milliy iqtisodiyotni tahlil qilishda qo’llaniladigan asosiy ko’rsatkichlar va ularni hisoblash

DOC 11 pages 478.5 KB Free download

11 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 478.5 KB

File type DOC

Pages 11

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 11

2-mavzu. asosiy makroiqtisodiy ko’rsatkichlar va ularni hisoblash reja 1. milliy iqtisodiyotni tahlil qilishda qo’llaniladigan asosiy ko’rsatkichlar. 2. yalpi ichki mahsulot tushunchasi va uni hisoblashning asosiy shartlari. 3.yaim ni ishlab chiqarish uslubida aniqlash. 4. yaimni xarajatlar bo’yicha hisoblash. 5. yaim ni daromadlar bo’yicha hisoblash. 6. milliy hisobchilik tizimidagi boshqa ko’rsatkichlar va ular o’rtasidagi nisbat. 7. nominal va real yaim. 8. asosiy makroiqtisodiy ayniyatlar. 1. milliy iqtisodiyotni tahlil qilishda qo’llaniladigan asosiy ko’rsatkichlar mamlakat iqtisodiyoti rivojlanishini tahlil qilish, milliy iqtisodiyot rivojlanishidagi muammolarni aniqlash hamda uni yanada rivojlantirish bo’yicha chora-tadbirlar ishlab chiqarish uchun bir qator iqtisodiy ko’rsatkichlardan foydalaniladi. alohida firmalar faoliyatiga baho berishda qo’llaniladigan ko’rsatkichlardan farqli tarzda bu ko’rsatkichlar milliy iqtisodiyotning barcha sub’yektlari faoliyatiga umumiy baho berish, makroiqtisodiy tahlil o’tkazish, mamlakat iqtisodiyotining jahon xo’jaligida raqobatga bardoshliligi darajasini aniqlash imkonini beradi. bu ko’rsatkichlarga quyidagilar kiradi: · yalpi ichki mahsulot (yaim), sof ichki mahsulot (sim), yalpi milliy daromad (yamd), sof milliy daroimad (smd), shaxsiy daromad (shd), …

2 / 11

a inflyatsiya surati kabi ko’rsatkichlar umumiy makroiqtisodiy vaziyatga baho berishda qo’llanilsa, yaim, sim, yamd, smd, shd, shtd, s, s ko’rsatkichlari milliy ishlab chiqarishning parametrlarini va dinamikasini tahlil etishda foydalaniladi. bu ko’rsatkichlar iqtisodiyotning barcha sub’yektlari faoliyatlari natijasi sifatida aniqlanib, ularni hisoblashning asosini milliy hisobchilik tizimi(mht) tashkil etadi. mht mamlakat buxgalteriyasi vazifasini o’tagani holda uning standartlaridan kelib chiqqan holda makroiqtisodiy ko’rsatkichlarni hisoblash, mamlakatlararo taqqoslovlarni amalga oshirish imkonini beradi. mamlakat iqtisodiyotining haqiqiy holatini o’rganish, unga tizimli baho berish uchun yuqorida sanab o’tilgan barcha ko’rsakichlardan foydalanish zarur, aks holda bir tomonlama yondoshuvga yo’l qo’yilishi mumkin. 2. yalpi ichki mahsulot tushunchasi va uni hisoblashning asosiy shartlari. makroiqtisodiy statistika va tahlilda uzoq davr mobaynida yalpi milliy mahsulot va yalpi ichki mahsulot ko’rsatkichlaridan baravar foydalanib kelindi. har ikkala agregat ko’rsatkich ham mamlakatdagi iqtisodiy faollik darajasini xarakterlasada kapital va ishchi kuchi migratsiyasi mavjudligi sababli ular o’zaro farq qilishadi. bugungi kunga kelib milliy hisobchilik tizimini qo’llaydigan deyarli barcha davlatlarda …

3 / 11

atalishiga sabab uning mamlakat rezidentlari tomonidan yaratilishidir. rezident deganda faqatgina mamlakatning yuridik va jismoniy shaxslari tushunilmaydi. chunki mamlakat yuridik shaxsi boshqa mamlakat hududida bir yildan ortiq faoliyat yuritsa o’sha mamlakat rezidenti deb qaraladi. «milliy tegishliligi va fuqaroliligidan qat’iy nazar, mazkur mamlakatning iqtisodiy hududida iqtisodiy manfaat markaziga ega bo’lgan (ishlab chiqarish faoliyati bilan shug’ullanadigan, yoki mamlakat hududida bir yildan ortiq yashayotgan) barcha iqtisodiy birliklar ( korxonalar, uy xo’jaliklari) rezident hisoblanishadi» . elchixonalar va harbiy bazalar o’zlari tegishli bo’lgan mamlakatlarning iqtisodiy makoni bo’lib qolaveradilar. aynan shu jihat yaimni hisoblashda iqtisodiy va jug’rofiy hudud o’rtasidagi farq deb qaraladi. yaim uch xil usul bilan hioblanadi: 1) ishlab chiqarish usuli; 2) xarajatlar usuli; 3) daromadlar usuli. har uchala usul bilan hisoblangan yaim ko’rsatkichi hajmi statistik xatolar istisno etilganda o’zaro teng bo’lishi lozim. shu bioaye birga har uchala usul bilan yaim ko’rsatkichni hisoblashda o’ziga xos talablarga amal qilinishi talab etiladi. 3. yaimni ishlab chiqarish usulida aniqlash …

4 / 11

liq mahsulotlar esa hisobga olinmaydi. yakuniy tovarlar va xizmatlar deganda ularning ishlab chiqarish, yoki ichki ayirboshlash siklidan chiqqan, yakuniy iste’mol, jamg’arish yoki eksport uchun foydalaniladigan qismi tushuniladi. yakuniy tovarlar va xizmrtlarni ishlab chiqarishda sarflangan oraliq tovarlar va xizmatlar bahosi yaimga qo’shilmaydi.. qo’shilgan qiymat tovar va xizmatlarning sotish bahosi bilan ularni ishlab chiqarish uchun foydalanilgan xom ashyo va materiallarni sotib olishga qilingan xarajatlar o’rtasidagi farq ko’rinishida aniqlanadi. ishlab chiqarish usulida aniqlangan yaim ko’rsatkichinig strukturasini va undagi siljishlarni tahlil qilish juda muhim xulosalar beradi. alohida tarmoqlarning mamlakat iqtisodiyotida yaratilgan yalpi qo’shilgan qiymatdagi ulushi, bu ulushning o’zgarishi bu mamlakatning iqtisodiy rivojlanish darajasi va kutilayotgan istiqboliga baho berish imkonini beradi. 4. yaimni xarajatlar bo’yicha hisoblash bu usul yakuniy foydalanish usuli deb ham yuritilib, unda yammni hisoblash uchun yakuniy mahsulotlarni sotib olishga qilingan barcha xarajatlar o’zaro qo’shib chiqiladi. bu xarajatlar quyidagicha guruhlanadi: uy xo’jaliklarining iste’mol xarajatlari (s): a) uzoq muddat foydalaniladigan iste’mol buyumlari sotib olishga; …

5 / 11

’lovlari kiritilmaydi. sof eksport (xp): mamlakatning import va eksport operatsiyalari bo’yicha xarajatlar o’rtasidagi farq. yammni xarajatlar orqali hisoblash formulasini quyidagicha tasvirlash mumkin: yaim = s + i + g + xp o’zbekiston respublikasida yaratilgan yaimning foydalanish (xarajatlarga ko’ra) tarkibi tahlili (2-jadval) shuni ko’rsatadiki uy xo’jaliklarining iste’mol xarajatlari yaim tarkibidagi eng salmoqli komponent ekan. bu ko’rsatkichning yaimdagi ulushiga ko’ra 2. 2-jadval. asosiy makroiqtisodiy ko’rsatkichlar % da 2007 yil 2008 yil 2009 yil 2010 yil 2011 yil 2012 yil 2013 yil 2014 yil yalpi ichki mahsulot o’sishi 9,5 9,0 8,1 8,5 8,3 8,2 8,0 8,1 sanoat mahsulot o’sishi 12,1 12,7 9,0 8,3 6,3 7,7 8,8 8,3 qishloq xo’jaligi mahsulotlari o’sishi 6,1 4,5 5,7 6,8 6,6 7,0 6,8 6,9 xizmat ko’rsatish hajmi 20,6 21,3 12,9 13,4 16,1 15,0 13,5 15,7 chakana savdo aylanmasi 21,0 7,2 16,6 14,7 16,4 13,9 14,8 14,3 davlat byudjetining bajarilishi +1,1 +1,5 +0,2 +0,3 +0,4 +0,4 +0,3 +0,2 inflyatsiya …

Want to read more?

Download all 11 pages for free via Telegram.

Download full file

About "milliy iqtisodiyotni tahlil qilishda qo’llaniladigan asosiy ko’rsatkichlar va ularni hisoblash"

2-mavzu. asosiy makroiqtisodiy ko’rsatkichlar va ularni hisoblash reja 1. milliy iqtisodiyotni tahlil qilishda qo’llaniladigan asosiy ko’rsatkichlar. 2. yalpi ichki mahsulot tushunchasi va uni hisoblashning asosiy shartlari. 3.yaim ni ishlab chiqarish uslubida aniqlash. 4. yaimni xarajatlar bo’yicha hisoblash. 5. yaim ni daromadlar bo’yicha hisoblash. 6. milliy hisobchilik tizimidagi boshqa ko’rsatkichlar va ular o’rtasidagi nisbat. 7. nominal va real yaim. 8. asosiy makroiqtisodiy ayniyatlar. 1. milliy iqtisodiyotni tahlil qilishda qo’llaniladigan asosiy ko’rsatkichlar mamlakat iqtisodiyoti rivojlanishini tahlil qilish, milliy iqtisodiyot rivojlanishidagi muammolarni aniqlash hamda uni yanada rivojlantirish bo’yicha chora-tadbirlar ishlab chiqarish uchun bir qator iqtisodiy ko’rsatkichlar...

This file contains 11 pages in DOC format (478.5 KB). To download "milliy iqtisodiyotni tahlil qilishda qo’llaniladigan asosiy ko’rsatkichlar va ularni hisoblash", click the Telegram button on the left.

Tags: milliy iqtisodiyotni tahlil qil… DOC 11 pages Free download Telegram