matn taxlili va tahriri

DOCX 11 pages 37,4 KB Free download

11 pages

FaylHub.uz

Telegram orqali yuklash

Hajmi 37,4 KB

Fayl turi DOCX

Pages 11

Updated Dek 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 11

mavzu: matn taxlili va tahriri. reja: 1. matn tahlili va tahriri. 2. matn tahriri. ma’lum bir shaxs tomonidan ayrim voqea-hodisa,narsa buyumning izchil tasviri va tavsifi uchun tuzilgan gaplar sirasi matn deyiladi. matn tuzilishi 2 xilbo‘lib, ular mikro matn va makro matndir. bir necha gaplarning o‘zaro grammatik va mazmuniy bog‘lanishidan tashkil topgan,mazmuniy yaxlitlikga ega bo‘lgan qo‘shma gaplarga nisbatan yirikroq yozma va og‘zaki nutq parchasi mikromatn deyiladi. bir umumiy mavzu ostida birlashgan bir necha mikro matnlardan tashkil topuvchi yaxlit asarga makro matn deyiladi. matnning turlari ham 2 xil: ma’lumotnoma matni va ijodiy-tavsifiy matn. ma’lumotnoma matnida bo‘lib o‘tgan voqea -hodisa yoki mavjud holat haqida oddiy axborot beriladi. ijodiy-tavsifiy matn so‘zlovchi yoki yozuvchi tomonidan ijodiy ravishda bayon etilgan voqea-hodisa, narsa yoki shaxsning tasviri yoki xabar, ma’lumotning ijodiy-tavsifiy bayonidir.ilmiy, publitistik va badiiy uslublar, shuningdek, insho ham ijodiy-tavsifiy matnning ko‘rinishlaridir. matn ma’lum fikrlar yig‘indisi hisoblangan nutq, nashrdan chiqqan asardir. u o‘ziga xos asar hisoblanishi va mazmunga …

2 / 11

ic davrning suqrot, aflotun singari mutafakkirlari asos solganlar. keyinchalik o‘rta asrlar, uyg‘onish davriva yevropa ma’rifatchilik adabiyotida ham dialog janri ancha faol bo‘lgan .o‘zbek adabiyotida dialog- ning ildizlari munozara janriga borib taqaladi. xx asr boshlari o‘zbek adabiyotida dialog janri, unga xos unsurlardan ma’rifatchilik g‘oyalarini ommalashtirishda samarali foydalanildi. jumladan, fitratning “munozara”, “bedil” asarlarini dialog janri namunasi sanash mumkin. dialogik matn tarkibida so‘roq olmoshlari, muomala odobiga oid so‘z va iboralar, yuklamalar, undovlar, kirish so‘zlar keng qo‘llanadi.ko‘p kishilik dialoglarda suhbat mavzusi savol-javobdan iborat bo‘lmay, o‘rtaga tashlangan savol, taklif, da’vat, biror xabar, dalillarbilan xulosalanadi. bunday matndagi gaplar, asosan, sodda gaplardan tashkil topadi, sodda gaplarning bir tarkibli turlari, to‘liqsiz gaplar, so‘z-gaplar faol ishlatiladi. ikki kishi o‘rtasidagi dialog - nutq savol-javob, buyruq-javob, xabar-e’tiroz kabi mazmunlarda bo‘lib, fikr xususidagi tasdiq yoki inkorni, ziddiyat yoki munozarani ifodalaydi. dialogik matn so‘zlashuv uslubi va badiiy uslubga xosdir. monologik matn.monologik matnda mazmunizchilligi monolog ( yunon. monos – yakka, logos – so‘z ) …

3 / 11

bilan ta’riflash, izohlash, isbotlash, asoslash tavsifiy matnga xos xususiyatlardandir. tavsifiy matnda belgi-xususiyat ifodalovchi so‘zlar, atamalar, modal so‘zlar, fe’lning funksional shakllari, ravishlar faol qo‘llanadi. akademik matnlar yaratishning o‘ziga xos xususiyatlari. matn tilini ilmiy o‘rganishda undagi tovush (harf) va mazmun munosabatiga alohida e’tibor qaratish kerak. matn tilshunosligi ilmiy jihatdan boshqa tilshunoslik sohalaridan farq qiladi. tilshunoslik, umuman, tilda fonema (tovush), morfema (eng kichik ma’nodor birlik), so‘z (tilning asosiy markaziy birligi), so‘z birikmasi va gapni birliklar sifatida ajratib, ularni fonologiya, morfologiya, leksika, sintaksis va stilistika kabi til bosqichlarida o‘rganadi. an’anaviy tilshunoslik va matn tilshunosligi o’rtasida katta farqlar bor. matnga bir butun sistema va struktura sifatida yondashilsa, farqlar yanada oydinlashadi. hozirgi davrda mavjud bo’lgan matn tilshunosligiga doir turli nazariy qarashlar ham o‘zaro farqlanadi, lekin ular negizidagi eng asosiy muammo — matn tuzilishi va unda mazmunning tildagi ifoda vositalari bilan berilishidir. biroq matndagi har bir birlik doirasida tildagi turli kategoriyalar va ularning qo‘llanishini alohida o‘rganish mumkin. …

4 / 11

umumiy yoki xususiy, ahamiyatiga ko‘ra ijobiy yoki salbiy, munosabatiga ko‘ra xolis yoki noxolis faktlarga bo‘lish mumkin. faktlar doimo haqiqatni isbotlashga xizmat qilgan. to‘plangan faktlarning ayrimlari bir-birini to‘ldirishga xizmat qilsa, ayrimlari bir-birini inkor ham etadi. asosiy fakt bu natija demakdir. har qanday natija sababning oqibati, hosilasi. to‘plangan barcha faktlar yangilik sifatida qog‘ozga tushmasligi mumkin. to‘plangan faktlarning ahamiyatlisini ajratib olish lozim. matn tuzuvchi mavzu mohiyatiga mos holda faktlarni yig‘adi, saralaydi, tanlaydi, ajratadi, umumlashtiradi, belgilaydi. matnshunoslikka oid adabiyotlarda qayd etilishicha, har qanday matn, u ilmiymi, rasmiymi, badiiymi – bundan qat’iу nazar, mantiq qoidalariga asosan shakllanishi lozim. izchillik ana shu qoidaning birinchi talabidir. matnda har bir so‘z, har bir gap va abzatslar o‘rtasida mantiqiy bog‘lanish va izchillik bo‘lishi lozim. agar shunday bo‘lmasa, matnni tushunish qiyin bo‘ladi. tavsifiy matnlardashaxs, narsa, voqea-hodisaning muhim belgilari aniq ma’lumotlar, sifatlovchi ifodalar orqali bayon qilinadi. tavsiflashda shaxs yoki narsa-voqeani xolisona baholash muhim hisoblanadi. bunday matnlar tilida xarakter-xususiyatni ifodalovchi sifatlar, belgining …

5 / 11

o‘z yoki biror iboraning ma’nosi haqida fikr bildirishda uning turli muqobillari bilan izohlash mumkin. tilshunoslik tajribasi shuni ko‘rsatadiki, “pishib yetilmagan” so‘zlarni ikkinchisi, ya’ni maqbul varianti bilan almashtirib yoki o‘rnini, ifodasini o‘zgartirib erkin birikmaga kirishida ma’naviy farqlanishini kuzatish zarur. muharrirning o‘qib tuzatishidan maqsadi matnni sidirg‘a o‘qishdan iborat. muharrir bu tur o‘qishni amalga oshirganda uning mazmuni, tuzilishi (kompozitsiyasi)dagi, shuningdek, uslubiy xatolarni aniqlaydi. o‘qish jarayonida muharrir geografik nomlar, shaxslar ismi va familiyalari, taxalluslari bir xil berilishi, iqtiboslar, raqamlar, sanalar aniq bo‘lishiga e’tibor qaratadi, uzunlik, miqdor o‘lchamlarining to‘g‘riligini tekshiradi. shuningdek, sarlavhalarning matn bilan uyg‘unligi, mosligini; tasvirlar osti yozuvlarining rasm, chizmaga mosligini tekshirish ham uning vazifasiga kiradi. umuman, matnni tanlash va uning ustida ishlash jiddiy bilimni, savodxonlikni talab etadi. matnning tarkibiy qismlarini aniqlash va muvofiqlashtirish, xato va nuqsonlarni to‘g‘rilash, so‘z va terminlarga sharh va izohlar berish uchun sinchkov bo‘lish zarur. har bir matnga kiritilgan qo‘shimcha sharh va izohlar ajratib ko‘rsatiladi. har bir adabiyotni tuzish va …

Want to read more?

Download all 11 pages for free via Telegram.

To'liq yuklab olish

About "matn taxlili va tahriri"

mavzu: matn taxlili va tahriri. reja: 1. matn tahlili va tahriri. 2. matn tahriri. ma’lum bir shaxs tomonidan ayrim voqea-hodisa,narsa buyumning izchil tasviri va tavsifi uchun tuzilgan gaplar sirasi matn deyiladi. matn tuzilishi 2 xilbo‘lib, ular mikro matn va makro matndir. bir necha gaplarning o‘zaro grammatik va mazmuniy bog‘lanishidan tashkil topgan,mazmuniy yaxlitlikga ega bo‘lgan qo‘shma gaplarga nisbatan yirikroq yozma va og‘zaki nutq parchasi mikromatn deyiladi. bir umumiy mavzu ostida birlashgan bir necha mikro matnlardan tashkil topuvchi yaxlit asarga makro matn deyiladi. matnning turlari ham 2 xil: ma’lumotnoma matni va ijodiy-tavsifiy matn. ma’lumotnoma matnida bo‘lib o‘tgan voqea -hodisa yoki mavjud holat haqida oddiy axborot beriladi. ijodiy-tavsifiy matn so‘zlovchi yoki yoz...

This file contains 11 pages in DOCX format (37,4 KB). To download "matn taxlili va tahriri", click the Telegram button on the left.

Tags: matn taxlili va tahriri DOCX 11 pages Free download Telegram