yunon va rim adabiyotshunoslik tarixi

DOCX 27 pages 53.7 KB Free download

27 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 53.7 KB

File type DOCX

Pages 27

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 27

2-mavzu. antik (yunon, rim) adabiyotshunoslik reja: 1. yunonistonda adabiyotshunoslik: a) suqrotgacha bo'lgan davrda estetik qarashlar. b) gomer ijodi va uning davridagi adabiy-estetik qarashlar.ф v) suqrot, uning davri va adabiy-estetik qarashlari. g) aflotunning adabiy-estetik qarashlari. d) arastu hakim estetikasi: “poetika”, “ritorika” asarlari. 2. qadimgi rimda adabiyotshunoslik: a) vergiliyning adabiy-estetik qarashlari. b) i-iv asrlarda adabiy-estetik qarashlar. v) plotin va yangiaflotunchilik estetikasi. g) psevdo-longin va uning “yuksaklik haqida” asari. yunonistonda adabiyotshunoslik qadimgi yunoniston halqining tabiat va jamiyat hodisalariga falsafiy va ijtimoiy qarashlarini, shular bilan bog'liq adabiy-nazariy tafakkur taraqqiyoti bosqichlarini atoqli ulamolar bu mintaqada vujudga kelgan ijtimoiy muhit bilan, aristokrat-aslzodalar va demokratlar (xalqparvarlar) o'rtasidagi jiddiy kurashlar bilan bog'laydilar. miloddan avvalgi vi-v yunonlilarning asrlardagi falsafiy, adabiy-nazariy tafakkur taraqqiyoti tarixan bu xalqlarning milliy ongi, o'zligini, yangi kuch-qudrat ekanligini anglashi jarayonlari bilan ham bog'liqdir. yunon xalqlari umumiy vatanlari - ellada uchun, uning hududlariga kiruvchi afina, abdera, korinf, rodos, delos, lakedemon, krit, milet, mitilena, leant, kipr, kirena, elida, …

2 / 27

davrda estetik qarashlar. antik davr madaniyati adabiy-estetik tafakkuri taraqqiyotini atoqli qadimshunos olim aleksey losev «ilk mumtoz madaniyat» (rannyaya klassika), «o'rta davr yoki yuksak madaniyat» (srednyaya ili vыsokaya klassika) va «keyingi mumtoz madaniyat davri» (pozdnyaya klassika) deb uchga bo'lib o'rganadi. o'rta davr yetuk mumtoz madaniyatini a.f.losev sofistlar (abderalik protagor, leantlik gorgiy, keoslik prodik, elidalik gippiy, kritiy v. b.), suqrot va uning izdoshlari faoliyati bilan bog'laydi1. sofistlar deb odatda mantiqiy fikrni rivojlantirib, yaxshi va yomon hodisalarning barchasidan kamchilik topuvchi, hayotga keskin tanqidiy nigoh bilan qarovchi donishmandlarni tushunadilar. sofistlarning istehzoli, o'ta keskin fikrlash usullari, ko'pincha, mantiqsiz xulosalarga olib kelishi aristofan, maks plavt kabi komediyanavislar tomonidan masxara qilingan. sofistlarning ba'zi teran fikrlarini to'g'ri ma'noda emas, kinoya ma'nosida tushunish ma'quldir. misol uchun abderalik protagor aytadi: «borliq yoki yo'qlikning me'zoni insondir (to'g'rirog'i, insonlikdir). bu fikrni turlicha talqin qilish mumkin: 1.inson o'zi bilgan narsalarni bor deydi, o'zi bilmagan narsalarni yo'q, deydi. 2.inson tirik bo'lganida (uning uchun) barcha …

3 / 27

nishmandlarning jamoatdagi mavqyei, shon-shuhrati ziyoda bo'ldi. shu sababli, aslzoda, davlatmand odamlar farzandlarini donishmandlar tarbiyasiga berar edilar. donishmandlar boyvachchalarga saboq bergani uchun juda yaxshi haq olar edilar. mashhur jamoat arboblarining farzandlariga dars berib topgan boyliklariga donishmandlar yer, suv, yaxshi mulklarni sotib olib, o'z maktablarini ochar, davlat va jamiyatga faol yordam berar edilar. masalan, epikur bog'i mashhur edi. yetti donishmandlar davri. mashhur donishmandlarning birinchisi fales hayoti va qarashlari haqida qadimgi yunon allomasi diogen laertiy qiziqarli ma'lumotlar beradi. fales kichik osiyodagi ioniya viloyatining milet shahrida tug'ilgan. qadimiyat donishmandlari va ulamolari ksenofan, gerodot, geraklit va demokrit ham falesni astronomiya va geometriya ilmlari asoschisi, lekin bu ilmlarni u misrlik kohinlardan o'rgangan, deb yozadilar. qadimgi yunonlilar she'riyatni hozirgi ma'nodagi borliqni badiiy-estetik idrok etish vositasi debgina qolmay, hayotni adolat va haqiqat talablari asosida o'zgartirish, davlat, jamiyat, xalqning keng tabaqalarining manfaatlarini himoya qilishning ma'naviy-mafkuraviy qurollari deb bilganlar. shoir va atoqli davlat arbobi solonning she'rlarini o'sha vaqtdagi va keyingi …

4 / 27

bo'lgani uchun boshqa ayyor qullarga nisbatan xojasidan ko'p jabr-zulm ko'rgan. oxiri ma'rifatli, donishmand yunon - ksanfga uning donoligi, insoniy fazilatlari yoqib qolgan, shu sababli uni qul deb emas, do'sti va yaqin yordamchisi deb bilgan, tanqid va tanbehlariga, kinoya so'zlariga ham chidagan. ezopning bir o'zi yetti donishmand bilan bahslashgan (shu sababli uning qatoriga kirmagan shekilli). ezop masallari tildan-tilga, eldan elga o'tib, mashhur bo'lib ketgan. bu masallarda hukmron oliy tabaqa vakillarining zolimligi, johilligi, ochko'zligi, ba'zan oddiy insonlarning ham tabiatidagi, fe'l-atvori, qilmishlaridan aqlga, adolatga, ezgulikka zid hatti-harakatlar keskin tanqid qilingan. ezop masallarning badiiy-estetik saviyasi juda yuksak, til o'tkirligi, ma'no chuqurligi, ramzlar, tashbehlar, timsollar yorqinligi o'z davrida va keyingi zamonlarda ham ko'pchilikni qoyil qoldirgan. barcha zamonlarning donishmandlari, adiblari, shoirlari ezop tilidan, masallaridan adolatsevarlikni, haqgo'ylikni, eng keskin va muhim ijtimoiy fikrni ixcham, lo'nda, ramziy, majoziy qilib ifodalashni o'rganganlar. ezop masallari tildan tilga, eldan elga o'tib, mashhur bo'lib ketgan. ezopning ba'zi masallarida go'zallikni keragidan ziyod maqtovchi …

5 / 27

degan g'oyani ilgari suradi. ezopning bu estetik bahosi hozirgi ba'zi olimlar o'ylaganidek, go'zallikka hissiy yondashuv emas, balki sog'lom aql bilan, ayni vaqtda hayotparvarlik ruhida yondoshuvidir. kiyik, ohu hayotidan ayrilmasligi uchun unga go'zal shoxlar emas, balki baquvvat oyoqlar muhimroqdir. boshqa bir masalida ezop go'zallikka boshqacha estetik baho beradi. ya'ni, u tabiiy go'zalliklarning boqiyligini maqtab, sun'iy go'zal bo'lib olganlarning aslida xunuk ekanligini fosh etadi. gomer ijodi va uning davridagi adabiy-estetik qarashlar. gomer dostonlarini yozib olib, kitobat holiga keltirish yunonistonda er.a. vi asrda va undan avvalroq davlat tomonidan yo'lga qo'yilgan. er. a. iv asrda donishmand arastu shogirdi, makedoniyalik iskandar (aleksandr)ga “iliada”ning qimmatbaho kichik suvenir nashrini sovg'a qilgan. arrian va boshqalarning yozishicha, aleksandr qizg'in jang vaqtlarida ham “iliada”ni o'zi bilan olib yurgan va o'qigan. “iliada”dostonida bahodirlik, jasurlik, qahramonlik, shon–shuhrat, adolat va noxaqlik, sevgi va nafrat, or-nomus, go'zallik va xunuklik, ulug'vorlik va tubanlik, urush va tinchlik, vatan mudofaasi, jismoniy va ruhiy barkamollik, do'st o'limiga qayg'u, …

Want to read more?

Download all 27 pages for free via Telegram.

Download full file

About "yunon va rim adabiyotshunoslik tarixi"

2-mavzu. antik (yunon, rim) adabiyotshunoslik reja: 1. yunonistonda adabiyotshunoslik: a) suqrotgacha bo'lgan davrda estetik qarashlar. b) gomer ijodi va uning davridagi adabiy-estetik qarashlar.ф v) suqrot, uning davri va adabiy-estetik qarashlari. g) aflotunning adabiy-estetik qarashlari. d) arastu hakim estetikasi: “poetika”, “ritorika” asarlari. 2. qadimgi rimda adabiyotshunoslik: a) vergiliyning adabiy-estetik qarashlari. b) i-iv asrlarda adabiy-estetik qarashlar. v) plotin va yangiaflotunchilik estetikasi. g) psevdo-longin va uning “yuksaklik haqida” asari. yunonistonda adabiyotshunoslik qadimgi yunoniston halqining tabiat va jamiyat hodisalariga falsafiy va ijtimoiy qarashlarini, shular bilan bog'liq adabiy-nazariy tafakkur taraqqiyoti bosqichlarini atoqli ulamolar bu mintaqada vuju...

This file contains 27 pages in DOCX format (53.7 KB). To download "yunon va rim adabiyotshunoslik tarixi", click the Telegram button on the left.

Tags: yunon va rim adabiyotshunoslik … DOCX 27 pages Free download Telegram