milliy hisob-kitoblar tizimi

DOC 14 pages 210.0 KB Free download

14 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 210.0 KB

File type DOC

Pages 14

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 14

ii bob. asosiy makroiqtisodiy ko‗rsatkichlar va ularni hisoblash 2.1. milliy iqtisodiyotni tahlil qilishda qo’llaniladigan asosiy ko’rsatkichlar makroiqtisodiyot predmeti va uslubining o‗ziga xosligi shundan iboratki, unda mikrotahlilda ishlatilmaydigan tushunchalar va toifalardan foydalanishni o‗z ichiga oladi. eng asosiy makroiqtisodiy ko‗rsatkichlarni hisoblash milliy hisob-kitoblar tizimida (mht) - ijtimoiy mahsulot va milliy daromadni ishlab chiqarish, taqsimlash va yakuniy foydalanish jarayonlarini aks ettiradigan buxgalteriya hisobi ko‗rinishidagi jadvallar to‗plamida amalga oshiriladi. milliy hisoblar tizimi chet elda yaratilgan va yaqin vaqtgacha faqat g‗arb statistikasida qo‗llanilgan. milliy hisoblar tizimini tuzishga birinchi urinishlar buyuk britaniyada 1946 yilda, aqshda - 1947 yilda, frantsiyada - 1949 yilda boshlangan. 1958, 1963, 1965, 1968 yillarda qisman qayta ko‗rib chiqilgan. amalda mxt to‗rtta hisob qaydnomasiga ega: · birlashtirilgan hisobvaraqlar; · ishlab chiqarish, iste'mol va kapital qo‗yilmalar hisobvaraqlari; · daromadlar va xarajatlar hisobvaraqlari; · kapital xarajatlarni moliyalashtirish bo‗yicha hisob-kitoblar. mamlakat iqtisodiyoti rivojlanishini tahlil qilish, milliy iqtisodiyot rivojlanishidagi muammolarni aniqlash hamda uni yanada rivojlantirish bo‗yicha chora-tadbirlar …

2 / 14

sish sur‘atlari; · iqtisodiyotning tarkibiy tuzilishi; · mamlakat eksporti va importi hajmi, tarkibi, yaimdagi ulushi va o‗sish suratlari; · resurslardan foydalanishning samaradorligini xarakterlovchi ko‗rsatkichlar (mehnat unumdorligi, fond qaytimi); · davlat byudjeti taqchilligi, deflyator, iste‘mol baholari indeksi, inflyatsiyaning o‗sish sur‘atlari; · ishsizlik darajasi va ishsizlar soni, aholining ish bilan bandlik darajasi; · aholining moddiy ne‘matlar va xizmatlar iste‘moli hajmi, ularning jamgarmalari, ish haqining quyi miqdori va boshqalar. davlat byudjeti taqchilligi va inflyatsiya surati kabi ko‗rsatkichlar umumiy makroiqtisodiy vaziyatga baho berishda qo‗llanilsa, yaim, sim, yamd, smd, shd, shtd, c, s ko‗rsatkichlari milliy ishlab chiqarishning parametrlarini va dinamikasini tahlil etishda foydalaniladi. bu ko‗rsatkichlar iqtisodiyotning barcha subyektlari faoliyatlari natijasi sifatida aniqlanib, ularni hisoblashning asosini milliy mamlakatni hisobchilik tizimi (mxt) tashkil etadi. mxt mamlakat buxgalteriyasi vazifasini o‗tagani holda uning standartlaridan kelib chiqqan holda makroiqtisodiy ko‗rsatkichlarni hisoblash, mamlakatlararo taqqoslovlarni amalga oshirish imkonini beradi. mamlakat iqtisodiyotining foydalaniladi haqiqiy holatini o‗rganish, unga tizimli baho berish uchun yuqorida sanab …

3 / 14

olindi. ko‗pgina iqtisodiy adabiyotlarda [yaimga ishlab chiqarilishida qo‗llanilgan resurslar qaysi davlatga tegishliligidan qat‘iy nazar, mamlakatning jug‗rofiy hududida yaratilgan pirovard tovarlar va xizmatlarning bozor baholari yigindisi] deb ta‘rif berib kelingan. 2.1-jadval yaim ning iqtisodiyot tarmoqlari buyicha tarkibi(foiz hisobida) yaim jami 2000 2005 2010 2015 2016 2017 2018 100,0 100,0 100,0 100,0 100,0 100,0 100,0 tarmoqlardagi yalpi 87,5 89,4 90,8 90,4 90,8 88,5 88,8 qo‗shilgan qiymat mahsulotlarga sof 12,5 10,6 9,2 9,6 9,2 11,5 11,2 soliqlar 2. tarmoqlardagi yalpi 100,0 100,0 100,0 100,0 100,0 100,0 100,0 qo‗shilgan qiymat qishloq, o‗rmon va baliq 34,4 29,5 19,8 34,1 34,0 34,0 32,4 xo‗jaligi sanoat(qo‗rilishni 23,1 29,1 33,3 26,2 26,6 27,9 32,0 qo‗shgan holda) sanoat 16,2 23,7 26,7 20,2 20,6 22,2 26,3 qurilish 6,9 5,4 6,6 6,0 6,0 5,7 5,7 xizmatlar 42,5 41,4 46,9 39,7 39,4 38,1 35,6 savdo, yashash va 12,3 9,8 10,6 8,5 8,5 8,0 7,3 ovqatlanish boyicha xizmatlar tashish, saqlash, axborot 8,8 11,8 …

4 / 14

uy xo‗jaliklari) rezident hisoblanishadi. elchixonalar va harbiy bazalar o‗zlari tegishli bo‗lgan mamlakatlarning iqtisodiy makoni bo‗lib qolaveradilar. aynan shu jihat yaimni hisoblashda iqtisodiy va jug‗rofiy hudud o‗rtasidagi farq deb qaraladi. yaim uch xil usul bilan hisoblanadi: 1) ishlab chiqarish usuli; 2) xarajatlar usuli; 3) daromadlar usuli. har uchala usul bilan hisoblangan yaim ko‗rsatkichi hajmi statistik xatolar istisno etilganda o‗zaro teng bo‗lishi lozim. shu bilan birga har uchala usul bilan yaim ko‗rsatkichni hisoblashda o‗ziga xos talablarga amal qilinishi talab etiladi. ishlab chiqarish usulida hisoblangan yaim yakuniy tovarlar va xizmatlarni ishlab chiqarishning turli bosqichlarida qo‗shilgan qiymatlar yig‗indisi sifatida aniqlanadi. yaimni bu usulda aniqlash statistik jihatdan qulay bo‗lishi bilan birga uni hisoblashning muhim shartiga amal qilish, ya‘ni bir qiymatni ikki bor hisobga olish, yoki oraliq mahsulot qiymatini yaimga kiritib yuborishning oldini oladi. 21 ishlab chiqarish hajmini to‗g‗ri hisoblash uchun joriy yilda ishlab chiqarilgan tovar va ko‗rsatilgan xizmatlar qiymati bir marta hisobga olinish kerak. ko‗pgina …

5 / 14

rsatkichinig strukturasini va undagi siljishlarni tahlil qilish juda muhim xulosalar beradi. aloxida tarmoqlarning mamlakat iqtisodiyotida yaratilgan yalpi qo‗shilgan qiymatdagi ulushi, bu ulushning o‗zgarishi bu mamlakatning iqtisodiy rivojlanish darajasi va kutilayotgan istiqboliga baho berish imkonini beradi. yaimni xarajatlar bo‘yicha hisoblash.bu usul yakuniy foydalanish usuli deb ham yuritilib, unda yammni hisoblash uchun yakuniy mahsulotlarni sotib olishga qilingan barcha xarajatlar o‗zaro qo‗shib chiqiladi. bu xarajatlar quyidagicha guruhlanadi: uy xo‗jaliklarining iste‘mol xarajatlari (c): a) uzoq muddat foydalaniladigan iste‘mol buyumlari sotib olishga; b) kundalik foydalaniladigan iste‘mol buyumlari sotib olishga; v) iste‘mol xizmatlari to‗loviga. yalpi ichki xususiy investitsiya xarajatlari (i): a) asbob-uskunalar, mashinalarni yakuniy sotib olishga; b) korxonalar, inshootlar, turarjoy binolarini qurishga sarflangan; v) tovar zaxiralari o‗rtasidagi farqlar yoki zaxiralarning o‗zgarishi. tovar va xizmatlarning davlat xaridi (g). 22 bu guruh xarajatlariga mahalliy va markaziy boshqaruv hokimiyati idoralari tomonidan korxonalarning pirovard mahsulotlari va resurslari xaridi (avtomobil yo‗llari va pochta muassasalari qurilishi, davlat korxonalarida to‗lanadigan ish haqi) xarajatlari …

Want to read more?

Download all 14 pages for free via Telegram.

Download full file

About "milliy hisob-kitoblar tizimi"

ii bob. asosiy makroiqtisodiy ko‗rsatkichlar va ularni hisoblash 2.1. milliy iqtisodiyotni tahlil qilishda qo’llaniladigan asosiy ko’rsatkichlar makroiqtisodiyot predmeti va uslubining o‗ziga xosligi shundan iboratki, unda mikrotahlilda ishlatilmaydigan tushunchalar va toifalardan foydalanishni o‗z ichiga oladi. eng asosiy makroiqtisodiy ko‗rsatkichlarni hisoblash milliy hisob-kitoblar tizimida (mht) - ijtimoiy mahsulot va milliy daromadni ishlab chiqarish, taqsimlash va yakuniy foydalanish jarayonlarini aks ettiradigan buxgalteriya hisobi ko‗rinishidagi jadvallar to‗plamida amalga oshiriladi. milliy hisoblar tizimi chet elda yaratilgan va yaqin vaqtgacha faqat g‗arb statistikasida qo‗llanilgan. milliy hisoblar tizimini tuzishga birinchi urinishlar buyuk britaniyada 1946 yilda, aqshda - 19...

This file contains 14 pages in DOC format (210.0 KB). To download "milliy hisob-kitoblar tizimi", click the Telegram button on the left.

Tags: milliy hisob-kitoblar tizimi DOC 14 pages Free download Telegram