orol dengizining qurishi oqibatida kelib chiqayotgan ekologik muammlar

PDF 14 pages 276.2 KB Free download

14 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 276.2 KB

File type PDF

Pages 14

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 14

mavzu: orol dengizining qurishi oqibatida kelib chiqayotgan ekologik muammolar reja: i.kirish ii.asosiy qism 1.orol dengizi muammosi. 2.markaziy osiyoda transchegaraviy suv resurslaridan adolatli va oqilona foydalanish masalalari. 3.orol dengizining ekologik ahvoli. 4. orol taqdiri – olam taqdiri. 5. “orol dengizi mintaqasidagi ekologik ofat oqibatlarini yumshatish bo‘yicha hamkorlikni rivojlantirish” mavzusidagi xalqaro konferensiya iii.xulosa. iv.foydalangan adabiyotlar 3 orol dengizi muammosi hozirgi zamonning eng yirik global ahamiyatga ega ekologik fojeasi, markaziy osiyo mamalakatlari va uning 60 millionlik xalqini tashvishlantirib kelayotgan orol dengizi muammosining ekologik, ijtimoiy-iqtisodiy va gumanitar salbiy oqibatlari mintaqaning barqaror rivoji, genofondi va kelajak avlodiga tog’ridan-tog’ri tahdid manbai bo’lib kelmoqda. orolbo’yi muammosi bevosita turkmaniston, qozog’iston va o’zbekiston, hamda bilvosita tojikiston va qirg’iziston hududlarini qamrab oladi. orolbo’yi hududi o’zining xilma-xil hayvonot va o’simlik dunyosiga ega bo’lib, ushbu havzada 38 turdagi baliq va kamyob hayvonlar mavjud bo’lgan. jayronlar 1 million boshgacha, flora 638 turdagi kamyob osimliklarni tashkil etgan. orol dengizi 1960 yilgacha eng yirik yopiq …

2 / 14

mingdan ziyod odamlarning chorvachilik, parrandachilik bilan mashg’ul bo’lishini, hamda ularning qishloq xo’jaligi mahsulotlarini yetishtirishlarini ta’minlagan. shuningdek, orol dengizini havzaning iqlimini tartibga solishdagi, hamda butun mintaqada ob-havoning keskin o’zgarishini yumshatishdagi vazifasi aholi turmushi sharoitlariga, qishloq xo’jaligi va ekologiyaga ijobiy ta’sir ko’rsatardi. qish faslida mintaqaga kirib keladigan ulkan havo oqimi iliq, yoz faslida esa orol dengizi akvatoriyasida iqlim salqin holatda bo’lgan. orol dengizi muammosi xx asrning 60-yillarida mintaqadagi ikki yirik transchegaraviy daryolar amudaryo va sirdaryo suv resurslaridan o’ylamasdan foydalanish natijasida paydo bo’ldi va ulkan tahdid manbaiga aylandi. ushbu ikki daryodan orol dengiziga har yili 56 kub. km suv quyilgan. aholining sezilarli tarzda ko’payishi, urbanizatsiya, yerlarning shiddat bilan o’zlashtirilishi, ekologik oqibatlarni o’ylamasdan orol dengizi havzasida yirik gidrotexnik va irrigatsiya inshootlarining qurilishi sayyoradagi eng chiroyli havzaning qurishiga olib keldi. bir avlod ko’z o’ngida butun bir dengiz qurib bo’ldi. orolbo’yini jonsiz sahroga aylantirgan degradatsiya jarayoni davom etmoqda. 1990 yillardan boshlab orol fojeasining halokatini boshidan kechirayotgan …

3 / 14

aliy sa’y-harakatlar mintaqaviy hamda milliy miqyosda amalga oshirilmoqda. 1993 yilda qozog’iston, qirg’iziston, tojikiston, turkmaniston va o’zbekiston ta’sisligida tashkil etilgan orolni qutqarish xalqaro jamg’armasi (oqxj) bunga yorqin misol bo’ladi. tashkilotning muhim vazifasi qilib orolboyini bio fondini saqlash, ekologik muammoning atrof-muhitga va eng asosiysi mintaqada yashayotgan insonlarning hayotiga halokatli ta’sirini qisqartirish kabilar aniqlab olindi. oqxj faoliyatining hozirgi vaqtdagi asosiy natijasi orol dengizi havzasi mamlakatlari uchun uchta ko’mak dasturining qabul qilinishi bo’ldi (odhd – 1, odhd – 2, odhd – 3). o’zbekiston oqxjning asosiy ta’sischi davlati bo’lib, tashkilotning faoliyatining har tomonlama mustahkamlanishida muhim hissa qo’shmoqda. 1997- 1999 yillardagai oqxjda raisligi davrida o’zbekiston respublikasi tashkilotning huquqiy asosini takomillashtirishga va orol dengizi havzasining barqaror rivojlanishini ta’minlash maqsadida xalqaro tashkilotlar va moliyaviy institutlar bilan aloqa va o’zaro hamkorlikni o’rnatishda faol harakat qildi. 1997 yilning oktyabrida toshkent shahrida donorlarning texnik masalalar bo’yicha xalqaro uchrashuvi bo’lib o’tdi. ushbu uchrashuv natijasida “orol dengizi havzasida atrof-muhit va suv resurslarini boshqarish” …

4 / 14

nitar oqibatlari keskinlashuvini, hamda orolbo’yida yashovchi aholi yashash muhiti inqirozinining kuchayayotganligini hisobga olib, bmt va jahon hamjamiyatining jiddiy ko’magisiz ushbu global muammoni hal etish mumkin emasligi tobora aniq bo’lib bormoqda. yuqoridagi omillarni hisobga olgan holda, 2013 yilning 16 sentyabrida o’zbekiston respublikasi va oqxjning amaldagi prezidenti i.a.karimov tashabbusi bilan bmt bosh assambleyasi 68-sessiyasinig rasmiy hujjati sifatida “orolning qurishi oqibatlariga barham berish va orolbo’yi ekotizimi halokatini oldini olish tadbirlari dasturi” tarqatildi. ushbu dastur bmt bosh kotibi pan gi mun tomonidan har tomonlama qo’llab quvatlandi. “orolning qurishi oqibatlariga barham berish va orolbo’yi ekotizimi halokatini oldini olish tadbirlari dasturi” orol muammosi oqibatlariga barham berish bo’yicha quyidagi muhim tadbirlarni amalga oshirishni ko’zda tutadi: i. orolbo’yida yashash, aholi genofondni saqlash va qayta tiklash uchun sharoit yaratish; ii. suv resurslari boshqaruv tizimini takomillashtirish va undan tejamkorlik bilan foydalanish. orol dengizi akvatoriyasidagi tabiiy havzalar tizimini saqlash; iii qurib borayotgan orol dengizi hududlarida daraxtzorlar tashkil etish va ushbu mintaqani …

5 / 14

resurlaridan adolatli va oqilona foydalanish masalalari global miqyosda va mintaqamizda ekologik vaziyatning tobora yomonlashuvi va chuchuk suv taqchilligi sharoitida markaziy osiyoda suv resurslaridan adolatli va oqilona foydalanishni ta’minlash dolzarb masala bo’lib qolmoqda. ma’lumki, markaziy osiyoning ikki asosiy transchegaraviy daryolari – amudaryo va sirdaryo tarixan mintaqa xalqlarining umumiy boyligi va hayot manbai bo’lib kelgan. aynan ushbu daryolarning quyilishi hisobiga orol dengizi havzasi suv bilan ta’minlagan. shularni hisobga olgan holda, o’zbekiston respublikasi tojikiston va qig’iziston respublikalari tomonidan jahon miqyosida yirik andozadagi to’gonlar, amudaryo yuqori qismida balandligi 350 metrni tashkil etadigan rog’un va sirdaryo yuqori qismida qambarota - 1 ges (gidroenergetik inshooti)larini qurish bo’yicha olib borayotgan harakatlariga befarq qarab tura olmaydi. jahonning yetuk mutaxassislari fikriga ko’ra, yuqorida zikr etilgan yirik suv inshootlarining barpo etilishi daryolar tabiiy oqimining buzilishiga va natijada juda jiddiy ekologik va ijtiomoiy-iqtisodiy salbiy oqibatlarning yuzaga kelishiga sabab bo’ladi va markaziy osiyodagi shusiz ham nozik ekologik vaziyat va tanqis suv ta’minotiga …

Want to read more?

Download all 14 pages for free via Telegram.

Download full file

About "orol dengizining qurishi oqibatida kelib chiqayotgan ekologik muammlar"

mavzu: orol dengizining qurishi oqibatida kelib chiqayotgan ekologik muammolar reja: i.kirish ii.asosiy qism 1.orol dengizi muammosi. 2.markaziy osiyoda transchegaraviy suv resurslaridan adolatli va oqilona foydalanish masalalari. 3.orol dengizining ekologik ahvoli. 4. orol taqdiri – olam taqdiri. 5. “orol dengizi mintaqasidagi ekologik ofat oqibatlarini yumshatish bo‘yicha hamkorlikni rivojlantirish” mavzusidagi xalqaro konferensiya iii.xulosa. iv.foydalangan adabiyotlar 3 orol dengizi muammosi hozirgi zamonning eng yirik global ahamiyatga ega ekologik fojeasi, markaziy osiyo mamalakatlari va uning 60 millionlik xalqini tashvishlantirib kelayotgan orol dengizi muammosining ekologik, ijtimoiy-iqtisodiy va gumanitar salbiy oqibatlari mintaqaning barqaror rivoji, genofondi va kelajak avlodig...

This file contains 14 pages in PDF format (276.2 KB). To download "orol dengizining qurishi oqibatida kelib chiqayotgan ekologik muammlar", click the Telegram button on the left.

Tags: orol dengizining qurishi oqibat… PDF 14 pages Free download Telegram