o'zbekiston tarixini o'rganishning nazariy-ilmiy va metodik tamoyillari

DOC 7 pages 52.5 KB Free download

7 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 52.5 KB

File type DOC

Pages 7

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 7

2-мавзу:o’zbekiston tarixini o’rganishning nazariy- ilmiy va metodik tamoyillari 2-мавзу:o’zbekiston tarixini o’rganishning nazariy- ilmiy va metodik tamoyillari reja: 1. tarixni o‘rganishning nazariy-metodologik tamoyillari va manbalari. 2. tarixni o‘rganishda tarixiylik tamoyili. tarixiy voqealarni o‘rganishda to‘g‘ri ilmiy-nazariy, metodologik asoslarga tayanishning ahamiyati juda katta. sovetlar hukmronligi davrida tarixiy tadqiqotlar, uni o‘qitish va o‘rganish ishlari markscha-lenincha metodologiyaga bo‘ysundirildi. har qanday voqeani yoritishga sinfiylik, partiyaviylik, kommunistik mafkuraviylik nuqtai nazarlaridan yondashildi. mamlakat, butun bir xalq tarixi ikkiga-ekspluatator va ekspluatatsiya qilinuvchilar, quldorlar va qullar, feodallar va qaram dehqonlar, burjuaziya va yollanma ishchilar, boylar va kambag‘allar, mulkdorlar va yo‘qsillar tarixiga bo‘lindi. boylar va mulkdorlar, ular orasidan chiqqan beklar, amirlar, xonlar, davlat arboblariga ommaga qarshi reaktsion siyosat yurituvchi ekspluatatorlar guruhi deb qaraldi, qoralandi, nomlari badnom qilindi. tarixiy voqea va hodisalar kambag‘allarni va yo‘qsillarni himoya qilgan, sinfiy cheklangan tarzda yoritildi. din, diniy qadriyatlar qoralandi, insonlarning e’tiqodlariga bepisand qaraldi. ming yillar davomida ajdodlarimiz orasidan etishib chiqqan mashhur allomalar ikkiga - materialistlar va …

2 / 7

bu qadar soxtalashtirilishiga faqat marksistik metodologiyaning yaroqsizligi aybdor deyish kifoya qilmaydi, albatta. tarixni soxtalashtirishda, xalqni o‘z tarixiy xotirasidan judo qilishda, turkistonning o‘tmishini kamsitishda mamlakatda hukmron bo‘lgan totalitar tuzumning salbiy roli katta bo‘ldi. tarix fani totalitar tuzum xizmatkoriga, tashviqotchisiga, kommunistik mafkura dumiga aylantirilgan edi. insoniyat tarixini, tarixiy voqea, hodisalarni to‘g‘ri yoritish va o‘rganish uchun bir qator muhim nazariy-metodologik tamoyillarga tayanmoq zarur. bilish nazariyasining dialektik metodi ana shunday tamoyillardan biridir. dialektika olam yagona va yaxlit, unda sodir bo‘ladigan hodisalar, voqealar umumiy va o‘zaro bog‘lanishda, uzluksiz harakatda, ziddiyatli taraqqiyotda bo‘ladi, deb ta’lim beradi. dialektika juda uzoq tarixga ega, uning bilish nazariyasi sifatida shakllanishi va rivojlanishida geraklit, aristotel, xorazmiy, forobiy, abu rayhon beruniy, abu ali ibn sino, spinoza, gegel, gertsen va boshqa olim va ma’rifatparvarlarning xizmati kattadir. ular moddiy va ma’naviy dunyoni uzviy bog‘liq jarayon shaklida, ya’ni ularni uzluksiz harakat qilib, o‘zgarib, taraqqiy qilib turadigan holda, taraqqiyotni ichki bog‘lanishda olib o‘rganish qoidalarini yaratdilar. dialektik …

3 / 7

qo‘shilish jarayonini boshidan kechirganlar, ularning ijtimoiy, siyosiy, iqtisodiy, ma’naviy hayoti bir-birlari bilan uzviy bog‘liq o‘tgan. shu sababdan o‘zbekiston tarixini qo‘shni mamlakatlar tarixi bilan bog‘liq holda, bir xalqni ikkinchi bir xalqqa qarama-qarshi qo‘ymagan holda o‘rganish taqazo etiladi. qozoq, qirg‘iz, qoraqalpoq, turkman, tojik, fors, afg‘on, hind, arab va boshqa xalqlar, mamlakatlar tarixini qanchalik yaxshi bilsak, o‘zbekiston xalqlari tarixini shunchalik chuqur, har tomonlama o‘rganishga imkon yaratadi, ko‘maklashadi. tarixiy voqea, hodisalarni o‘rganish, tahlil qilish va yoritishda ularga xolisona, haqqoniy, ilmiy yondashuv muhim metodologik tamoyillardir. xolislik, ilmiylik qoidasi tarixiy voqea, hodisalarni o‘rganayotganda ular bilan bog‘liq bo‘lgan barcha faktlarning hech bir istisnosiz butun majmuini birga olib tekshirishni, aniq, haqqoniy dalillarga asoslanishni talab qiladi. tarixiy hodisalarni bir butun holda, o‘zaro aloqada va munosabatda deb o‘rganish darkor. oldindan to‘qilgan bir g‘oyani, uydirmani oqlash lozim bo‘lsa faktlar silsilasidan faqat ayrimlarini, mos keladiganlarinigina tanlab olish «tajribasi» sir emas, albatta. bunday yo‘l bilan chiqarilgan xulosa yoki baho xolisona, haqqoniy bo‘lmay, u …

4 / 7

shqa voqealar, hodisalar bilan bog‘lab o‘rgangandagina mazkur voqea hodisaning umumiy tarixiy jarayondagi o‘rnini to‘g‘ri aniqlash, belgilash mumkin bo‘ladi. har bir voqea, hodisaga umumiy tarixiy jarayonning bir qismi, bo‘lagi deb qaramoq zarur. har bir hodisa, jarayon qanday tarixiy muhitda, nima uchun aynan shu paytda, shu shaklda sodir bo‘lganligini, bu hodisa o‘z taraqqiyotida qanday asosiy bosqichlarni bosib o‘tganligini, keyinchalik u qanday bo‘lib qolganligini bilish tarixiylik qoidasining talabidir. masalan, bironta davlat faoliyatiga tarixiylik nuqtai nazaridan turib baho bermoqchi bo‘lsak, u, birinchidan, qachon, qanday tarixiy sharoitda paydo bo‘ldi, ikkinchidan, u o‘z taraqqiyotida qanday bosqichlarni bosib o‘tdi, uchinchidan, uning tarixiy o‘rni, mavqei qanday, degan savollarga aniq javob berish zarur bo‘ladi. tarixiylik tamoyili xalqning o‘tmishini yagona tabiiy- tarixiy jarayon deb, o‘tmish hozirgi zamonni tayyorlaydi, hozirgi zamon kelajakni yaratadi deb qaraydi. insoniyat ana shunday umumiy yo‘ldan borayotgan ekan, istiqbolda porloq hayot, farovon turmush qurmoqchi bo‘lgan avlod tarix fani orqali o‘tmishni, ajdodlarimizning tarixiy tajribasini yaxshi bilmog‘i lozim. o‘tmishni, …

5 / 7

a rioya etish zarur bo‘ladi. ijtimoiy yondashuv tamoyili tarixiy jarayonlarni aholi barcha tabaqalarining manfaatlarini, teng ta’sir etuvchi omillarni hisobga olgan holda o‘rganishni taqozo etadi. voqealarni alohida bir ijtimoiy tabaqa - kambag‘allar, yo‘qsillar yoki mulkdor boylar manfaati nuqtai nazaridan turib tahlil etish, yoritish bir tomonlama yondashuv bo‘lib, bu tarixni soxtalashtiradi, to‘g‘ri xulosalarga olib kelmaydi . shohlar, amirlar, beklar faoliyatini yoritishga adolat nuqtai nazaridan yondashmoq kerak. ularni boy tabaqalardan chiqqan, mulkdor bo‘lgani uchungina qoralash, badnom qilish adolatdan bo‘lmaydi. mamlakat yurtboshisiz, davlat idora organlarisiz, boshqaruvchilarsiz bo‘lmasligini isbot etishning hojati bo‘lmasa kerak. shunday ekan, barcha davlat arboblarini, amaldorlarni yoppasiga qoralash ham to‘g‘ri emas. jonajon vatanimiz ko‘hna tarixi ham ular orasida xalqparvar, ma’rifatparvar, adolat bilan siyosat yuritgan mashhur davlat arboblari bo‘lganligidan guvohlik berib turibdi. ijtimoiy yondashuv tamoyili davlat arboblarining, siyosiy kuchlar, partiyalar, turli uyushmalar, ular yo‘lboshchilarining tarixiy taraqqiyot darajasiga ko‘rsatgan ijobiy yoki salbiy ta’sirini, jamiyatning u yoki bu yo‘ldan rivojlanishidagi rolini bilib olishda muhim ahamiyatga …

Want to read more?

Download all 7 pages for free via Telegram.

Download full file

About "o'zbekiston tarixini o'rganishning nazariy-ilmiy va metodik tamoyillari"

2-мавзу:o’zbekiston tarixini o’rganishning nazariy- ilmiy va metodik tamoyillari 2-мавзу:o’zbekiston tarixini o’rganishning nazariy- ilmiy va metodik tamoyillari reja: 1. tarixni o‘rganishning nazariy-metodologik tamoyillari va manbalari. 2. tarixni o‘rganishda tarixiylik tamoyili. tarixiy voqealarni o‘rganishda to‘g‘ri ilmiy-nazariy, metodologik asoslarga tayanishning ahamiyati juda katta. sovetlar hukmronligi davrida tarixiy tadqiqotlar, uni o‘qitish va o‘rganish ishlari markscha-lenincha metodologiyaga bo‘ysundirildi. har qanday voqeani yoritishga sinfiylik, partiyaviylik, kommunistik mafkuraviylik nuqtai nazarlaridan yondashildi. mamlakat, butun bir xalq tarixi ikkiga-ekspluatator va ekspluatatsiya qilinuvchilar, quldorlar va qullar, feodallar va qaram dehqonlar, burjuaziya va yollanma...

This file contains 7 pages in DOC format (52.5 KB). To download "o'zbekiston tarixini o'rganishning nazariy-ilmiy va metodik tamoyillari", click the Telegram button on the left.

Tags: o'zbekiston tarixini o'rganishn… DOC 7 pages Free download Telegram