xalq harakatli o'yinlarining rivojlanish xronologiyasi

DOCX 12 pages 25.0 KB Free download

12 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 25.0 KB

File type DOCX

Pages 12

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 12

mustaqil ish mavzu: xalq milliy o’yinlari va ularning tarbiyaviy ahamiyati reja · xalq harakatli o'yinlarining rivojlanish xronologiyasi. · milliy o’yinlar milliy tarbiya. · o’zbek xalq milliy o’yinlari. · xalq harakatli o'yinlarining rivojlanish xronologiyasi o'zbek xalq harakatli o'yinlarining paydo bo'lishida va rivojlanishida shu kungacha saqlanib qolgan (yunon, rim, arab-fors mualliflarining qo'lyozmalari, turkiy bitiklar) qadimiy me’morchilik obidalari va amalga oshirilgan arxeologik qazilmalarning natijalari,shuningdek, xalq og‘zaki ijodi namunalari (epos, doston, rivoyat,afsona, topishmoq, o'yin, raqs, musiqa va boshqalar) g'oyat muhim ahamiyat kasb etadi.o'zbek xalq madaniyatining tarkibiy qismi hisoblangan o'zbek xalq harakatli o'yinlari jismoniy madaniyat, yosh avlodni tarbiyalash va sog'lom turmush tarzini shakllantirishda alohida o'rin tutadi.o'rganilgan ilmiy-uslubiy va maxsus manbalardagi ma’lumotlarga ko'ra, ajdodlarimizning madaniy taraqqiyoti, ijtimoiy-iqtisodiy,siyosiy va maishiy rivojlanishi bilan chambarchas bog'liq bo'lgan. bu esa o'yinlarning xalqimiz madaniy turmush tarzi va jismoniy madaniyati bilan uyg'unlikda taraqqiy etib kelganligidan dalolat beradi. lekin ajdodlarimiz o'yinlarining tarixiy taraqqiyotini turli ijtimoiy tuzum davrlaridagi madaniyati, ma’rifati, tarixiy voqealarihamda an’analaridan alohida …

2 / 12

i,bulut kelishi, shamol esishi, qor-yomg'ir kabilaming mohiyatini to'la anglab yetmaganlar va animistik tushunchalarga asoslanib,ulaming hammasida jon bor deb tasawur qilganlar. chunki insonhali tabiat va uning sirlarini to'g'ri tushunib yeta olmagan,totemistik tushunchalar hukmron bo‘lgan paytda quyosh va oyni otalik va onalik boshlang'ich — ota va ona deb tasawur etgan.0‘zbek xalq dostonlarida g‘irot, boychibor, jiyronqush,majnunko‘k kabi ot obrazlarining nufuzli o'rin tutishi ot totemi naqadar kuchli bo'lganligidan dalolat beradi. shunday qilib, tabiat va xayol haqida yuzaga kelgan ibtidoiy tushuncha va e’tiqodlar animistik hamda totemistik qarashlami vujudga keltirgan.tarixiy manbalarga qaraganda, quyi paleolit davrida (taxminan 40-41 ming yil ilgari) yer yuzining shimoliy qismida totemga oid “ayiq bayramlari” ham bo'lgan. totem-ayiqqa bag'ishlangan afsonalarda bu bayram haqida ba’zi ma’lumotlami o'qish mumkin.“ayiq bayrami”ning variantlari va elementlari sibir xalqlarining ba’zilarida xx asr boshlarida ham saqlangan va bunday bayramlarda ayiq timsolidagi kishi bosh qahramon bo'lib, u ayiqning qiliqlarini bajarib raqsga tushib yurgan. o'rta osiyoda esa “ayiq o'yini”(pantomimik raqs sifatida) hozirgi …

3 / 12

ratilgan hamda o'z mazmuniga ko'ra boyib borgan, ulaming harakatni talab qiladigan shakllari paydo bo'lgan.o'yinlar faoliyatining mustaqil turi sifatida muayyan darajada hamma vaqt jamiyat hayot tarzini belgilagan desak, mubolag'a bo'lmaydi. ko'pgina ma mlakatlarning olimlari va pedagoglari o'yinlar mohiyatini, uning kelib chiqishi, taraqqiyoti va ahamiyatini o'rganmoqdalar. shunga ko'ra o'yinlarning mohiyati va kelib chiqishini ifodalovchi turli hil nazariyalar, fikrlar va qarashlar mavjud. o'yinlarning ibtidoiy jamoa davrida mavjudligi tan olingan bo'lsada, biror xalq o'yinlarining paydo bo'lishi va uning taraqqiyoti masalalari hanuzgacha to'laqonli tadqiq qilinmagan. lekin shu kungacha mavjud bo'lgan manbalarga tayangan holda, xalq o'yinlarining ilk paydo bo'lishi haqida mantiqiy fikr yuritsa va ular to'g'risida muayyan tasawur hosil qilsa bo'ladi.xalq o'yinlarining paydo bo'lishini aniqlashda o'rta osiyo xalqlariga oid mehnat va ov qurollari, qadimiy inshootlaming qoldiqlari, qabrlar, tog'dagi konlar va g'orlar, qoyalarga ishlangan suratlar asosiy manba bo'lib xizmat qiladi.ba’zi manbalarda insoniyatning ilk vatani sharqiy afrika deb berilgan bo'lsa-da, arxeologiya fanining eng so'nggi ma’lumotlarigako'ra ilk neolit davrining …

4 / 12

i uchun makon vazifasini o'tagan. viloyat hududidagi eng qadimgi makon — neandertal odamning manzilgohi — boysun tog‘idagi teshiktosh g'ori bo'lib, o‘rta tosh (muste) davriga oiddir.ibtidoiy odamlarning yowoyi hayvonlami xonakilashtirish jarayoni ham aynan ana shu davrda sodir bo‘lgan. machay g‘oridan topilgan toshdan yasalgan mehnat qurollari, tayyorlanishi va shakllari bilan 0 ‘rta osiyodagi boshqa mezolit davri manzilgohlarida topilgan qurollardan bir muncha farq qiladi.0‘rta tosh asr ibtidoiy odamlar tasawurlari va e’tiqdlarida keskin o'zgarish yuz bergan davr hisoblanadi. bu jarayonni 0 ‘rta osiyoning eng qadimgi rang-tasvirlaridan bo‘lmish ko‘hitangdagi zarautsoy suratlarida kuzatish mumkin. zarautsoyda tabiat hosil qilgan ayvonga o‘xshash joy qismida va g‘or ichida 200 taga yaqin qizil buyoqlarda bitilgan suratlar saqlanib qolgan. bu lavhalarda ov manzarasi, hayvonot olami va ibtidoiy davr odamlari tasviri o‘z ifodasini topgan.ba’zi bir olimlarning (a.a. formozov) ta’kidlashicha,bu lavhalarda sehrli ov marosimi aks ettirilgan. ibtidoiy odamlar ovga chiqish oldidan yoki ovdan qaytgan chog‘ida, zarautkamar g‘ori va uning atrofida ov bilan bog'liq …

5 / 12

oldi mashqlari (ovga tayyorgarlikni tekshirish, ovga ruhiy va jismoniy shaylanish) vazifasini o‘tagan hamda jiddiy o'ziga xos kichik marosim shaklida uyushtirilgan. bu o'yin jarayonida ibtidoiy odamlar o'ljaga yaqinlashishni, so'ngra uni osongina qo'lga tushirishni o‘rganishgan,buning uchun niqob kiyib, hayvon qiyofasiga kirishgan, uning yurish-turishlari, xatti-harakatlari mashq qilingan, ularning tovush chiqarishlari o'rganilgan. aynan ana shunday o‘yinlar jarayonida yoshlarni ham ov qilishga o'rgatishgan. shu bois u o‘ziga xos maktab vazifasini o‘tab, bir tomondan, ovchilik mahoratini o'stirishga yordam bergan bo'lsa, ikkinchi tomondan, ularda taqlid qilinadi. milliy o’yinlar milliy tarbiya. navro‘z shodiyonalarini qishloqda, qir-adirlar bag‘rida kutib olishning zavqi boshqacha. ayniqsa, ushbu ayyomda o‘ynaladigan milliy o‘yinlarimizda o‘zgacha fayz, mantiq bor. chillak, qoqma (quvlashmachoq), arqon tortish, ko‘pkari kabi o‘yinlar bolalarda jamoa uchun qayg‘urish, iroda, mardlik, jasurlik tuyg‘ularini tarbiyalasa, to‘ptosh, halinchak uchish kabi o‘yinlar qizlarning bo‘sh vaqtlarini mazmunli o‘tkazishlariga yordam beradi. ota-bobolarimiz bu o‘yinlarni bejiz o‘ylab topishmagan. besh-o‘n nafardan bo‘lib, ikki jamoaga bo‘linib o‘ynaladigan qoqma bolalardan chaqqonlik, epchillikni talab qiladi. …

Want to read more?

Download all 12 pages for free via Telegram.

Download full file

About "xalq harakatli o'yinlarining rivojlanish xronologiyasi"

mustaqil ish mavzu: xalq milliy o’yinlari va ularning tarbiyaviy ahamiyati reja · xalq harakatli o'yinlarining rivojlanish xronologiyasi. · milliy o’yinlar milliy tarbiya. · o’zbek xalq milliy o’yinlari. · xalq harakatli o'yinlarining rivojlanish xronologiyasi o'zbek xalq harakatli o'yinlarining paydo bo'lishida va rivojlanishida shu kungacha saqlanib qolgan (yunon, rim, arab-fors mualliflarining qo'lyozmalari, turkiy bitiklar) qadimiy me’morchilik obidalari va amalga oshirilgan arxeologik qazilmalarning natijalari,shuningdek, xalq og‘zaki ijodi namunalari (epos, doston, rivoyat,afsona, topishmoq, o'yin, raqs, musiqa va boshqalar) g'oyat muhim ahamiyat kasb etadi.o'zbek xalq madaniyatining tarkibiy qismi hisoblangan o'zbek xalq harakatli o'yinlari jismoniy madaniyat, yosh avlodni tarbiyala...

This file contains 12 pages in DOCX format (25.0 KB). To download "xalq harakatli o'yinlarining rivojlanish xronologiyasi", click the Telegram button on the left.

Tags: xalq harakatli o'yinlarining ri… DOCX 12 pages Free download Telegram