modellashtirishning asosiy printsipalari

DOC 10 pages 67.0 KB Free download

10 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 67.0 KB

File type DOC

Pages 10

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 10

1-ma’ruza (2-soat) komp’yuterda modellashtirish prinsiplari. kompyuterli modellashtirish turlari, klassifikatsiyasi. model tushunchasi, maqsadi. komp’yuterli modellashtirish. komp’yuterli modellarning qo’llanish sohalari. algoritm tushunchasi, uning xossalari va tasvirlash usullari. 1. model tushunchasi, maqsadi. 2. komp’yuterli modellashtirish. komp’yuterli modellarning qo’llanish sohalari. 3. algoritm tushunchasi, uning xossalari va tasvirlash usullari. mavzunnig maqsadi: modellashtirishni o‘rgatish. ko‘rgazmali qurollar: proeksion apparat orqali mavzuga tegishli slaydlar namoyishqilish hamda devoriy stend orqali mavzuni tushuntirish. tayanch iboralar: fizik model, matematik model, fizik-kimyoviy modellar, iqtisodiy modellar, ges, tirik organizmlar, iqtisodiy jadvallar. 1. fizik model. tekshirilayotgan jarayonning tabiati va geometrik tuzilishi asl nusxadagidek, ammo undan miqdor (o‘lchami, tezligi, ko‘lami) jihatidan farq qiladigan modellar, masalan, samolyot, kema, avtomobil, poezd, ges va boshqalarning modellari fizik modelga misol bo‘ladi. 2. matematik modellar tirik organizmlarning tuzilishi, o‘zaro aloqasi, vazifasiga oid qonuniyatlarning matematik va mantiqiy-matematik tavsifidan iborat bo‘lib,tajriba ma‘lumotlariga ko‘ra yoki mantiqiy asosda tuziladi, so‘ngra tajriba yo‘li bilan tekshirib ko‘riladi. 3. fizik-kimyoviy modellar biologik tuzilish, funksiya yoki jarayonlarni fizik …

2 / 10

o‘rsatkichlarining dinamikasi va nisbatini taxlil qilish, uni oldindan aytib berish uchun katta iqtisodiy modellar qo‘llaniladi. aniq xo‘jalik vaziyatlarini tekshirishda kichik iqtisodiy tizimlardan, murakkab iqtisodiy tizimlarni tekshirishda, asosan, matematik modella rdan foydalaniladi. biologik hodisalarniig matematik modellarini kompyuterda o‘rganish tekshirilayotgan biologik jarayonning o‘zgarish xarakterini oldindan bilish imkonini beradi. shuni tahkidlash kerakki, bunday jarayonlarni tajriba yo‘li bilan tashkil qilish va o‘tkazish ba‘zan juda qiyin kechadi. matematik va matematik-mantiqiy modelning yaratilishi, takomillashishi va ulardan foydalanish matematik hamda nazariy biologiyaning rivojlanishiga qulay sharoit tug‘diradi. model (lot.modulus-o‘lchov, meyyor) biror ob‘yekt yoki ob‘yektlar tizimining obrazi yoki namunasidir. masalan, yerning modeli-globus, osmon va undagi yulduzlar modeli -planyetariy ekrani,pasportdagi sur‘atni shu pasport egasining modeli deyish mumkin. insoniyatning farovon hayot shart-sharoitlarini yaratish,tabiiy ofatlarni oldindan aniqlash muammolari qadimdan qiziqtirib kelgan.shuning uchun ham insoniyat tashqi dunyoning turli hodisalarini o‘rganishi tabiiy holdir. aniq fan sohasi mutahassislari u yoki bu jarayonning faqat ularni qiziqtirgan hossalarinigina o‘rganadi. masalan, geologlar yerning rivojlanish tarixini, ya‘ni qachon, qayerda …

3 / 10

mumkin qadar to‘laroq akslantirishi zarur. modelning taqribiylik xarakteri turli ko‘rinishda namoyon bo‘lishi mumkin. masalan, tajriba o‘tkazish mobaynida foydalaniladigan asboblarning aniqligi olinayotgan natijasining aniqligiga ta‘sir etadi. modellashtirish-bilish ob‘yektlari (fizik hodisa va jarayonlar) ni ularning modellari yordamida tadbiq qilish mavjud predmet va hodisalarning modellarini yasash va o‘rganishdir. modellash uslubidan hozirgi zamon fanida keng foydalanilmoqda. u ilmiy tadqiqot jarayonini yengillashtiradi, ba‘zi hollarda esa murakkab ob‘yektlarni o‘rganishning yagona vositasiga aylanadi. mavhum ob‘yekt, olisda joylashgan ob‘yektlar, juda kichik hajmdagi ob‘yektlarni o‘rganishda modellashtirishning ahamiyati katta. modellashterish uslubidan fizika, astronomiya, biologiya, iqtisod fanlarida ob‘yektning faqat ma‘lum xususiyat va munosabatlarini aniqlashda ham foydalaniladi. modellarni tanlash vositalariga qarab uni uch guruhga ajratish mumkin. bular abstrakt, fizik, va biologik guruhlar. abstrakt modellar qatoriga matematik, matematik-mantiqiy va shu kabi modellar kiradi. fizik modellar qatoriga kichiklashtirilgan maketlar, turli asbob va qurilmalar, trenajerlar va shu kabilar kiritiladi. modellarning mazmuni bilan qisqacha tanishib chiqamiz. 1. fizik model. tekshiralayotgan jarayonning tabiati va geometrik tuzilishi asl …

4 / 10

netik apparatga ta‘sir qilish, mikroblar yuqtirish, ba‘zi organlarni olib tashlash yoki ular faoliyati mahsuli bo‘lgan garmonlarni kiritish va boshqa usullar qo‘llaniladi. bunday modellarda genetika, fiziologiya, farmakologiya sohasidagi bilimlar tadbiq qilinadi. 4. fizik-kimyoviy modellar biologik tuzilish, funksiya yoki jarayonlarni fizik yoki kimyoviy vositalar bilan qaytadan hosil qilishdir. 5. iqtisodiy model taxminan xviii asrdan qo‘llanila boshlandi. f.kenening ‗‘iqtisodiy jadvallar‘‘ ida birinchi marta ijtimoiy takror ishlab chiqarish jarayonini ko‘rsatishga harakat qilingan. iqtisodiy tizimlarning turli faoliyat yo‘nalishlarini o‘rganish uchun har hil modellaridan foydalaniladi. iqtisodiy taraqqiyotning eng umumiy qonuniyatlari xalq ho‘jaligi modellari yordamida tekshiriladi. turli murakkab ko‘rsatkichlar, jumladan, milliy daromad, ish bilan bandlik, iste‘mol, jamg‘armalar, investisiya ko‘rsatkichlarining dinamikasi va nisbatini tahlil qilish, uni oldindan aytib berish uchun katta iqtisodiy modellar qo‘llaniladi. aniq ho‘jalik vaziyatlarini tekshirishda kichik iqtisodiy tizimlardan, murakkab iqtisodiy tizimlarini tekshirishda, asosan, matematik modellardan foydalaniladi. matematik modellar tirik organizmlarning tuzilishi, o‘zaro aloqasi, vazifasiga oid qonuniyatlarning matematik va mantiqiy-matematik tavsifidan iborat bo‘lib, tajriba ma‘lumotlariga ko‘ra …

5 / 10

uvaffaqiyat bilan qo‘llanib kelinmoqda. matematik modellashtirish uslubi masalani xarakterlaydigan u yoki bu kattalikni miqdor jihatdan ifodalash, so‘ngra bog‘liqligini o‘rganish imkoniyatini beradi. uslub asosida matematik model tushunchasi yotadi. matematik model deb o‘rganilayotgan ob‘yektni matematik formula yoki algoritm ko‘rinishida ifodalangan xarakteristikalari orasidagi funksional bog‘lanishga aytiladi. kompyuter ixtiro etilgandan so‘ng matematik modellashning ahamiyati keskin oshdi. murakkab texnik, iqtisodiy va ijtimoiy tizimlarni yaratish, so‘ngra ularni kompyuterlar yordamida tatbiq etishning haqiqiy imkoniyati paydo bo‘ldi. endilikda ob‘ek, ya‘ni haqiqiy tizim ustida emas, balki uni almashtiruvchi matematik model ustida tajriba o‘tkazila boshlandi. kosmik kemalarning harakat trayektoriyasi, murakkab muhandislik inshootlarini yaratish, transport magistrallarini loyihalash, iqtisodni rivojlantirish va boshqalar bilan bog‘liq bo‘lgan ulkan hisoblashlarning kompyutyerda bajarilishi matematik modellash uslubining samaradorligini tasdiqlaydi. odatda, matematik model ustida hisoblash tajribasini o‘tkazish haqiqiy ob‘yektni tajribada tadqiq etish mumkin bo‘lmagan yoki iqtisodiy jihatdan maqsadga muvofiq bo‘lmagan hollarda o‘tkaziladi. bunday hisoblash tajribasining natijalari haqiqiy ob‘yekt ustida olib boriladigan tajribaga qaraganda juda aniq emasligini ham hisobga …

Want to read more?

Download all 10 pages for free via Telegram.

Download full file

About "modellashtirishning asosiy printsipalari"

1-ma’ruza (2-soat) komp’yuterda modellashtirish prinsiplari. kompyuterli modellashtirish turlari, klassifikatsiyasi. model tushunchasi, maqsadi. komp’yuterli modellashtirish. komp’yuterli modellarning qo’llanish sohalari. algoritm tushunchasi, uning xossalari va tasvirlash usullari. 1. model tushunchasi, maqsadi. 2. komp’yuterli modellashtirish. komp’yuterli modellarning qo’llanish sohalari. 3. algoritm tushunchasi, uning xossalari va tasvirlash usullari. mavzunnig maqsadi: modellashtirishni o‘rgatish. ko‘rgazmali qurollar: proeksion apparat orqali mavzuga tegishli slaydlar namoyishqilish hamda devoriy stend orqali mavzuni tushuntirish. tayanch iboralar: fizik model, matematik model, fizik-kimyoviy modellar, iqtisodiy modellar, ges, tirik organizmlar, iqtisodiy jadvallar. 1. fizik model. t...

This file contains 10 pages in DOC format (67.0 KB). To download "modellashtirishning asosiy printsipalari", click the Telegram button on the left.

Tags: modellashtirishning asosiy prin… DOC 10 pages Free download Telegram