasi qaror qiladi: 1.o`zbek tilining asosiy imlo qoidalariga tasdiqlansin. 2.respublika vazirligi, idoralar, mahalliy hokimiyat va boshqaruv idoralari,ommaviy axbarot vozitlari lotin yozuviga asoslangan o`zbek alifbosidagi barcha turdagi yozishmalarsda,matbuotda ,ish yuritishda ushbu qidalarni joriy qilish yuzasidan tegishli tadbirlarni ishlab chiqsinlar va amalga oshirsinlar. 3.o`zbekiston fanlar akademiyasi,oliy va o`rta maxsus ta`lim vazirligi,xalq …

4 / 7

lardan oldin kelgan umumlashtiruvchi yoki ularni oydinlashtiruvchi so’zdan keyin: bozordagi bor gullardan: atirgul, lola, chinnigul oldim. so’zga chiqdilar: s.olimov, i.shokirov, a.ulug’ov va boshqalar. bog’lovchisiz qo’shma gaplarda biror gap boshqa gapni izohlasa, uning sababi yoki natijasini ko’rsatsa: abror qizni darrov tanidi: u qo’shni mahalladagi do’konda ishlar edi. ▲ tire quyidagi hollarda qo’llanadi: - ega kesim bilan bog’lamasiz birikkanda: bu –sening ishing. tilga ixtiyorsiz –elga e’tiborsiz. - zidlik, shart, o’xshashlik mazmuni ifodalangan bog’lovchisiz qo’shma gaplarda: qor yog’di –izlar bosildi. qo’shning tincg –sen tinch. - kirish gaplar, ajratilgan bo’laklar o’rtasida: rufat risqiyev –mashhur bokschi –musobaqa to’g’risida gapirib berdi. - uyushiq bo’lakdan keyin kelgan umumlashtiruvchi so’zdan oldin: paxta, oltin, gaz –bular bizning boyligimiz. - ko’chirma gap bilan muallif gapi orasida: “u bilan internet orqali tanishdim”, -dedi abror. ▲ qo’shtirnoq quyidagi o’rinlarda qo’yiladi: - ko’chirma gapni ajratib ko’rsatish uchun: “inson bolalikdan boshlanadi”, -deydi xalqimiz. - shartli nomni, kinoya manosini bildirgan yoki ko’chma ma’noda qo’llangan so’z …

5 / 7

iring. 1. albatta… go’zallik ham har xil bo’ladi… kechasi qop-qora osmonda olovli iz qoldirib uchgan yulduz ham go’zal, kunduzi guldan-gulga qo’nib yurgan kapalak ham go’zal… (a.q.) 2. lekin na chora … bu manhus toj-u taxt… bu saltanat… insonlar ustida hokimlik qilmoq istagi shunday shirin ekanki, uning niyati pokligiga kim ishonadi…(o.y.). 3. biz… ahror ikkalamiz… allamahalgacha uxlamay…onam haqida….uni xursand qilish haqida gaplashib yotdik… 4. rus edi, mallaroq di…o’zi ham barvasta… kelishgan yigit edi. 5. u olacha chopon kiygan… beliga qiyiqcha bog’lab olgan… oftobda oqargan do’ppisi daraxt shohiga ilingan edi. 6. qachongacha bizni aldaysizlar…bo’ldi endi….boshqa ishonmaymiz… 3-topshiriq. quyidagilarga javob qaytaring va bajaring. - biror narsadan xursand bo’lganingizni hayajon bilan ifodalab gap tuzing, so’ng unda ishlatgan tinish belgilarini sharhlang. - ikkinchi gapda birinchisining izohi ifodalangan gapga misol ayting. bunday holda qanday tinish belgilarini qo’llash o’rinli? -uyushiq bo’lakli gap tuzing, undagi tinish belgilarini izohlang. - taajjub, kuchli hayajon bilan ifodalangan gap tuzib, unda qo’llangan …

Want to read more?

Download all 7 pages for free via Telegram.

Download full file

About "o’zbek-lotin alifbosining imlo qoidalari"

mavzu: o’zbek-lotin alifbosining imlo qoidalari. o’zbek tilida tinish belgilari yozuv har bir xalqning ma’naviy boyligi, yuksak madaniyatga erishganligining o‘ziga xos ko‘rinishi sanaladi. so‘zlarning yozilishidagi barqarorlik, qat’iylik millatni yakdillikka, ma’naviy jipslikka yetaklaydi. shu ma’noda har bir xalq o‘z tilining imlo qoidalarini ishlab chiqadi, uni amaliyotga tatbiq etadi. kirill yozuviga asoslangan imlo qoidalarimiz 1956-yilda tasdiqlangan edi. davr o‘tishi bilan u eskirdi, amaliy ehtiyojlarimizga javob bermay qoldi. shu bois, 80-yillarning boshlaridayoq uni yangilashga urinishlar boshlandi. o‘zbek tiliga davlat tili maqomining berilishi, mustaqillikning qo‘lga kiritilishi yangi imlo qoidalarini ishlab chiqish uchun qulay imkoniyat yaratdi. lotin yozuviga asoslangan yangi a...

This file contains 7 pages in DOC format (36.0 KB). To download "o’zbek-lotin alifbosining imlo qoidalari", click the Telegram button on the left.

Tags: o’zbek-lotin alifbosining imlo … DOC 7 pages Free download Telegram