vaqtli qatorlar

DOC 8 pages 879.0 KB Free download

8 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 879.0 KB

File type DOC

Pages 8

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 8

vaqtli qatorlar (amaliy mashg’ulot) masala. viloyat aholisi tomonidan 20 chorak uchun iste'mol qilingan elektr energiyasining hajmi to'g'risida shartli ma'lumotlar mavjud: 1 6,1 5 7,2 9 8,2 13 9,3 17 8,9 2 4,9 6 5,3 10 5,8 14 7,2 18 7,2 3 5,5 7 7,4 11 6,6 15 7,8 19 7,9 4 8,2 8 9,8 12 10,2 16 10,9 20 11,1 talab qilinadi: 1. avtokorrelyatsiya funktsiyasini tuzing va mavsumiy tebranishlar mavjudligi to’g’risida xulosa qiling. 2. vaqtli qatorning additiv modelini tuzing. 3. oldindan 2 chorak uchun bashorat (taxmin) qiling. echilishi: 1. biz qatorning birinchi tartibli darajalarining, ya'ni qatorning qo'shni va (lag = 1) darajalari o'rtasidagi avtokorrelyatsiya koeffitsientini hisoblaymiz va joriy hamda oldingi yilda elektr energiyasini iste'mol qilish hajmi o'rtasidagi o'zaro bog'liqlikni o'lchaymiz. buning uchun hisob-kitob ma'lumotlari jadvalini tuzib olamiuz. viloyat aholisi tomonidan elektr energiyasini iste'mol qilish vaqtli qatori uchun birinchi tartibli avtokorrelatsiya koeffitsientini hisoblash: 1 6,1 - - - - - - …

2 / 8

ymat qatorning hozirgi darajalari oldingi darajalar bilan bevosita juda zaif bog'liqlikka egaligini ko'rsatadi. ikkinchi tartibli avtokorrelyatsiya koeffitsientini hisoblaymiz: 1 6,1 - - - - - - 2 4,9 - - - - - - 3 5,5 6,1 -2,528 -1,483 3,7490 6,3908 2,1993 4 8,2 4,9 0,172 -2,683 -0,4615 0,0296 7,1985 5 7,2 5,5 -0,828 -2,083 1,7247 0,6856 4,3389 6 5,3 8,2 -2,728 0,617 -1,6832 7,4420 0,3807 7 7,4 7,2 -0,628 -0,383 0,2405 0,3944 0,1467 8 9,8 5,3 1,772 -2,283 -4,0455 3,1400 5,2121 9 8,2 7,4 0,172 -0,183 -0,0315 0,0296 0,0335 10 5,8 9,8 -2,228 2,217 -4,9395 4,9640 4,9151 11 6,6 8,2 -1,428 0,617 -0,8811 2,0392 0,3807 12 10,2 5,8 2,172 -1,783 -3,8727 4,7176 3,1791 13 9,3 6,6 1,272 -0,983 -1,2504 1,6180 0,9663 14 7,2 10,2 -0,828 2,617 -2,1669 0,6856 6,8487 15 7,8 9,3 -0,228 1,717 -0,3915 0,0520 2,9481 16 10,9 7,2 2,872 -0,383 -1,1000 8,2484 0,1467 17 8,9 7,8 0,872 …

3 / 8

additiv modelining tarkibiy qismlarini hisoblaymiz: 1-qadam. sirq’aluvchi o'rtacha usuli yordamida qatorning dastlabki darajalarini tekislaymiz. buning uchun: 1. qator darajalarni har to'rt chorak uchun ketma-ketlik bilan bir vaqt momentiga siljitib jamlaymiz va elektr energiyasi iste'molining yillik shartli hajmini aniqlaymiz (3-ustun); 2) olingan summalarni 4 ga bo'lib, sirg’aluvchi o'rtacha qiymatlarini topamiz (4-ustun). shuni yodda tutish kerakki, bu tartibda olingan tekislash qiymatlari mavsumiy tarkibiy qismlardan iborat bo'lmaydi; 3) biz ushbu qiymatlarni haqiqiy vaqt momentlariga moslashtiramiz, buning uchun ketma-ket ikkita sirg’aluvchi o'rtachalarning o’rtacha qiymatlarini - markazlashtirilgan sirg’aluvchi o'rtacha qiymatlarini topamiz (5-ustun). additiv modelda mavsumiy tarkibiy qismlar baholarini hisoblash: to’rt chorak bo’yicha jami to’rt chorak bo’yicha sirg’aluvchi o’rtacha markazlashtirilgan sirg’aluvchi o'rtacha mavsumiy tarkibiy qism bahosi 1 6,1 2 4,9 24,7 6,175 3 5,5 25,8 6,45 6,3125 -0,8125 4 8,2 26,2 6,55 6,5 1,7 5 7,2 28,1 7,025 6,7875 0,4125 6 5,3 29,7 7,425 7,225 -1,925 7 7,4 30,7 7,675 7,55 -0,15 8 9,8 31,2 7,8 …

4 / 8

bo’yicha mavsumiy tarkibiy qismlar qiymatlarining yig'indisi nolga teng bo'lishi kerakligi bilan izohlanadi. mavsumiy tarkibiy qismlarning qiymatlarini hisoblash: (raqamlar yuqoridagi jadvaldan olinib yozilgan, farqlashingiz uchun ba’zi raqamlar ranglar bilan ajratib ko’rsatilgan) ko’rsatkichlar yil chorak i ii iii iv 1 -0,8125 1,7 2 0,4125 -1,925 -0,15 2,0625 3 0,5 -1,85 -1,2375 2,05 4 0,825 -1,5125 -0,95 2,2 5 0,1875 -1,55 jami chorak bo’yicha 1,925 -6,8375 -3,15 8,0125 chorakning mavsumiy tarkibiy qismining o'rtacha bahosi, 0,48125 -1,70938 -0,7875 2,003125 to’g’rilangan mavsumiy tarkibiy qism, 0,484375 -1,70625 -0,78438 2,00625 chorakning mavsumiy tarkibiy qismining o'rtacha bahosi yig’indisi: to’g’rilovchi koeffitsientni aniqlaymiz: mavsumiy tarkibiy qismning to’g’rilangan qiymatlarini uning o'rtacha bahosi va to’g’rilovchi koeffitsienti o'rtasidagi farq sifatida hisoblaymiz, ya’ni: mavsumiy tarkibiy qismlarning qiymatlari yig'indisi nolga tengligi shartini tekshiramiz: shunday qilib, mavsumiy tarkibiy qismning quyidagi qiymatlari topildi: i-chorak uchun ; ii-chorak uchun ; iii-chorak uchun ; iv-chorak uchun . olingan qiymatlarni jadvalga har yilning tegishli choraklari uchun kiritamiz (3-ustun). 1 6,1 …

5 / 8

,484375 8,415625 8,8473 9,331675 -0,43167 18 7,2 -1,70625 8,90625 9,0122 7,30595 -0,10595 19 7,9 -0,78438 8,684375 9,1771 8,392725 -0,49272 20 11,1 2,00625 9,09375 9,342 11,34825 -0,24825 3-qadam. dastlabki vaqtli qatorning har bir darajasidan mavsumiy tarkibiy qism qiymatini ayirib, uning ta'sirini istisno qilamiz. ya’ni qiymatlarini topamiz (jadvalning 4-ustuni). ushbu qiymatlar vaqtning har bir momenti uchun hisoblanadi va faqat trend va tasodifiy tarkibiy qismni o'z ichiga oladi. 4-qadam. ushbu modeldagi t tarkibiy qismini aniqlaymiz. buning uchun biz chiziqli trenddan foydalanib (t + e) qatorlarni tahliliy ravishda tekislaymiz: tahliliy tekislash natijalari quyidagicha: qiymatlarini ushbu tenglamaga qo’yib, har bir vaqt momenti uchun t darajalarini topamiz (jadvalning 5-ustuni). 5-qadam. additiv model bo’yicha olingan qator darajalarining qiymatlarini topamiz. buning uchun biz t darajalariga tegishli choraklar uchun mavsumiy tarkibiy qism qiymatlarini qo'shamiz, ya’ni (jadvalning 6-ustuni). dan ni ayirib tashlab mutloq xatoliklar e ni topib olamiz (jadvalning 7-ustuni). tuzilgan modelning sifatini baholash uchun aniqlangan mutlaq xatoliklarning kvadratlarining yig'indisini …

Want to read more?

Download all 8 pages for free via Telegram.

Download full file

About "vaqtli qatorlar"

vaqtli qatorlar (amaliy mashg’ulot) masala. viloyat aholisi tomonidan 20 chorak uchun iste'mol qilingan elektr energiyasining hajmi to'g'risida shartli ma'lumotlar mavjud: 1 6,1 5 7,2 9 8,2 13 9,3 17 8,9 2 4,9 6 5,3 10 5,8 14 7,2 18 7,2 3 5,5 7 7,4 11 6,6 15 7,8 19 7,9 4 8,2 8 9,8 12 10,2 16 10,9 20 11,1 talab qilinadi: 1. avtokorrelyatsiya funktsiyasini tuzing va mavsumiy tebranishlar mavjudligi to’g’risida xulosa qiling. 2. vaqtli qatorning additiv modelini tuzing. 3. oldindan 2 chorak uchun bashorat (taxmin) qiling. echilishi: 1. biz qatorning birinchi tartibli darajalarining, ya'ni qatorning qo'shni va (lag = 1) darajalari o'rtasidagi avtokorrelyatsiya koeffitsientini hisoblaymiz va joriy hamda oldingi yilda elektr energiyasini iste'mol qilish hajmi o'rtasidagi o'zaro bog'liqlikni o'lc...

This file contains 8 pages in DOC format (879.0 KB). To download "vaqtli qatorlar", click the Telegram button on the left.

Tags: vaqtli qatorlar DOC 8 pages Free download Telegram