fiziologiya

PPTX 39 pages 14.3 MB Free download

39 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 14.3 MB

File type PPTX

Pages 39

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 39

9- sinf. energiya almashinuvi bosqichlari. atf sintezi@nambiolog fiziologiya neyron. uning tuzilishi va vazifalari. аsаb elеmеntlаrining mеmbrаnа pоtеnsiаllаri. ma’ruza rejasi: 2 1 neyronning tuzilishi. 2 neyrogliya va uning ahamiyati. 3 mielinli va mielinsiz nerv tolalari. 4 5 6 7 8 9 10 qoʻzgʻalishning tarqalishi. mеmbrаnаning tinchlik pоtеnsiаli. zаryadni mеmbrаnаdа tаqsimlаnishi. kаliy ionining tаqsimlаnishi vа tinchlik pоtеnsiаli. хlоr iоnini tinchlik pоtеnsiаligа qoʻshgаn hissаsi. hаrаkаt pоtеnsiаli. rеtsеptоrli pоtеnsiаlni qoʻzgʻаlish jаrаyonigа trаnsfоrmаtsiyalаnishi. 1. neyronning tuzilishi. nerv sistemasining asosiy struktura elemengi nerv hujayrasi yoki neyrondir. neyronlar faoliyatining o‘ziga xos formasi ta’sirotlarni qabul qilish, nerv impulslarini vujudga keltirish, va ularni boshqa hujayralarga o‘tkazishdir. neyronlarning strukturasi va kattaligi g‘oyat har xil. masalan, ba’zilarining diametri atigi 4—6 mkm, boshqa neyronlar (bosh miya katta yarim sharlari po‘stlog‘idagi gigant piramida hujayralari) ning diametri 130 mkm ga boradi. neyronlarning shakli ham g‘oyat turli-tuman. bosh miya katta yarim sharlari po‘stlog‘i va miyacha neyronlari murakkabroq tuzilgan. bu — miyadagi shu bo‘limlarning murakkab funksiyalarni …

2 / 39

qismlariga nisbatan taxminan 3 baravar past. dendritlar tarmoqlanuvchi ko‘p o‘siqlardan iborat bo‘lib, boshqa neyronlardan keluvchi impulslarni qabul qiladi va qo‘zg‘alishni nerv hujayrasining tanasiga o‘tkazadi. 1. neyronning tuzilishi. markaziy nerv sistemasida neyronlarning tanalari bosh miya katta yarim sharlari, po‘stloq ostidagi tuzilmalar, miya stvoli, miyacha va orqa miyaning kulrang moddasiga to‘plangan. neyronlarning mielin bilan qoplangan o‘siqlari bosh miya bilan orqa miyaning turli bo‘limlaridagi oq moddani hosil qiladi. 1. neyronning tuzilishi. nerv hujayrasining tanasi va o‘siqlari membrana bilan qoplangan. bu membrana tinchlik holatida kaliy ionlarini, ko‘zg‘alish paytida esa natriy ionlarini tanlab o‘tkazadi. tinchlik holatidagi membrana potensiali taxminan 70 mv, harakat potensiali esa qariyb 110 mv. issiq qonli hayvonlarda harakat potensialining uzunligi 1—3 msek. neyronlarning membranasi bir qadar kritik darajagacha depolyarizatsiyalanganda ularda harakat potensiali vujudga keladi. neyronning ko‘proq qo‘zg‘aluvchan qismi — boshlang‘ich segmentida harakat potensiali vujudga kelishi uchun membranani o‘rta hisobda 10 mv depolyarizatsiyalash kifoya; nerv hujayrasining tanasida shuncha potensialni vujudga kelishi uchun membranani …

3 / 39

az qilishadi. bu moddalar periferik aksonlar tugaydigan muskul yoki bez hujayralariga sinapslar orqali diffuziyalanib o‘tishi ham mumkin degan fikr bor. 2. neyrogliya va uning ahamiyati. nerv hujayralari ishlab turishi uchun normal sharoit tug‘dirishda neyrogliya muhim rol o‘ynaydi. neyrogliya hujayralari va ularning o‘siqlari neyronlarni hamma tomondan o‘rab turar ekan, birinchidan, mexanik—tayanch funksiyasini o‘taydi, ikkinchidan, nerv hujayralarining bir-biridan elektr izolyasiyasini ta’minlaydi. neyrogliya neyronlarning moddalar almashinuvini ham boshqaradi deb faraz qilishadi. gliya mayda, turli shaklli, ixtisoslashgan hujayra boʻlib, ular neyronlar hamda kapilyarlar oraligʻini toʻldiradi. gliya atamasi grekcha boʻlib yelimni anglatadi. 2. neyrogliya va uning ahamiyati. 1. astrogliya (makrogliya) - asosan tayanch va kapilyardan zarur moddalarni neyronga tashish vazifasini bajaradi. astrositlar mns ning sirtqi va ichki yuzasida keng tarqalgan. gliya hujayralari astrogliya (makrogliya) marginal neyrogliya pereferik neyrogliya ependimal neyrogliya mikrogliya 2. neyrogliya va uning ahamiyati. 2. marginal neyrogliya - nerv nayining ichki va sirtqi qatlamlarida uchraydi. nerv tolalari oraligʻida joylashib, mielin qobiqlarini hosil qiladi. …

4 / 39

va struktura butunligini ta’minlaydi. shuningdek, mns ning stellit hujayralari singari shvann hujayralarni ham modda almashinuvida qatnashishdan tashqari fagotsitoz qobiliyatiga ega. 2. neyrogliya va uning ahamiyati. 4. ependimal neyrogliya - neyroepetelial hujayralardan iborat boʻlib, orqa miyaning markaziy kanali va miya qorinchalari devorlarini qoplab olgan. ular silindrik epiteleyni eslatadi va shuning uchun ham ependima deb ataladi. apikal (yuqori) qismi hujayra membranasining kalta barmoqsimon tuklari (mikrovorsinkalari) bilan qoplangan. mikrovorsinkalar oraligʻidagi tipik kiprikchalar, sekundiga 6 marta harakatlanadi va miya suyuqligi (likvori) ni harakatga keltiradi. ba’zi ependimal hujayralar perivaskulyarning, ya’ni tomirning bazal membranasigacha boradi. boshqa xillari esa sekretor faoliyatiga ega boʻlib, orqa miya suyuqligini ishlab chiqaradi. 2. neyrogliya va uning ahamiyati. 5. mikrogliya mns ning retukuloendoteliyal tizimidan iborat boʻlib, patologik holatlardagina rol oʻynaydi. ular miya yumshoq pardasining moddaga yopishib turgan qismida toʻplangan. mikrogliya harakatlanish va fagotsitoz qobiliyatiga ega. zarur boʻlganda mns toʻqimasi boʻylab tez tarqalib ketadi. mns da "soqchilik" qiladi, mayda shikastlangan hujayralarni fagositlar kelguniga …

5 / 39

y ionlar koʻp miqdorda ajraladi. natijada gliya atrofida uning miqdorini koʻpayishi gliya hujayrasida depolyarizatsiyani vujudga keltiradi. 2. neyrogliya va uning ahamiyati. neyrogliyaning nerv faoliyati uchun muhim ahamiyatga ega ekanligini ishlayotgan neyronlar atrofida gliya hujayralarining koʻpayishidan bilish mumkin. masalan, yorugʻlik yoki qoʻngʻiroq bilan ta’sirlash vaqtida kalamush miyasining koʻrish yoki eshitish zonasida ishlayotgan nerv hujayralar atrofida gliya hujayralari koʻpayib ketadi. shartli reflekslar hosil boʻlishida ham gliya katta ahamiyatga ega. 3. mielinli va mielinsiz nerv tolalari. aksonlar mielin qobiqli va qobigʻsiz boʻladi. mielinli tola silindr va uni oʻrab olgan mielin va shvann qobiqlaridan tuzilgan. u silindr membrana (yoki aksolemma) va aksoplazmaga ega. mielin parda shvann hujayralarining mahsuli boʻlib, lipid va oqsildan tuzilgan. mielin parda elektr izolyatsiyasi rolini bajaradi. mielinsiz tolalar faqat shvann qobiqqa ega boʻlib, asosan vatda uchraydi. 4. qoʻzgʻalishning tarqalishi. qoʻzgʻalishning tarqalish tezligi mielinsiz nerv tolalarida aksonning diametriga bogʻliq. ularning diametri 100 mkm dan 1000 mkm gacha boʻladi. mielinli nervlarda esa akson …

Want to read more?

Download all 39 pages for free via Telegram.

Download full file

About "fiziologiya"

9- sinf. energiya almashinuvi bosqichlari. atf sintezi@nambiolog fiziologiya neyron. uning tuzilishi va vazifalari. аsаb elеmеntlаrining mеmbrаnа pоtеnsiаllаri. ma’ruza rejasi: 2 1 neyronning tuzilishi. 2 neyrogliya va uning ahamiyati. 3 mielinli va mielinsiz nerv tolalari. 4 5 6 7 8 9 10 qoʻzgʻalishning tarqalishi. mеmbrаnаning tinchlik pоtеnsiаli. zаryadni mеmbrаnаdа tаqsimlаnishi. kаliy ionining tаqsimlаnishi vа tinchlik pоtеnsiаli. хlоr iоnini tinchlik pоtеnsiаligа qoʻshgаn hissаsi. hаrаkаt pоtеnsiаli. rеtsеptоrli pоtеnsiаlni qoʻzgʻаlish jаrаyonigа trаnsfоrmаtsiyalаnishi. 1. neyronning tuzilishi. nerv sistemasining asosiy struktura elemengi nerv hujayrasi yoki neyrondir. neyronlar faoliyatining o‘ziga xos formasi ta’sirotlarni qabul qilish, nerv impulslarini vujudga keltirish, va ularn...

This file contains 39 pages in PPTX format (14.3 MB). To download "fiziologiya", click the Telegram button on the left.

Tags: fiziologiya PPTX 39 pages Free download Telegram